Menu
Search
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in comments
Search in excerpt
Filter by Custom Post Type
Shows
Schedule
Posts
Pages
Filter by Genres
ШИВНЭЭ
ЖУДАГ
БОСГО АЛХАЖ ХОЙМОР
ДУЛААХАН ГЭР
ДУГУЙ ШИРЭЭНИЙ БҮСГҮЙЧҮҮД
ЗАЛУУС НӨГӨӨ КАФЕД
БАРИМТАД ЯРИА
БЭРЦЭЦЭГ
СОР ҮНДЭС
БИБЛИЙН ХУУДСААР
ГАЙХАМШИГТ ЕРТӨНЦ
{ "homeurl": "http://www.1045.mn/", "resultstype": "vertical", "resultsposition": "hover", "itemscount": 4, "imagewidth": 70, "imageheight": 70, "resultitemheight": "auto", "showauthor": 0, "showdate": 0, "showdescription": 1, "charcount": 3, "noresultstext": "Үр дүн байхгүй байна!", "didyoumeantext": "Did you mean:", "defaultImage": "http://www.1045.mn/wp-content/plugins/ajax-search-pro/img/default.jpg", "highlight": 0, "highlightwholewords": 1, "openToBlank": 0, "scrollToResults": 0, "resultareaclickable": 1, "autocomplete": { "enabled": 1, "googleOnly": 0, "lang": "en", "mobile": 1 }, "triggerontype": 1, "triggeronclick": 1, "triggeronreturn": 1, "triggerOnFacetChange": 1, "trigger": { "delay": 300, "autocomplete_delay": 310 }, "overridewpdefault": 0, "override_method": "post", "redirectonclick": 0, "redirectClickTo": "results_page", "redirect_on_enter": 0, "redirectEnterTo": "results_page", "redirect_url": "?s={phrase}", "settingsimagepos": "right", "settingsVisible": 0, "hresulthidedesc": "0", "prescontainerheight": "400px", "pshowsubtitle": "0", "pshowdesc": "1", "closeOnDocClick": 1, "iifNoImage": "description", "iiRows": 2, "iiGutter": 5, "iitemsWidth": 200, "iitemsHeight": 200, "iishowOverlay": 1, "iiblurOverlay": 1, "iihideContent": 1, "loaderLocation": "auto", "analytics": 0, "analyticsString": "", "show_more": { "url": "?s={phrase}", "action": "ajax" }, "mobile": { "trigger_on_type": 1, "trigger_on_click": 1, "hide_keyboard": 0 }, "compact": { "enabled": 0, "width": "100%", "closeOnMagnifier": 1, "closeOnDocument": 0, "position": "static", "overlay": 0 }, "animations": { "pc": { "settings": { "anim" : "fadedrop", "dur" : 300 }, "results" : { "anim" : "fadedrop", "dur" : 300 }, "items" : "fadeInDown" }, "mob": { "settings": { "anim" : "fadedrop", "dur" : 300 }, "results" : { "anim" : "fadedrop", "dur" : 300 }, "items" : "voidanim" } }, "autop": { "state": "disabled", "phrase": "", "count": 10 } }
Home

МЭДЭЭ МЭДЭЭЛЭЛ

epa02099275 People walk on a crosswalk in Tokyo, Japan, 30 March 2010. The Japanese economy has been gradually recovering, and fears of a double dip have receded. But external demand can only do so much to right the economy. The question now is whether increased production can also boost employment and wages, which in turn would drive investment and consumer spending, Japanese financial newspaper Nikkei reported.  EPA/KIMIMASA MAYAMA

Монгол улс 2030 гэхэд ядуурлын эцэс болгоно

Монгол улсын тогтвортой хөгжлийн үзэл баримтлалыг 2016 онд УИХ-аар баталсан. Энэхүү үзэл баримтлалд Монгол улс 2030 гэхэд нэг хүнд ноогдох орлогоороо дунд орлоготой орнуудын тэргүүлэх эгнээнд хүрсэн байхаар төлөвлөжээ. Үүнд тогтвортой өсч байгаа эдийн засгийн олон салбартай, нийгмийн хүрээнд дундаж болон чинээлэг дундаж давхарга давамгайлсан , экологийн тэнцвэрт байдлыг хадгалсан, тогтвортой ардчилсан засаглалтай улс болохоор тусгасан ажээ. Тухайлбал Монгол хүний эрүүл, урт удаан амьдрах нөхцөлийг хангаж, дундаж наслалтыг 78-д хүргэх, ядуурлын бүх төрлийг эцэс болгоно гэжээ. Үндэсний хөгжлийн газар нь 2016 онд байгуулагдаж, тогтвортой хөгжлийн зорилтыг хангахад ажлаа чиглүүлж байна. Тус зорилтуудыг хэрэгжүүлэхэд урт богино дунд хугацаатайгаар ажлуудаа төлөвлөсөн байна. Манай улс 1990 оноос хойш зургаан  удаагийн үндэсний урт хугацааны хөгжлийн бодлогын баримт бичгүүдийг баталж байжээ.

Сайн дурын даатгалд хамрагдах иргэдийн тоо нэмэгджээ

Хөдөлмөр нийгмийн зөвшилцлийн гурван талт үндэсний хорооны шийдвэрийн дагуу 2017 оны 1-р сарын 1-ээс хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээ 240.000 болсон. Өөрөөр хэлбэл хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг дээрх шатлалаас буулгахгүй байх дүрэм мөрдөгдөж эхэлжээ. Хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээ 240000 төгрөг байхад сайн дурын даатгуулагчид 28800 төгрөг төлж байсан. Харин энэ оноос 31600 төгрөг сар бүр төлөхөөр болжээ. Сайн дурын даатгалд даатгуулахын ач холбогдлыг иргэд ойлгож даатгуулах иргэдийн тоо нэмэгдсэн байна. Нийслэлийн хэмжээнд өнгөрсөн онд 100 мянга орчим иргэн сайн дурын даатгалд хамрагдаж байсан бол энэ жил  эрс нэмэгджээ. Энэ нь иргэд сайн дурын даатгалын ач холбогдол, учирч болох эрсдлээс хамгаалах боломжийн талаарх мэдлэг дээшилж буйтай холбоотой юм.

20170104093215-156d9468efb84bb5c8a560e4468ca657original
ninja

Нинжагаас Бичил уурхайчин болсноор эрхээ хамгаалж, бусдад нөлөөлж байна

2005 оноос Швейцарийн хөгжлийн агентлаг Тогтвортой бичил уурхай төслийг эхлүүлсэн. Ингэснээр  өнөөг хүртэл эрхээ хамгаалж чадахгүй, хүнд нөхцөлд ажиллаж байсан иргэдийг нэгтгэж чадсан. Тус төсөл бичил уурхайг цэцэглүүлж хөгжүүлэх биш харин хариуцлагатай, эрх үүргээ мэддэг болоход нөлөөлөх, албажуулах зорилготой ажлуудыг хийсэн байна. Төслийн хүрээнд нэгт Бичил уурхайчдыг Хүний эрхийн болон бизнесийн чиглэлээр чадавхижуулах ажлыг Хүний Эрхийн Үндэсний Комисстой хамтран зохион байгуулсан. Хоёрдугаарт олборлосон алтаа Монгол банкинд тушаах нөхцөл боломжийг бүрдүүлэх ажлыг хийж байна. Одоогоор Дархан-Уул, Баянхонгор аймагт нэг цэгийн үйлчилгээг нээж байгаа юм. Гуравт мөнгөн усгүй хүдэр баяжуулах цех байгуулахад дэмжлэг үзүүлж таван газар нээсэн байна. Бичил уурхайчид мэдлэг мэдээллээр хомс байдаг учраас тэдэнд хэрэгтэй мэдээллийг агуулсан  www.asmhub.mn цахим хуудсыг нээжээ.  Энэ хуудас аль нэг байгууллагын эзэмшлийнх биш Монгол улсын өнцөг булан бүрт ажиллаж байгаа Бичил уурхайчид өөрсдөө ч мэдээллээ оруулах боломжтой юм. Мэдээж орон нутагт ажиллаж байгаа хүмүүс интернэт орчинд үргэлж байхгүй учраас  интернэтгүй орчинд ажилладаг гар утасны аппликейшн хийж байгаа ажээ.

Цахим орчноос хүүхдүүдээ хамгаалъя

Харилцаа холбооны зохицуулах хорооноос хагас жил, жил тутам гаргадаг тайлангаас харахад 5 жилийн өмнөх интернет хэрэглэгчдийн тоо 850 мянга байсан бол энэ тоо өнөөдөр даруй 2 дахин нэмэгджээ. Тэр дундаа ухаалаг утасны хэрэглээ 2015 онд нийт хэрэглэгчдийн хувьд 40-45 хувь байсан ажээ. Үүнээс хамааран хүүхдүүд гар утсаараа интернет орчинд олон цагийг өнгөрүүлж байгаа юм. Хүүхдүүдийг сурах, амьдрах орчин нөхцөл цахим орчноос зөвхөн гар утас төдийгүй бусад олон хэлбэрээр салшгүй хамааралтай байна. Монголын хүүхдүүдийн 50-аас дээш хувь нь интернет хэрэглэдэг гэсэн тоо байна. Тэр дундаа фэйсбүүк хэрэглээний хувьд хүүхдүүдийн 47 хувь нь хоёроос дээш хаягтай гэсэн үр дүн гарчээ. Энэ нь эрсдэл өндөр байгааг харуулж байгаа юм. Бас нэг судалгаагаар хүүхдүүд интернет хэрэглэснээр ямар мэдрэмж авдаг тухай асуултад 40 гаруй хувь нь ядардаг, айдаг, уурладаг гэж хариулжээ. Мөн өөрийнхөө тавьсан мэдээлэлд 37 хувь нь сөрөг сэтгэгдэл авдаг гэж хариулсан байна. Иймд цахим орчинд таны хүүхэд юу хийж ямар мэдээлэл авч байгааг эцэг эхчүүд мэдэж байх нь аливаа эрсдлээс хамгаалах юм.

thumb_62_750x418_0_0_crop
gai1016

Сонгодог урлагийн үзэгчид залуужжээ

Одоогоос 55 жилийн өмнө буюу 1963 онд “Дуурь бүжгийн театр”-ыг байгуулахаар шийдвэрлэж П.И.Чайковскийн “Евгений Онегин” дууриар нээлтээ хийж байжээ. Тэр цагаас хойш дэлхийн сонгодог болон үндэсний 57 дуурь, 57 балетийг тайзнаа тавьж олон сая үзэгчиддээ сонгодог урлагийн гайхамшигийг мэдрүүлээд байна.  УДБЭТ нь өөрийн тайзнаа жилд 100 гаруй тоглолт үзүүлж, үүнээс 50 орчим нь дуурийн тоглолт, мөн тооны балетийн тоглолт, 20 орчим концерт тоглож дэлхийн олон нэр хүндтэй театрууд, уран бүтээлчидтэй хамтран ажиллаж байгаа юм.Сонгодог урлагийг сонирхон үзэх үзэгчдийн нас залуужиж жил ирэх бүр нэмэгдэх болсон.  Тухайлбал дуурь үзэхээр ирж буй үзэгчдийн тал хувь нь байнгын үзэгч төдийгүй хориос дээш насныхан байгаа аж.  Улсын дуурь бүжгийн эрдмийн театрт  таван  үеийн туршид 2500 гаруй уран бүтээлчид ажиллаж амьдрал хувь заяагаа холбожээ. Өнөөдөр тус театрт  300 орчим уран бүтээлчид ажиллаж байгаагийн 65 хувь нь 40-өөс доош насны залуучууд байна.

Хатаасан төмс хүүхдийн оюун ухаанд сөргөөр нөлөөлнө

Хүүхдүүдийн дурлаж иддэг чипсийг юугаар хийдэг талаар та бодож үзсэн үү. Нимгэн хэрчсэн төмс гэж бодож байгаа бол эндүүрэл ажээ.  Гэтэл ихэнх үйлдвэрүүд төмс биш, эрдэнэшиш буудайн гурилаар хийдэг байна. Хамгийн гол нь чипсийг хийхдээ цардуул хэрэглэдэг нь элгэнд муугаар нөлөөлөх аюултай юм. Улмаар  гурил, цардуул дээр олон төрлийн нэмэлтүүд хийж өндөр хэмд, хямдхан тосонд шарж болгодог байна. Мөн чипсийг 30 секундээс илүү хугацаагаар шарж болдоггүй стандарттайгаас гадна гуравны хоёр нь өөх тос байдаг. Амтанд нь хүүхдүүдээс гадна томчууд ч татагддаг учраас үйлдвэрлэгчид амт сайжруулагч элдэв бодис нэмдэг байна. Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллагаас шарсан төмсний талаар анхааруулга гаргасан байдаг. Бие мах бодь, оюун ухаан нь ид өсөж хөгжиж байгаа 4-5 настай хүүхдүүд хэт их хэрэглэвэл оюун ухааны хөгжилд нь сөргөөр нөлөөлнө гэжээ. Хамгийн том аюул нь хүүхдийн боловсорч төлжиж гүйцээгүй бие махбодид сөргөөр нөлөөлж давсны хэрэглээг нь нэмэгдүүлдэг байна. Иймд чипсийг аль болох  хүүхдүүдээ авч өгөхгүй байхыг эцэг эхчүүдэд анхаарууллаа.

content_content_traditionalchips
esquiz

Өсвөр насны хоёр хүүхэд тутмын нэг нь сэтгэл зүйн асуудалтай байна

Өнөөдөр Монгол Улсын хэмжээнд 450,000 гаруй өсвөр насны хүүхдүүд байгаа гэсэн тоо байдаг.  Энэ л насанд тэдний бие хүн болж төлөвших суурь нь тавигддаг. Учир нь  өсвөр насны хүүхдэд бие физиологийн болон, сэтгэл зүйн хувьд асар их өөрчлөлт бий болдог аж.  Энэ үедээ тэд сэтгэл зүйн онцлогийн хувьд тогтворгүй, аливаа  муу зуршилд татагдан автах нь түгээмэл, сэтгэлийн хөөрлөөр асуудлыг шийдэх хандлагатай байдаг.Өсвөр насныханд тулгамдаж буй асуудлын талаар  ерөнхий боловсролын 20 сургуулийн хүүхдүүдэд судалгаа хийжээ. Судалгаанд хамрагдсан хүүхдүүдийн 58.3 хувь нь сэтгэлзүйн хямрал, зан үйлийн ямар нэгэн асуудалтай гэсэн хариу гарчээ. Үүнд гэр бүлийн асуудлаас үүдэлтэй сэтгэл гутрал, зан төлөвийн өөрчлөлт, бүрэн бус гэр бүл, хойд эцэг эх, хүчирхийлэл, өөртөө итгэх итгэл, амиа алдах эрсдэл, үе тэнгийн дарамт, цахим орчны гадуурхал зэрэг хүчин зүйлс нөлөөлж байна. Хүүхдээ ийм байдлаас гаргахын тулд эцэг эхчүүд 20 минутын турш хүүхэдтэйгээ сэтгэлээсээ ярилцаж, сонсох хэрэгтэй юм. Ялангуяа хийсэн зүйлийг нь  шударгаар үнэлэх, өөрийгөө хайрлан хүндэтгэхийн учрыг ойлгуулах, амьдрах ур чадварт суралцуулах зэргийг хийх ёстой ажээ.

Прибиотек нь харшлын эсрэг нөлөөтэй нь тогтоогджээ

Хүмүүс бид өдөр бүр олон тэрбум бактери залгиж байдаг. Энэ олон бактериудын цөөн хэсгийг эрдэмтэн судлаачид хүний биед ашигтай сайн бактер гэж албан ёсоор зарлажээ. Эдгээр сайн бактериудыг Пробиотек гэж нэрлэдэг байна. Ашиг тустай бактериуд бидний амьдралын асар чухал хэсэг байдаг учраас бид хаана ч явсан тэдний бүрхүүл дотор байдаг. Улс орон бүр өөрсдийн хоол ундаа бэлтгэж хадгалахдаа бактери ашигладаг ажээ. Тухайлбал бидний хамгийн сайн мэддэг тараг, бяслаг, талх, хоормог, даршилсан байцаа, өргөст хэмхийг нэрлэж болно. Пробиотек нь хүний биед олон ашиг тусыг агуулдаг. Тухайлбал гэдсийг маш сайн арчилж, бат бөх болгохоос гадна, гэдсийг хамгаалж, дархлааны тогтолцоонд сайн нөлөө үзүүлдэг ажээ. Мөн пробиотекууд нь бидний гэдсэнд байх дархлааны эсүүдтэй хамтран ажиллаж, биед чухал мэдээллийг дамжуулдаг байна. Сүүлийн үед харшлын эсрэг нөлөөтэй болох нь тогтоогдож, арьсны өвчтэй хүмүүсийн өвчнийг намжааж, бууруулдаг болохыг эрдэмтэд  тогтоожээ.

20624571_1574338049277977_796572368_n
14mgj2o2ttugvf52ii8b3kfi41

Эрүүл аж төрөх нь хүнсний аюулгүй байдлаас хамаарна

Манай орны хувьд сүүлийн жилүүдэд хүнсний аюулгүй байдлын асуудал чухлаар тавигдах болсон. Учир нь хоол хүнс нь хүний  анхдагч  хэрэглээ болж, улмаар эрүүл аж төрөх, урт удаан наслах эх сурвалж болдог. Иймээс хүнсний аюулгүй байдлыг хангах асуудлыг зөв зохистой шийдвэрлэхэд бизнесийн байгууллагуудын  хувьд нухацтай хандах нь чухал юм. Хүнсний аюулгүй байдлыг хангах нь  төрийн болон төрийн бус байгууллагууд хоорондын ажлын уялдаа, хувийн хэвшлийн идэвхитэй оролцоотой холбоотой. Монгол хүний дундаж наслалт дэлхийн орнуудтай харьцуулахад бага байгаа нь  архи тамхинд нийтээрээ донтсоных гэж хэлдэг ч үнэн хэрэгтээ хүнсний аюулгүй байдалтай холбоотой ажээ.  Хүнсний аюулгүй байдалд төр засаг болон хуулийн байгууллагууд боломжийн хэрээр хяналтыг хийдэг. Гэвч хортой бодисуудад хяналт тавихад өндөр технологийн тоног төхөөрөмж дутагдалтай байна. Иймээс  хүнсний хяналтаа өөрсдөө хийж чадахгүй, гадны улс орнуудад хийлгэдэг ажээ.

Өглөөний цай өдрийн турш эрч хүчийг өгнө

Өглөөний цайгаа тогтмол уудаг хүн уудаггүй хүнээс илүү эрүүл  гэдгийг судалгаагаар тогтоосон байдаг. Хүн бүрийн ач холбогдол өгөөд байдаггүй өглөөний цайг ууж гарснаар уураг тархины үйл ажиллагаа сайжирч сэтгэл санаа өөдрөг, эрч хүч нэмэгддэг байна. Бүх биеийг удирдаж буй  тархи тань бүрэн ажиллаж чадахгүйгээс хүүхдүүд хичээлдээ муу болох, томчууд ажилдаа амжилт гаргахгүй цаашлаад өвчний суурь тавигддаг. Өглөөний цайгаа уудаггүй хүмүүсийн 75 хувь нь илүүдэл жинтэй, эрч хүч муутай байдаг гэж уламжлалт анагаах ухааны их эмч Ариунболд ярьсан юм. Өглөө аль болох шинэхэн хүнсний ногоо, жимс жимсгэнэтэй хоол хүнс хэрэглэж байхыг зөвлөж байна. Хүнсний ногоо жимс жимсгэнэд олон төрлийн амин дэм, эрдэс бодис агуулагддаг.  Энэ бүхэн биед хэрэгтэй амин дэмээр хангаж, бас эрч хүчээр цэнэглэх болно. Иймд гэрийн эзэгтэй та   өглөөний цайг нь өгч  хэвшвэл таны гэр бүлийнхэн эрүүл байж чадна. Мөн Монгол хүний өглөөний цайнд ясны шөл байх хэрэгтэй ажээ. Энэ нь эд эсийг сэргээж, тамир тэнхээ өгч, биеийн ядаргааг тайлдаг байна.

Birta-Gudrun-Brynjarsdottir-3-½-years-old-Reykjavik-Iceland-660x492
d5aa35972c2b799bdbe892ee2219054b

Өсвөр насны охидын долоон хувь нь тамхи татаж байна

Дэлхий дээрх нэг тэрбум тамхичдын 20 хувийг нь эмэгтэйчүүд эзэлдэг. Гэхдээ энэ 20 хувь өссөөр байгаа аж. Эрэгтэй тамхичдын хувьд тэдний тоо байж болох дээд цэгтээ хүрсэн бол, эмэгтэй тамхичдын тоо нэмэгдсээр байна. Эмэгтэйчүүдийн тоо ийнхүү өссөн нь тэдэн рүү чиглэсэн бодлогыг тамхи үйлдвэрлэгчид хэрэгжүүлсэнтэй холбон  тайлбарлаж болох юм. Өөрөөр хэлбэл тамхины хэрэглээнээс шалтгаалан нас барж байгаа тамхичдын тоог эмэгтэйчүүдээр нэмэгдүүлэхийг хичээж байна гэсэн үг. Эмэгтэйчүүдийн тамхидалтын дотроос өсвөр насны охид тамхидалт санаа зовоосон асуудал болоод байна. Дэлхийн эрүүл Мэндийн байгууллагаас тамхины компаниуд өсвөр насны охид руу бодлогоо чиглүүлж байна гэсэн судалгаа гаргасан аж. Тэдний 151 оронд хийсэн судалгаагаар хөвгүүдийн 12 хувь нь тамхи татдаг бол өсвөр насны охидын долоон хувь нь тамхи татдаг гэжээ. Зарим улсад охидын тамхи таталтын хувь нь хөвгүүдийн тамхи таталтын хувьтай адил байсан байна. Харин манай улсын нийт хүн амын 27 хувь нь тамхи татдаг гэсэн судалгаа бий. Түүнчлэн хоёр эрэгтэй тутмын нэг нь, 20 эмэгтэй тутмын нэг нь тамхи татдаг байна. Мөн өсвөр насныхны 61 хувь нь тамхи татаж үзжээ. Тэр дундаа 15-18 насны хүүхдүүдийн 14 хувь нь тамхи татаж байгаа нь сэтгэл түгшээсэн асуудал болоод байна. Тамхины хор уршигаас болж дэлхий дээр жилд 7 сая хүн нас барж, 800 мянган хүн дан тамхидалтанд өртдөг ажээ.

Сэтгэл байхад бүтэхгүй зүйл үгүй

Монголдоо цорын ганц  “”Өнөр бүл” хүүхдийн төвд 2-18 насны 160 гаруй  бүтэн өнчин, олдмол, хараа хяналтгүй, эцэг эх байх эрх нь хязгаарлагдсан, сэтгэцийн өөрчлөлттэй өрхийн хүүхдүүд өсөж, хүмүүжин, сурч хөгжиж, амьдарч байна. Тус төвийн барилга 1979 онд ашиглалтанд орсноос хойш 38 жил болжээ.  Өнгөрсөн жилээс эхлэн иж бүрэн засварыг хийж хүүхдүүдийг өөрийн  гэртээ  амьдарч буй мэдрэмжийг төрүүлэхүйц шинэчилсэн аж.  Тухайлбал өмнө нь сургуулийн дотуур байр шиг ор шүүгээтэй нийтийн зааланд хоолоо иддэг байсан байна. Тэгвэл байрандаа иж бүрэн засвар хийж,  шинэчилснээр зочны, унтлагын өрөөтэй болж, хоолоо өөрсдөө хийж  иддэг болжээ. Энэ нь хүүхдүүдэд ая тухтай байх нөхцөлийг бүрдүүлж байгаа юм.  Тус төвийнхөн төр засгаас  шийднэ гэж харж суулгүй, гар сэтгэл нийлэн ажилласнаар тохилог сайхан байртай болоод байна. Тэрээр цааш нь хэлэхдээ аливаа зүйлийг болгоё бүтээе гэсэн сэтгэл, хүсэл эрмэлзлэл байхад бүтэхгүй ажил гэж байхгүй. Манай төвийн багш ажилчид багахан цалинтай гэж гололгүй бүгд сэтгэл зүрхнээсээ ажиллаж, хүүхдийн ирээдүйн сайн сайхны төлөө зүтгэдэг гэж байлаа. Ийнхүү өнөр бүлийн хүүхдүүд шинэ тохилог орчиндоо тав тухтай сурч  амьдрах боломжтой болжээ. Олон улсын хүүхдийн эрхийг хамгаалах өдрөөр Монгол  улсын ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх “Өнөр бүл” төвд зочилж, 100 сая төгрөгийг Засгийн газраас өгч тэднийг баярлуулсан юм.

unur-bul-640x407
gai1016

Ж.Пуччинигийн 160 жилийн ой тохиож байна

Улсын дуурь бүжгийн эрдмийн театр сар бүр тоглох тоглолтын хувиараа бүтэн жилээр нь гаргадаг. Энэ 6 дугаар сар онцлогтой тоглолтуудаас бүрдэж байна.Учир нь Италийн нэрт хөгжмийн зохиолч Ж.Пуччинигийн 160 жилийн ой энэ жил тохиож байна. Түүний ойд зориулан дуурийн алдарт бүтээлүүдийг нь үзэгчдийн хүртээл болгох ажээ. Хамгийн алдартай бүтээлүүдийн нэг нь  “Чио Чио Сан” буюу “Эрвээхэй хатан” дуурь юм. Энэхүү дуурь нь дэлхий дахинаа тогтвортойгоор хамгийн их тоглогддог дуурийн зургаадугаарт бичигддэг ажээ. Тус дуурь манай улсын тайзнаа 1967 онд нээлтээ хийж, удирдаачаар төрийн шагналт, ардын жүжигчин Б.Дамдинсүрэн, Ж.Чулуун нар ажиллаж байсан түүхтэй юм. Харин өнгөрсөн онд “Чио Чио Сан “ дуурийн Монголын тайзнаа анх тавьсны 50 жилийн ой тохиосон. БСШУСЯ Ж.Пуччинигийн 160 жилийн ойн тоглолтуудыг хамтран зохион байгуулж байгаа ажээ. Энэ сарын 21 нд зохиолчийн алдартай бүтээлүүдээс нь бүрдсэн гала тоглолт УДБЭТ-ын тайзнаа тоглогдоно.

Байгаль орчноо хамгаалахад хүн бүрийн оролцоо чухал

Монгол Улс өргөн уудам нутагтай, хүн ам тархан суурьшсан байдлыг овжин ашиглах гэсэн оролдлогууд өдрөөс өдөрт нэмэгдэх болсон. Өөрөөр хэлбэл, хүний үйлдлээс хамаарсан байгаль орчны эсрэг гэмт хэргүүд ихсэж байна. Тэдний энэ үйлдэл зөвхөн байгаль орчинд сөрөг нөлөөтэй гэхээсээ илүүтэй уур амьсгалын өөрчлөлтөд нөлөөлж байгаа юм. Тиймээс хүрээлэн буй орчны гэмт хэргийн хор уршгийг  иргэд, олон нийтэд таниулан,  иргэдийн эрх зүйн мэдлэгийг дээшлүүлэхэд чиглэсэн мэдээлэл хүргэх зорилгоор “Байгалиа хамгаалъя” нэгдсэн арга хэмжээг зохион байгуулж байгаа юм. Энэхүү нэгдсэн арга хэмжээний хүрээнд иргэд, аж ахуйн нэгж байгууллага, олон нийтэд  хүрээлэн буй  орчны эсрэг гэмт хэргийн хор уршгийг таниулах, ухуулга нөлөөллийн арга хэмжээг олон нийтийн мэдээллийн хэрэгсэл болон цахим мэдээллийн орчноор түгээж байна. Монголчууд үр  хүүхдээ өсгөж хүмүүжүүлэхдээ байгалиа хайрлаж хамгаалах  талаар сургаж ирсэн уламжлалтай. Байгаль орчны асуудал 8 настай балчираас 80 настай буурай хүртэлх хүн бүрт хамаатай. Зөвхөн байгалиа хайрлая гэж зүгээр нэг яриад байх биш, хүн бүр сэтгэлээсээ хандах хэрэгтэй юм.  Хүмүүс бид байгаль орчинтойгоо зүй бус харьцсаар л байна. Тухайлбал, газар ухаж алт олборлоод нөхөн сэргээлт хийдэггүй. Иймэрхүү байдлаар ухсан нүх  олон газруудад бий. Энэхүү аяны хүрээнд газрын нөхөн сэргээлтийн чиглэлээр нөхөрлөлүүдийг бий болгож, байгалиа хамгаалж байна.  Түүнчлэн иргэдээс зүй бусаар байгаль орчноо сүйтгэж байгаа хүмүүсийн талаар цагдаагийн газарт мэдээллүүдийг ирүүлж, мөрөөр нь шалгах ажил хийгдэж байгаа ажээ.

004_elizabath-181254-252802163
suragch

Боловсролыг тэгш хүртэх эрхтэй

Эхлээд нэгэн түүхийг сөхье. Төрөлхийн хоёр  хөлгүй төрсөн хүүг  багш нь чи бол хөгжлийн бэрхшээлтэй биш, эрүүл хүн гэж хэлжээ. Ингэснээр хүү жирийн хүүхдүүдтэй хамт сургуульд суралцаж, өөрийгөө эрүүл хүүхдүүдийн адил бодож, улмаар амжилтанд хүрсэн байна. Энэ бол Япон улсын иргэн Такашигийн  бодит түүх юм. Гэтэл манайд эсрэгээрээ хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдүүдийг хүн бүр  өөр нүдээр харж  дүгнэдэг. Энэ нь тэдэнд сэтгэлийн асар их өвдөлтийг мэдрүүлдэг байна. Ялангуяа боловсролыг хүн бүр тэгш хүртэх эрхтэй гэдэг ч харамсалтай нь өнөөдөр бид  боловсролын салбартаа ч, нийгэмдээ ч тэднийг ялгаварлан гадуурхсаар байдаг. 1948 оны НҮБ-ын хүний эрхийн түгээмэл тунхаглал болон 1989 оны НҮБ-ын хүүхдийн эрхийн конвецид ялгаварлан гадуурхлыг хориглож, хүүхэд бүр боловсрол эзэмших эрхтэйг заасан байна. Тэгвэл 1993 онд батлагдсан хөгжлийн бэрхшээлтэй хүмүүст тэгш боломж олгох НҮБ-ын стандарт дүрэмд хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхэд, иргэдэд тэгш боломж олгохыг тусгасан байдаг. Үүнд  хүүхэд  бие бялдар, оюун ухаан, нийгмийн гарал, хөгжлийн бэрхшээлтэй ч бай бүгд сургуульд тэгш хамрагдах ёстой гэжээ. Тэгэхээр хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдүүдийг ямар ч орчинд ялгаварлан гадуурхахгүй байх нь бидний хандлагаас ихээхэн шалтгаалах асуудал юм.Хүн бүр тэдэнтэй зөв зохистой харьцаж, хандлагаа өөрчилж чадвал тэд өөрсдийгөө бусдаас дутуу гэдгээ мэдрэхгүй.

Амьдралын үнэ цэнээ мэдэрч байна

Сүүлийн жилүүдэд гэр бүлийн хүчирхийлэл төдийлөн буурахгүй, хүчирхийлэлд өртсөн хүүхэд эмэгтэйчүүдийг хамгаалах тусгайлсан байр хүрэлцээ муу байсан. Тиймээс хууль зүйн яамнаас санхүүжүүлж, Нийслэлийн цагдаагийн газрын харьяа түр хамгаалах байрыг байгуулсан юм. Тус байранд 24 цагаар дуудлага хүлээн авах тусгай дугаарын утас ажиллуулж, гэр бүлийн хүчирхийлэлд өртсөн хэн бүхнийг  нээлттэй хүлээн авдаг байна. Тиймээс гэр бүлийн хүчирхийлэлд өртсөн хохирогчид 107 дугаарын утсанд холбогдож тулгарсан асуудлаа хэлэх  боломжтой юм. Тэгвэл энэхүү хуулийн хэрэгжилтийн хүрээнд “Монгол халамж ТББ”, Нийслэлийн цагдаагийн газартай хамтран “Амьдралын үнэ цэнэ” сургалтыг зохион байгууллаа. Гэр бүлийн хүчирхийллийг бууруулах зорилготой тус сургалтад хүчирхийлэл үйлдэгч 128 хүн хамрагджээ. Энэхүү сургалтын гол зорилго нь тэдний зан үйлд нөлөөлж, хүчирхийлэл дахин үйлдүүлэхгүй байж хохирогчийг хамгаалахад чиглэж байгаа юм. Тэд сургалтад хамрагдсанаар сайн аав ээж байхын тулд яах ёстой, архинаас хэрхэн татгалзаж, гэр бүлээ аз жаргалтай байлгах талаар олон зүйлийг ухаарч авчээ.

olloo_mn_1402642241_hvvhed
olloo_mn_1431043541_hursnibohirdol-599x318

Улаанбаатар хотын хөрсний 80 хувь нь бохирджээ

Нийслэлийн эдийн засаг, нийгмийг 2018 хөгжүүлэх зорилтын хүрээнд Улаанбаатар хотын Ерөнхий менежерийн  тушаалын дагуу Улаанбаатар хотын Захирагчийн ажлын албанаас нийслэлийн гэр хорооллын хөрсний бохирдлыг бууруулахад иргэдийн оролцоог нэмэгдүүлэх зорилгоор аян зарлаад байна. Энэхүү аян нь “Жорлонгоо ариутгаж-Хөрсөө хамгаалъя” уриатай юм. Учир нь Улаанбаатар хотын хөрсний 80 хувь нь бохирдсон ажээ. Иймд хөрсөө хамгаалахад нийслэлийн иргэдийн оролцоо чухал юм. Аяны хүрээнд нүхэн жорлонгийн бохирыг задалж, үнэр дарах, нянгийн бохирдлыг бууруулах, хөрсний үржил, шим тэжээлийг нэмэгдүүлэх зориулалттай амьд бактери бүхий био бэлдмэлийг гэр хороодын дэлгүүр, худалдааны төвүүдээр борлуулах юм. Иймд  иргэд өөрсдөө нүхэн жорлонгоо ариутгаж, нянгийн бохирдлоос урьдчилан сэргийлэх дадал зуршлыг хэвшүүлж сурвал хөрсний бохирдолгүй болно.Аянд  Нийслэлийн 9 дүүргийн нийт гэр хороод болон зуслангийн бүсийн бүх айл өрх хамрагдах юм. “Жорлонгоо ариутгаж-Хөрсөө хамгаалъя” аян  6 дугаар сарын 1-ээс 10 дугаар сарын 1 хүртэл дөрвөн сарын хугацаанд  үргэлжлэх ажээ.

Цэвэр хотын төлөө хамтдаа

Хотоо өнгө үзэмжтэй байлгахад иргэн, аж ахуйн нэгжийн оролцоо хамгийн их нөлөөлнө. Харин хотоо цэвэрлэх нь хот тохижилтын газрын хийдэг ажил гэсэн ойлголтоосоо иргэд салах хэрэгтэй. Нийслэлд ажил үйлчилгээ эрхэлж буй аж ахуй нэгж байгууллага, оршин суугч иргэн бүхэн хотынхоо өнгө үзэмжийн төлөө,  амьдрах орчноо сайжруулахын тулд сэтгэлээ зориулах хэрэгтэй юм.  Иргэд “Би энд хог тарих ёстой, хэн нэгэн хүн ирээд  цэвэрлэх  ёстой” гэсэн сэтгэлгээгээр хандаж болохгүй билээ. Харин хотоо цэвэрхэн байлгахад иргэдийн ухамсар хамгийн их нөлөөлнө  гэж  БЗД-ийн НҮГ-3 дарга Өлзий ярьж байна. Зөвхөн хотоо хөгжүүлье, хийж бүтээе гэсэн сэтгэл л дутаад байх шиг. Нийслэлээ гэсэн сэтгэлтэй хүн бүрийн хичээл зүтгэл, сэтгэл байгаад төр засаг нь дэмжээд өгвөл хот минь хөгжиж, цэвэрхэн байна. Наад зах нь гудамжинд шүлс, хогоо хаяхгүй байх энгийн зуршлыг өөртөө бий болгох нь зүйтэй юм.

ulaanbaatar-1
0fe9718f8ade7b5f1b9074811a187f04d7164dd2

150 байцаагч хяналт тавьж ажиллана

Маргааш хүүхэд бүрийн хүсэн хүлээдэг  баярын өдөр. Гэр бүлийн аз жаргал болсон энхрий бяцхан хүүхдүүд энэ л өдөр эрхээ эдэлж , инээд дүүрэн баярладаг. Эцэг эхчүүд хүүхдүүдээ баярлуулахаар хүссэн амттан, тоглоомыг нь авч өгдөг. Гэхдээ худалдан авч буй бүтээгдэхүүндээ анхаарал болгоомжтой хандахыг Мэргэжлийн хяналтын байгууллагаас удаа дараа анхааруулж байгаа. Олон хөлийн газар ямар ч хүнсний бүтээгдэхүүн борлуулж болох учраас Нийслэлийн МХГаас байнгын хяналт тавьж ажиллах ажээ. Баярын үеэр хугацаа нь дууссан, амархан муудах хүнсний бүтээгдэхүүнийг худалдаалах нь их байдаг ажээ. Өнгөрсөн жил гэхэд л их хэмжээний зайдсыг хурааж авч, устгал хийжээ. Иймд баярын үеэр худалдаа эрхэлж байгаа байгууллагуудад МХГын 150 гаруй байцаагч  бүтэн өдрийн турш хяналт тавьж ажиллах ажээ

Монгол ээжээс мэндэлсэн хүүхэд бүр дуулах авъяастай

Өнөөгийн нийгэмд урлаг, түүн дотроо хөгжмийн урлагийн гүйцэтгэх үүрэг маш өндөрт тавигдаж байна. Энэ нь  нийгэмд хүн өөрийн байр сууриа зөв эзлэх, хүн болохын ухааныг ойлгох, соёлт хүн болон төлөвших хамгийн энгийн зүйл юм. Хүүхдүүдийг  урлагт дуртай болгох, урлагаар дамжуулж өөрийн гоо сайхны таашаалыг дээшлүүлэх, урлагийн бүтээлийг ойлгох, хүндлэх, хайрлах зэрэг төлөвшлүүдийг олгоход чиглэгдэх нь хамгийн чухал. Ихэнх эцэг эхчүүд хүүхдүүдээ хөгжимчин болгохгүй юмаа гэхэд хөгжмийг мэдэрч зөв хүн болон төлөвшинө гэж дугуйланд явуулдаг. Энэ нь таны хүүхдийг хүмүүжүүлж бас их ухаарлыг өгдөг байна. МХО-ны дууны багш Алтан-Уяа хэлэхдээ Монгол ээжээс мэндэлсэн хүүхэд бүр дуулах авьяастай. Иймд эцэг эхчүүд миний хүүхэд урлагийн хүн болохгүй юм чинь гэж бодолгүй урлагаар дамжин таны хүүхэд хүмүүжил төлөвшлийг олж авна гэдгийг ойлгох нь чухал гэсэн юм.

6eb0cdab58b7eb372e88512a48879f09
8058528-680x636

Өсвөр насныхны тамхидалт 14 хувийг эзэлж байна

Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллагаас 1988 оны тавдугаар сарын 31-ны өдрөөс эхлэн Тамхины эсрэг өдрийг тэмдэглэж эхэлжээ. Түүнээс хойш дэлхийн бусад улс орнууд нэгдэн Тамхины эсрэг өдрийг тэмдэглэж эхэлсэн аж. Анх энэ өдрийг тэмдэглэхдээ XXI зуунд тамхи татах үзэгдлийг арилгах зорилт тавьж байжээ. Мэргэжилтнүүд энэ өдрийг тохиолдуулан “Хэрвээ та тамхи татдаг бол өнөөдөр энэ буруу зуршлаа түр ч болтугай мартаж, тамхи татахгүй байх хэрэгтэй. Дэлхий нийтээрээ тамхи татахгүй өдөрт та нэгдсэнээр XXI зууны дэлхийн иргэн гэдгээ нотлохын сацуу өөрийнхөө сэтгэлийн тэнхээг сорьж байгаа хэрэг” хэмээн зөвлөж байжээ. Энэ жил “Тамхи зүрхэнд хортой, тамхийг биш, эрүүл мэндээ сонгоё” уриан дор тэмдэглэж байна. Манай улсын нийт хүн амын 27 хувь нь тамхи татдаг гэсэн судалгаа бий. Түүнчлэн хоёр эрэгтэй тутмын нэг нь, 20 эмэгтэй тутмын нэг нь тамхи татдаг ажээ. Мөн өсвөр насныхны 61 хувь нь тамхи татаж үзсэн байдаг аж. Тэр дундаа 15-18 насны хүүхдүүдийн 14 хувь нь тамхи татаж байгаа нь сэтгэл түгшээж байна. Тамхины хор уршигаас болж дэлхий дээр жилд 7 сая хүн нас барж, 800 мянган хүн дан тамхидалтанд өртөж байгаа ажээ.

Хүүхдийн баяраар хийжүүлсэн ундаа худалдаалахгүй

Маргааш олон улсын хүүхдийн эрхийг хамгаалах өдөр болно. Энэ өдөр Нийслэлийн соёл урлагийн газар, Нийслэлийн ГБХЗХГ-аас хамтран “Жаргалтай гар бүл” өдөрлөгийг зохион байгуулна. Сүхбаатарын талбайд болох баярын арга хэмжээний үеэр худалдаа үйлчилгээний 60 гаруй аж ахуй нэгж байгууллага ажиллах ажээ. Энэ жил хүүхдүүдийнхээ эрүүл мэндэд анхаарч эко бүтээгдэхүүнээр худалдаа хийх шаардлагыг аж ахуй нэгжүүдэд тавьжээ. Тухайлбал хүүхдийн эрүүл мэндэд сөрөг нөлөөтэй хийжүүлсэн ундаа, шарсан төмс буюу чипс, шарсан хуурсан бүтээгдэхүүнүүд борлуулахгүй ажээ. Баярын үеэр зөвхөн зөвшөөрөл авсан газрууд худалдаа хийнэ. Харин зөвшөөрөлгүй худалдаа эрхэлж буй хувь хүн, байгууллагууд байвал ажиллах боломжгүй гэдгийг мэргэжлийн хүмүүс хэлж байлаа. Зөвшөөрөлтэй хэрнээ хориглосон зүйлсийг худалдаалж байвал холбогдох байгууллагуудаас хяналт тавьж хурааж авах ажээ. Ямартай ч бүх бүтээгдэхүүнүүд хүүхдийн биед  сөрөг нөлөөгүй, эрүүл эко бүтээгдэхүүн байх нь эцэг эхчүүдийн талархлыг хүлээж байгаа юм.

8
366f72900a0265a73ef0f24c743952b3

Хүүхдүүд сурч мэдсэнээ тайлагналаа

Одоогоос гурван жилийн өмнө 150 хүүхдийн хүчин чадалтай 202 дугаар цэцэрлэг дүүргийн орон нутгийн хөгжлийн сангийн хөрөнгөөр баригдаж эцэг эхчүүдийг баярлуулсан. Өдгөө тус цэцэрлэгт 300 гаруй хүүхэд сургуулийн өмнөх боловсрол эзэмшиж байна. 2017-2018 оны хичээлийн жилд сургуулийн өмнөх боловсролын сургалтын цөм хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэх ажлын хүрээнд  ажлуудаа төлөвлөн ажиллажээ. Хүүхдүүдийн насны онцлогт тохирсон, тэднийг хөгжүүлэх үйл ажиллагааг сар бүр тодорхой сэдвийн хүрээнд зохион байгуулжээ. Тухайлбал 2-р сарыг “Дээлтэй Монгол” 3-р сарыг “ Усаа хэмнэе” 4-р сарыг “Ногоон гэрэл Цагаан шугам” зэргээр нэрлэж сэдэвтэй холбоотой танин мэдэхүйн үйл ажиллагааг сургалтдаа тусгадаг байна. Байгуулагдаад удаагүй хэдий ч нийслэл дүүргээс зохион байгуулсан уралдаан тэмцээнд хүүхдүүдээ оролцуулж амжилт үзүүлсэн нь тэдний бахархал амжилт юм. Энэ хичээлийн жилд хүүхдүүд юу сурч мэдсэнээ эцэг эхчүүд багш нартаа тайлагнаж байна. Намар хичээлийн жил эхлэхэд хүлээж авсан хүүхдүүд бие болоод оюун санааны  хувьд өөрчлөгдсөнд эцэг эхчүүд талархалтай  байна. Мөн цэцэрлэгийн зохион байгуулж буй үйл ажиллагаанд эцэг эхчүүдээс гадна хорооны удирдлагууд дэмжиж хамтарч ажилладаг ажээ.

Жишиг гудамжнуудтай болно

Улаанбаатар хотын хэмжээнд нийт 250 гаруй гудамж, зам байгаагаас 1997 оноос хойш 151 гудамжийг нэршүүлж НИТХТ-ийн тогтоолоор батлуулжээ.  Улаанбаатар хотын хэмжээнд 2004 оноос хойш 15200 барилга байгууламжид албан ёсны хаяг дугаар авч барилга байгууламжийн мэдээллийн санд бүртгэгдээд байна. Барилгыг бүртгэхдээ барилгын үндсэн болон ерөнхий үзүүлэлт, барилга барих, зураг батлах зөвшөөрөл, инженерийн хангамжийн үзүүлэлт, чанар дүгнэлт зэрэг нийт 155 үзүүлэлтээр бүртгэдэг ажээ.Жишиг гудамж бий болгохоор 9 дүүргийн ажлын хэсэг байгуулагджээ. Хаягаа өөрчилж тохижуулах   байгууллагуудад Нийслэлээс зураг төслийг нь гаргаж өгөх ажээ. Ингээд тухайн   зургийн дагуу байгууллагууд нэгдсэн хаягжуулалтаа хийх ажээ. 10-р сарын 29 буюу нийслэлийн өдрөөр жишиг гудамжнууд дүүрэг бүрт  бий болж нийтээрээ жигдэрсэн байх юм байна.

14ff628934986b46big
a41d9b7e2ac382d9b52418d82acf5e7bbig

Гэр хорооллын 30 мянган иргэн дулаанаар хангагдана

Улаанбаатар хотыг 2030 он хүртэл хөгжүүлэх ерөнхий төлөвлөгөөг хэрэгжүүлэхээр Азийн хөгжлийн банк болон Европын хөрөнгө оруулалтын банкны хөнгөлөлттэй зээлээр “Гэр хорооллыг хөгжүүлэх хөрөнгө оруулалтыг дэмжих” төслийг хэрэгжүүлж эхлээд багагүй хугацаа өнгөрч байна. Энэ төсөл нь гурван үе шаттайгаар есөн жилийн хугацаанд хэрэгжих юм.Төслийн эхний шатны хүрээнд нийслэлийн хойд бүсийг Баянхошуу, Сэлбэ дэд төв болгон хэсэгчлэн хөгжүүлэхээр төлөвлөжээ. Одоогийн байдлаар хоёр дэд төвд түр 50 айлын орон сууц тус бүр нэг нэгийг, 8.6 км урт ариутгах татуургын гол шугам сүлжээг тавьжээ. Энэхүү бүтээн байгуулалтын үр дүнд нийслэлийн Сүхбаатар, Чингэлтэй, дүүргийн нутаг дэвсгэрийг дамнасан нийт 158 га талбайд оршин сууж буй иргэдийг дулааны эрчим хүчээр найдвартай хангах боломжтой болно. Мөн энд оршин суух цэцэрлэгийн насны хүүхдүүдийн СӨБ-ын хамрагдалт 55 хувь болж нэмэгдэх ажээ. Энэ төсөл хэрэгжсэнээр нийслэлийн 30 мянган иргэн шууд дулааны эрчим хүчээр хангагдах боломж бүрдэж байгаа нь том ахиц. Тиймээс энэхүү төслийг хэрэгжүүлж буй баг хамт олон болон, Азийн хөгжлийн банк, Европын хөрөнгө оруулалтын банкны төлөөлөлд талархсанаа нийт нийслэлчүүдийн өмнөөс илэрхийлье.

Нийслэлийн хэмжээнд 24 зуслан ажиллана

Зусланд амарч олон сайхан найз нөхөдтэй болох гэж хүүхдүүд  зуныг хүлээдэг. Нийслэлийн хэмжээнд 24 зуслан үйл ажиллагаагаа явуулж зуны туршид хүүхдүүдээ хүлээн авч амраадаг. Жил бүр зуслангуудын үйл ажиллагаанд  Нийслэлийн эрүүл мэндийг газар, Цагдаагийн газар, Онцгой байдлын газар, Мэргэжлийн хяналтын газар, ГБХЗХГ-аас хамтарсан шалгалтыг хийдэг.  Ингэснээр хүүхдүүд эрүүл аюулгүй орчинд тав тухтай амарч чадах эсэхийг хянадаг байна. Шалгалтад тэнцсэн зуслангууд 6-р сарын эхнээс эхлэн хүүхдүүдээ хүлээн авна.  Зуслангууд амарч буй хүүхдүүдийг хөгжүүлэх хөтөлбөр төлөвлөгөөтэй байх ёстой ажээ. Өмнө нь нэгдсэн хөтөлбөргүй өөрсдийнхөө гаргасан чиглэлийн дагуу ажилладаг байсан байна. Тэгвэл өнгөрсөн жилээс эхлэн зуслангууд нэгдсэн хөтөлбөртэй болсо. Гэхдээ баталсан хөтөлбөрийг зуслангууд 100 хувь дагах биш  өөрсдийн онцлогийг хөтөлбөртөө тусгаж болох ажээ.  Тухайлбал олон улсын хүүхдийн Найрамдал зуслан ээлж бүрдээ онцлогоо тусгадаг байна. Нийслэлийн хэмжээнд үйл ажиллагаа явуулж байгаа зуслангуудын 50 гаруй хувь нь улсын харьяалалтай.  Таны хүүхэд зусланд зүгээр нэг амраад ирэх биш бусадтай нөхөрлөж, хөгжиж ирэх учир боловсон хүчний хувьд сайн байх ёстой. Иймд зусланд ажиллах бүлгийн удирдагч, багш нарыг Монголын зуслангуудын холбоо, МУБИС-тай хамран тусгай сургалтаар бэлтгэдэг байна. 

77863-a3e7ead8338ae74f84a3da64a7deec99
42dq9nn9ru0nsuf12qbc13skf0

Энхийг сахиулах ажиллагаанд манай цэргүүд үүргээ сайн гүйцэтгэж байна

НҮБ-ын Ерөнхий ассамблей 2002 онд 5-р сарын 29-нийг Олон улсын энхийг сахиулагчдын өдөр гэж зарлажээ.Гэхдээ НҮБ-ын энхийг сахиулах ажиллагаа 65 жилийн түүхтэй. Анх 1948 онд НҮБ-ын Аюулгүйн зөвлөл цэргийн ажиглагчдаа Ойрх Дорнод руу илгээсэн. Тэд Израиль болон хөрш Арабын орнуудыг эвлэрүүлж, энхийг сахиулжээ. 2012 онд л гэхэд Ардчилсан Конго, Либери, Судан зэрэг улсад 103 энхийг сахиулагч амь үрэгджээ. Өнөөдөр 113 мянга гаруй энхийг сахиулагч, энгийн хүмүүс дэлхийн өнцөг булан бүрд 18 ажиллагаанд оролцож энхийг сахиулж байна. Эдгээрээс хамгийн олон нь Суданд 25000, Ардчилсан Конго улсад 20000 цэнхэр дуулгатан энхийн манаанд зогсож байна. Монгол Улсын Зэвсэгт хүчний НҮБ-ын энхийг сахиулах ажиллагаан дахь оролцоо нь анхны хоёр цэргийн ажиглагч офицерыг 2002 онд Бүгд Найрамдах Ардчилсан Конго Улсад явагдаж буй энхийг сахиулах ажиллагаанд илгээснээс эхэлсэн түүхтэй. Манай улс сүүлийн 10 жилийн хугацаанд дэлхий нийтэд явагдсан НҮБ-ын 11 энхийг сахиулах ажиллагаанд 6700 гаруй цэргийн албан хаагч оролцжээ. Тэд  Ирак, Косово, Афганистан Улсад явагдсан эвслийн цэргийн ажиллагаанд 4500 орчим цэргийн алба хаагч тус тус үүргээ амжилттай гүйцэтгэжээ. 

Хүүхдийн бэлгэнд шалгалт хийж байна

“Олон улсын хүүхдийн эрхийг хамгаалах өдөр”-ийг тэмдэглэн өнгөрүүлэх хүрээнд Нийслэлийн МХГ-аас зах худалдааны төв, сүлжээ дэлгүүр, жижиглэн худалдаа эрхэлж буй дэлгүүрүүдэд борлуулж буй хүүхдийн бэлгэнд урьдчилан сэргийлэх хяналт шалгалт хийж байна. Одоогийн байдлаар 9 дүүргийн 110 аж ахуй нэгж, 73 иргэний хүнсний худалдаа үйлчилгээний газарт хяналт шалгалт хийж, 219 зөрчил илрүүлжээ. Илэрсэн зөрчлийн 74,8 хувийг газар дээр нь арилгуулах арга хэмжээг авчээ. Мөн шалгалтын явцад 52 нэр төрлийн хүнсний бүтээгдэхүүний чанар, аюулгүй байдалд дүгнэлт өгөх зорилгоор дээж авч, МХГ-ын нэгдсэн лабораторид шилжүүлээд байна. Нийслэлийн МХГ-аас Олон улсын хүүхдийн эрхийг хамгаалах өдөр буюу 6-р сарын 1-нд Сүхбаатарын талбай, Үндэсний соёл амралтын хүрээлэн, Үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэн зэрэг газруудад  150 албан хаагч хяналт тавьж ажиллах ажээ.

download
suragch

Аялгуут сайхан Монгол хэлээ сурах босгыг давлаа

Энэ жил 1-р ангид 70 гаруй мянган хүүхэд элсэн орсон. Тэд өнөөдөр уншиж, бичиж, бодож суран эрдмийн баяраа тэмдэглэж байна. Анх 9-р сарын 1-нд А үсгээ ч танихгүй орсон 6 настнуудыг эрдмийн их аянд хөтөлсөн эрдэмт багшийн гавьяа агуу юм. БЗД-ийн 48-р сургуулийн 1-р ангийг 428 хүүхэд төгсөж байна. Хэдийгээр нэг багшид ногдох хүүхдийн ачаалал ихтэй ч  хугацаанд нь хүүхдүүдээ уншуулж сургалаа. Нийслэл дүүргийн тэргүүний 48-р сургууль нь сургууль, багш, эцэг эх гэсэн гурвалсан уялдаатай ажиллах зарчмыг баримталдаг. Ингэж ажилласнаар хүүхдүүдийн сурлагын чанар, хүмүүжилд ихээхэн нөлөө үзүүлдэг ажээ. Ингээд А-Я хүртэлх амаргүй аянд мордож, аялгуут сайхан монгол хэлээ сурах босгыг давж  байгаа 6 настнууддаа хичээл сурлагын өндөр амжилт хүсье.

Охидынхоо сайн зөвлөгч, найз нь байгаарай

Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллагын тодорхойлсноор 10-19 насыг өсвөр нас гэж тодорхойлдог. Энэ насанд бие бялдар, сэтгэл санааны, нийгмийн маш олон өөрчлөлттэй тулгардаг. Үүний нэг нь охидод ирэх сарын тэмдэг юм. Сарын тэмдэг ирэх нь охид, эмэгтэйчүүдийн бие махбодод явагдах физиологийн хэвийн үйл явц  юм. Иймээс сарын тэмдгийн эрүүл ахуйг сахих нь хүн бүрийн мэдвэл зохих асуудал юм. 20 жилийн өмнө 15-17 насанд охидод анхны сарын тэмдэг ирж байсан бол өнөөдөр нас нь наашилж 10-11 насанд ирдэг болсон. Иймд ээжүүд охиддоо эртнээс энэ талаар ойлгуулж байх нь чухал юм. Ингэснээр охин тань энэ талын мэдлэгтэй болж, ямар нэгэн асуудалд орохгүй байх юм. Өнөөдөр охидын сарын тэмдгийн эрүүл ахуйн дэлхийн өдөр юм. Энэ өдөртэй холбоотойгоор НЭМҮТөөс ерөнхий боловсролын зарим сургуулиуд дээр сургалт зохион байгуулж байна. Дэлхийн улсуудад сургууль орчинд нь охидын тусгай өрөөтэй байдаг ажээ. Харин манайд энэ нь тулгамдсан асуудал хэвээр байна. 

751a7ca3968b0e2638805cc9b99b2d7abig
2396

Иргэдийн мэдээлэх үүрэг нэмэгджээ

Гэр бүлийн хүчирхийлэлд өртсөн эмэгтэй шүүх хурлаас гарч яваад нөхрийнхөө гарт амиа алдсан хэрэг, төрсөн эцэгтээ зодуулж хүнд бэртэл авсан бяцхан хүү, нөхөртөө зодуулсан эмэгтэйчүүд. Энэ бүхэн гэр бүлийн хүчирхийлэл. Тоочоод байвал гэр бүлийн хүчирхийлэлд өртсөн хүмүүсийн тоо нэг хоёроор тогтохгүй. Гэвч гэр бүлийнхээ орчинд хүчирхийлэлд өртсөн хүмүүс тэр бүр цагдаад хандаад бусдад хэлээд байдаггүй. Энэ нь нэг талаар хүчирхийлэгчийг даврааж, дахин хүчирхийлэл хийхэд хүргэдэг. Гэр бүлийн хүчирхийлэлтэй тэмцэх тухай хууль хэрэгжээд жил гаруй болж байна. Шинэ хууль хэрэгжиж эхэлснээр энэ чиглэлийн гэм хэргийн гаралт тодорхой хэмжээгээр буурчээ. Учир нь иргэд хүчирхийллийн хажуугаар дуугүй өнгөрөхгүй, мэдээлэх үүргээ биелүүлж байгаатай холбоотой гэж Нийслэлийн цагдаагийн газрын гэр бүлийн хүчирхийлэл, хүүхдийн эсрэг гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэх хэлтсийн ахлах байцаагч цагдаагийн ахмад Баярбаясгалан ярьсан юм. Цагдаагийн ерөнхий газрын мэдээлэл шуурхай удирдлагын төвийн 102 тусгай дугаарт оны эхний 4 сарын байдлаар гэмт хэргийн шинжтэй 158 мянган дуудлага иржээ. Үүнээс гэр бүлийн хүчирхийллийн шинжтэй 29 мянган дуудлага ирсэн нь өмнөх оны мөн үеэс 6,5 дахин өсчээ. Энэ нь нийт мэдээллийн 18,6 хувийг эзэлж байна.

Антибиотекийн зөв хэрэглээг хэвшүүлье

Эмийн зохистой хэрэглээ нь эмийг зөв сонгохоос эхэлдэг.  Зөв сонголт хийхэд  танд эм зүйч, эмч тусална. Харин дур мэдэн эмийн санруу гүйж  хэрэглэх нь таны өвчнийг улам сэдрээж болно. Ямар нэгэн өвчний шинж тэмдэг илэрмэгц яаран эмийг хэрэглэдэггүй. Сүүлийн жилүүдэд ялангуяа антибиотекийн хэрэглээ ихэссэн нь мэргэжлийн хүмүүсийн санааг зовоож байна. Ханиадны шинж тэмдэг илэрсэн хэн боловч шууд л эмийн санруу очиж, өөрийн дураар эм худалдан авдаг. Тэгвэл антибиотек нь зөвхөн  нянгаар үүсгэгдсэн өвчний үед л эмчийн зааврын дагуу болгоомжтой хэрэглэдэг нян устгах үйлчилгээтэй бэлдмэл юм. Ихэнх хүмүүс хүүхдээ ханиад хүрмэгц  хурдан эмчлэхийн тулд хүчтэй антибиотекийг өгдөг нь буруу ажээ. Иймд эцэг эх та антибиотекийн хэрэглээнээс татгалзаж, хүүхэддээ болон өөрийн биед ямар нэг байдлаар дасал болгохгүй байхыг хичээгээрэй. Байнга хэрэглэж биедээ дасал болгох нь сөрөг нөлөөтэй ажээ. Харин антибиотекийг зөвхөн эмчийн жороор олгож байгаа нь зөв алхам болсонд иргэд талархалтай байна.

277_61323_1581496
21-1

Малтай иргэдийн 60 хувь нь нийслэлээс нүүжээ

Нийслэл хот орчимд мал бүхий иргэд суурьшихыг хориглосон тодорхой бүс байдаг. Өөрөөр хэлбэл нийслэлийн 6 дүүргийн 7 хороодод мал байлгахыг зөвшөөрдөг ажээ. Дээрх малтай өрхийн ихэнх нь малын ашиг шимээ зарж борлуулах сонирхлоор хориглосон бүсэд амьдардаг. Гэвч мал байснаар малын гаралтай халдварт өвчнөөр өвчилж олон сая төгрөгийн хохирлыг улсад учруулж байгаа юм. Иймээс Нийслэлийн иргэдийн эрх ашиг, эрүүл аж төрөх байдлыг хангахын тулд хориглосон бүсэд мал бүхий иргэдийг байлгахгүй байхаар болсон. Энэ сарын нэгнээс  хориотой бүсэд байгаа мал бүхий иргэдийг  нүүлгэх  ажил хийгдээд байгаа юм. Одоогийн байдлаар мал бүхий иргэдийн 60 хувь нь нийслэлээс нүүжээ. Нийслэлийн Чингэлтэй, Баянгол, Сүхбаатар дүүрэг бүхэлдээ мал байхыг хориглосон байдаг. Харин Хан-Уул, Баянзүрх, Сонгино-Хайрхан дүүргийн мал аж ахуй эрхлэхийг хориглосон бүс нутагт гаднын аймаг сумаас мал хүлээн авах, тавиул мал байлгах, малын тоо толгойг нэмэгдүүлэхийг хориглодог. Гэвч  малтай иргэдийг нүүлгэн шилжүүлэх ажил удаашралтай, иргэдийн зүгээс эсэргүүцэлтэй тулгарч байгаа ажээ. Холбогдох байгууллагуудаас заасан хугацаанд нүүх шаардах бичиг хүргүүлж, хүлээж авахгүй тохиолдолд торгуулийн арга хэмжээ авах юм байна

“ЭРДМИЙН БАЯР” –аа зөв тэмдэглэхийг уриалж байна

Нийслэлийн цагдаагийн газраас оюутан сурагчдын төгсөлтийн баяр болж байгаатай холбогдуулан “Эрдмийн баяр” нэгдсэн арга хэмжээг нийслэл хотын хэмжээнд зохион байгуулаад байна. Арга хэмжээний хүрээнд нийслэлийн дүүргүүд дэх 14 цагдаагийн хэлтсүүдийн Урьдчилан сэргийлэх ажил хариуцсан ахлах мэргэжилтнүүдэд Цагдаагийн Ерөнхий газрын дэд бөгөөд Нийслэлийн цагдаагийн газрын даргын тушаалаар хамтарсан багаар ажиллах зохион байгуулалтад оржээ. Тэд их, дээд сургууль, оюутны байр ихээр төвлөрсөн Баянзүрх,Сүхбаатар дүүргийн нутаг дэвсгэрт согтууруулах ундаагаар үйлчилдэг 116 байгууллага аж ахуй нэгжийн удирдлагуудыг урьж сургалт зохион байгуулжээ. Энэхүү арга хэмжээнд Нийслэлийн Захирагчийн ажлын албаны Хүнс худалдаа үйлчилгээний хэлтэс, НМХГ, Монголын Оюутны холбоо, Нийслэлийн цагдаагийн газрын Урьдчилан сэргийлэх хэлтэс, Хэв журмын хэлтсийн ахлах байцаагч нар хамтран оролцож байгаа ажээ. Аливаа гэмт хэрэг, зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх, насанд хүрээгүй иргэнд согтууруулах ундаагаар үйлчлэхгүй байж хуулийн хүрээнд ажиллах зэрэг шаардлагыг хүргүүлжээ. Мөн  Нийслэлийн цагдаагийн газраас гаргасан уриалгыг дэмжиж ажиллахыг уриалж байна. Энэхүү арга хэмжээ  05 дугаар сарын 14-ний өдрөөс 06 дугаар сарын 15-ны хооронд зохион байгуулж байна.

61263
download

Хүүхдийн бэлэг сонгохдоо болгоомжтой хандаарай

Хэдхэн хоногийн дараа олон улсын хүүхдийн эрхийг хамгаалах өдөр тохионо. Энэ өдөр эцэг эхчүүд хүүхдээ баярлуулахаар төрөл бүрийн амттантай бэлэг сонгодог. Гэвч сонгож байгаа бэлгээ авахдаа дараах зүйлүүдийг анхаарах хэрэгтэйг Мэргэжлийн хяналтын байгууллагаас анхааруулж байна. Бэлэг сонгон авахдаа дотор нь  байгаа хүнсний бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэсэн болон хадгалах хугацааг нэг бүрчлэн үзэж шалгах, хаана үйлдвэрлэсэн нь мэдэгдэхгүй, хаяг шошгыг унших боломжгүй, эргэлзээтэй бүтээгдэхүүн сонгохгүй байх нь чухал юм. Түүнчлэн амархан муудах, хадгалалтын нарийн горим шаарддаг бүтээгдэхүүн боосон бэлгийг худалдан авахгүй байх нь таны хүүхдийн эрүүл мэндийг хамгаална. Баярын өдрөөр хүн ихтэй газруудад хүнсний бүтээгдэхүүн худалдаалах тохиолдол олон гардаг. Иймд эцэг, эхчүүд баярын үеэр хүүхдэдээ бэлэг болон хүнсний бүтээгдэхүүн худалдан авахдаа болгоомжтой хандах хэрэгтэй. Хамгийн чухал нь найдвартай газраас, хадгалах хугацаа дууссан эсэх, хадгалалтын горим зөв явагдаж байгаа зэргийг сайтар шалгах хэрэгтэй. Мөн гудамж талбайд ил задгай худалдаалж буй жимс, чихэр, бэлэг зэргийг худалдан авахгүй байх хэрэгтэй юм.

Чанартай боловсрол чадвартай иргэнийг бэлтгэнэ

Жил бүр зохион байгуулагддаг “Боловсрол, Чанар, Санхүүжилт, Хариуцлага” Иргэний нийгмийн үндэсний 9-р чуулган энэ сарын 24,25-ны өдрүүдэд болж байна. Энэхүү чуулганыг “Бүх нийт боловсролын төлөө” Иргэний нийгмийн үндэсний эвслээс 2011 оноос хойш тасралтгүй зохион байгуулж байгаа юм. Энэ жилийн чуулганыг Суурь болон насанд хүрэгсдийн боловсролын төлөө Ази, Өмнөд Номхон далайн нийгэмлэгээс дэмжин оролцож байна. Жил тутмын чуулганы ерөнхий сэдэв боловсрол байдаг.Гэвч энэхүү өргөн хүрээтэй сэдвийг санхүүжилт, чанар, хариуцлагатай байдал гэсэн 3 хүрээнд зангидан тухайн жилд аль нэгийг товойлгон хэлэлцдэг уламжлалтай. Энэ удаагийн чуулганаар тэгш хамруулах боловсрол, насан туршдаа суралцах үйл явц, дээд боловсролын чанартай холбоотой асуудлуудыг тойрон хэлэлцэж байна.

33302967_964732717019318_4508562230152790016_n
83fa8a4260697a1ebig

Сурагчид нийтийн тээврээр хэзээ үнэгүй зорчдог болох уу

Нийтийн тээврээр зорчиход иргэдийнхээ амьдралыг тольдож болно гэдэг. Учир нь нийтийн тээврээр нийгмийн бүхий л  давхаргын хүмүүс үйлчлүүлдэг.Иргэд  картаар үйлчлүүлж эхэлснээс хойш нийтийн тээвэрт мөнгө хураагчийн  чанга дуу зогссон. Түүнээс биш мөнгө хураагчдад загнуулж, хэл амаар доромжлуулан байх  сурагчид  олон байсан. Оюутнуудын автобусны мөнгийг төрөөс өгдөг. Харин сурагчид өдөр бүр сургууль гэр хоёрынхоо хооронд зорчихдоо 400 төгрөг зарцуулж байна. Яагаад эх орны ирээдүй болсон энхрий бяцхан үрсээ нийтийн тээвэрт үнэ төлбөргүй зорчуулж болдоггүй вэ. Энэ талаар Монголын сурагчдын холбоо төр засагт олон удаа санал хүргүүлж байжээ. Монголын сурагчдын холбооноос сурагчдыг нийтийн тээврээр үнэ төлбөргүй зорчуулах талаар улс төрийн намуудын үйл ажиллагааны  хөтөлбөрт оруулахаар санал хүргүүлдэг ч үр дүнд хүрдэггүй ажээ. Харин 2016-2020 оны Засгийн газрын үйл ажиллагааны хөтөлбөрт сурагчид сургуульдаа ирж очихдоо үнэгүй явдаг болно  гэж тусгажээ. Гэвч энэ асуудал одоо ч шийдэгдээгүй хэвээр  байна.

Анхны тусламж эрдэнэт хүний амийг аварна

Анхны тусламж гэдэг нь аливаа осол гэмтэл, биеийн гэнэтийн хямрал, өвчин эмгэгийн үед эмнэлгийн тусламж иртэл гарын доорх материалыг ашиглан өөртөө болон бусдад үзүүлэх тусламжийг хэлдэг. Анхны тусламжийг зөв үзүүлснээр хүний амь насыг аварна, осол гэмтлээс шалтгаалсан бусад хүндрэлээс сэргийлдэг. Мөн осолд өртсөн хүний хөдөлмөрийн чадвар алдалтыг багасгах ач холбогдолтой. Хүний амьдралд өдөр бүр л гэнэтийн үйл явдлууд тохиолддог. Магадгүй таны эргэн тойронд байгаа хэн нэгэн, хайртай гэр бүлийнхэнд чинь ямар нэг гэнэтийн осол тохиолдсон үед та анхны тусламжийг үзүүлж чадах ёстой. Иргэн бүр анхны тусламж үзүүлэх мэдлэгийг заавал эзэмших ёстой юм. Ингэснээр эрдэнэт хүний амь насыг хамгаалж, олон хүнд баяр баяслыг авчирч, элэг бүтэн амьдралыг бэлэглэж чадна.  Иймд та надад хамаагүй гэсэн сэтгэлээр хандалгүй заавал суралцаж бусдад туслаарай.  

e977db_CPR_x678
15271353175b063c555e2dd

“Би хүүхэд хамгаалагч” аянд оролцогчдыг урамшуулна

Нийслэлийн цагдаагийн газраас гэр бүлийн хүчирхийлэл, хүүхдийн эсрэг хүчирхийллийг илрүүлэх, мэдээлэх, хууль тогтоомжийг сурталчлах, хүүхдийн эрхийг хамгаалах зорилгоор “Би хүүхэд хамгаалагч “аяныг эхлүүлсэн. Энэхүү аяныг “Иргэдийн хяналт-оролцоо”-г нэмэгдүүлэх зорилгоор Жи Си Ай  олон улсын байгууллагатай хамтран СХД-ийн 26, Баянзүрх дүүргийн 5 дугаар хороонд эхлүүлсэн аж. Дэлхийд гэмт хэрэг, хүчирхийллийн түвшин буурсан хамгийн шилдэг жишиг туршлага нь “Иргэний хяналт оролцоо” түүнийг сайжруулсны үр дүн байдаг ажээ. Монгол улсад тулгамдаад байгаа асуудал нь хүүхдийн хүчирхийлэл, түүнийг мэдээлдэггүй хариуцлагагүй иргэд, хөрш, эцэг эхчүүдийн хандлага  юм. Иргэдийн сайн дурын санаачилгаар тодорхой хороо, багуудад энэхүү аяныг өрнүүлж байгаа нь хүүхдэд анхаардаг хариуцлагатай хөрш, иргэд, эцэг эхийг бэлдэх нь чухал байгаа юм. Энэхүү аянд идэвхтэй оролцож, бодитой  мэдээлэл хүргэсэн иргэдийг урамшуулах ажээ.

Хүүхдүүд шим ертөнцийн үүсэлтэй танилцаж байна

Манай улс үлэг гүрвэлийн олдвороороо дэлхийд эхний гуравт ордог. Энэ ч үүднээс Үлэг гүрвэлийн төв музейг 2013 онд байгуулсан. Ингэснээр соёлын өвийг хадгалж хамгаалах, хойч үедээ өвлүүлэн үлдээх, палеонтологийн олдворыг олон нийтэд сурталчлан таниулахад ач холбогдолтой юм. Музейн хамт олон гол  танхимаа ашиглалтад оруулж анхны үзмэр Тиранозавр Батаар болон Цэрдийн үед холбогдох палеонтологийн түүхэн олдворуудыг орчин үеийн техник технологийн хөгжилтэй уялдуулан гурван хэмжээст өвөрмөц шийдлээр үзэгчдийн хүртээл болгосон. Тэгвэл энэ жилийн олон улсын музейн өдрийг тохиолдуулан “Дэлхийн шим ертөнцийн үүсэл хөгжил” танхимаа шинээр нээжээ. Энэхүү танхим нь дэлхийн шим ертөнцийн үүсэл хөгжлийн түүх, палеонтологийн шинжлэх ухааны боловсролыг үзэгчдэд олгож байгаа юм. Үлэг гүрвэлийн музейг сонирхогчид нь  5-10 насныхан байна. Тэдний үлэг гүрвэлийн талаарх “яагаад”гэсэн асуултад тус музей хариулт өгдөг. Үлэг гүрвэл хэмээх амьтан хэрхэн яаж амьдарч байсан талаар хүүхдүүд хамгийн их сонирхдог.  Тэдэнд энэ талын мэдлэг олгох зорилгоор “Бяцхан палеонтологич” боловсролын хөтөлбөрийг хэрэгжүүлж байна. Энэхүү хөтөлбөр нь анги хамт олноороо биет үзмэрт түшиглэн тусгай танхимд явагддагаараа онцлогтой.  Тухайлбал ЕБС-ийн сурагчдын дунд “Цэрдийн галавын гайхамшиг” аяныг, сургуулийн өмнөх насныханд “Өндөг” хөтөлбөрүүдийг явуулж байна. Энэ жил үлэг гүрвэлийн төв музейг давхардсан тоогоор 80-иад мянган үзэгч, үүний 50-иад мянга нь хүүхдүүд үзэж сонирхжээ.

1f5a66aa1f7e1df9big
4208_0001

Эс хайрлахын аргагүй ертөнц

Ийм нэртэй гэрэл зургийн үзэсгэлэн Норп арт галерейд нээлтээ хийн үзэгчдийн хүртээл болж байна. Үзэсгэлэнгийн эзэн Галсангийн Батсүх онц бөгөөд бүрэн эрхт элчин сайд, олон улсын харилцааны доктор хүн юм. Гэрэл зураг бол түүний хобби болоод олон жил болжээ. Одоогоос дөрвөн жилийн өмнө “Эс хайрлахын аргагүй ертөнц-1” анхны үзэсгэлэнгээ гаргаж байжээ. Түүнээс хойш дөрвөн жилийн хугацаанд авсан гэрэл зургуудаараа “Эс хайрлахын аргагүй ертөнц-2” үзэсгэлэнгээ толилуулаад байна. Тэрээр  эх орныхоо болон бусад улс орны ан амьтан, жигүүртэн шувуудын ертөнцийн амьдралыг гэрэл зургийн хальсанд буулгах амаргүй хоббигоор дагнасан хүн юм. Энэхүү үзэсгэлэнд түүний шилж сонгож авсан 70 гаруй гэрэл зураг тавигджээ. Тэрээр Монголынхоо ховордсон ан амьтан, шувуудын талаар дотоод гадаадад фото зургаар сурталчлах ажлыг хийж байна. Түүний зэрэгцээ ан амьтдыг хамгаалах үйлсэд олон нийтийг татан оруулах, гадаадын улс орнуудын ан амьтны ертөнц, үндэстэн ястны аж амьдралын сонин хачинаас хүмүүстэй хуваалцаж, танин мэдүүлж байна. Түүнчлэн “Угалз хамгаалах сан” “Мазаалай хамгаалах сан”-г үүсгэн байгуулжээ. “Эс хайрлахын аргагүй ертөнц-2” гэрэл зургийн үзэсгэлэн энэ сарын 25 хүртэл гарна.

1+1 хөтөлбөр үр дүнгээ хэмжинэ

“Амьдрал амгалан бол Ажил амжилттай” гэсэн үгийн бай сонсогч эмэгтэй нь гэр бүлдээ эрүүл харилцаа, эрүүл мэнд, нэг нэгнээ байгаагаар хайрлаж, нөгөө талаар ажлын амжилт гаргахад ар гэрийн дэмжлэг ямар их хувь нэмэр оруулдгийн жишээг харуулна.  Ингэснээр хайрлагдсан эмэгтэй нь зөвхөн ажил гэж улайрах биш ажил амьдралаа аз жаргалтай амжилттай авч явахад суралцдаг. Гэр бүлийн радиогийн бүсгүйчүүдэд зориулсан “Цэцгийн хатан” нэвтрүүлгийн зорилго үүнд чиглэгддэг. Хөтөлбөр хүрсэн цагаасаа эхлэн олон сонсогч бүсгүйчүүдийг дагуулж, тэдэнд зорилгоо хүргээд байгаа. Сонсогч бүсгүйчүүдийн хамгийн их хүсэн хүлээдэг болсон зүйл нь уулзалт байдаг. Тэд ингэж уулзсанаараа танилцаж, нөхөрлөж, бас хамтдаа хөгждөг.  Ингээд “Цэцгийн хатан” хөтөлбөрийн энэ жилийн сүүлийн уулзалт энэ сарын 26-нд болно. Цэцгийн хатан хөтөлбөрийн сонсогч бүсгүйчүүд дотор салбар бүрийн төлөөлөл багтдаг. Тэр дундаа бизнесийн салбарт амжилттай яваа олон чадварлаг эмэгтэйчүүд бий. Тэд энэ удаагийн уулзалтад хүрэлцэн ирж, өөрсдийн үйлдвэрлэдэг бүтээгдэхүүний дээжээсээ бүсгүйчүүддээ бэлэг болгон өгөх ажээ. Мөн уулзалтаар “Бусдад өгсөн үнэ цэнэ буцаад таных болдог” сэдвийн дор “Хайрлагдсан эмэгтэй” сургалтын багш, сонгодог хатагтай Б.Цэрэндулам лекцээ хүргэнэ. Бүсгүйчүүдээ хамтдаа цуглаж суралцаж нөхөрлөж цагийг үр дүнтэй өгөөжтэй өнгөрүүлэхийг урьж байна.

tse
61263

Амар тайван амьдралын төлөө хамтдаа

Монгол Улсад гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэх ажлыг зохицуулах зөвлөл, Нийслэлийн Иргэдийн Төлөөлөгчдийн хурал, Нийслэлийн цагдаагийн газраас хамтран нийслэл хотод үйлдэгдэж буй гэмт хэргийн шалтгаан нөхцөлийг арилгах ажлын хүрээнд “Камержуулалт-2” аян эхлүүлсэн.Тодруулбал, орон сууцны орц, гадна орчин, гэр хорооллын гудамж, нийтийн эзэмшлийн талбай зэрэг газруудыг камержуулж иргэдийн эрүүл, аюулгүй орчинд амьдрах нөхцөлийг бүрдүүлэх, гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэх ажилд иргэд, олон нийтийн оролцоог нэмэгдүүлэх зорилготой юм. Нийт 60 сая төгрөгийн шагналын сантай “Камержуулалт-2” болзолт уралдааныг 2018 оны дөрөвдүгээр сарын 1-ний өдрөөс эхлэн хоёр сарын хугацаатай зарлаж дуусах шатандаа ороод байна. Аян дуусахад багагүй хугацаа үлдээд байгаа юм. Одоогийн байдлаар 15 хороо 89 камер, 43 аж ахуй нэгж байгууллага 241 камер, 17 сууц өмчлөгчдийн холбоо 364 камер суурилуулжээ. Өнгөрсөн онд зохион байгуулсан “Камержуулалт-2” болзолт уралдаанд нийслэлийн 152 хороо, 270 гаруй сууц өмчлөгчдийн холбоо, хөршийн хяналтын бүлэг, иргэд идэвхтэй оролцож гэмт хэрэг, зөрчил ихээр үйлдэгддэг эмзэг цэгүүдэд 534.0 сая төгрөгийн 2211 камер шинээр суурилуулжээ. Энэ удаагийн болзолт уралдаанд дүүрэг, хороо, сууц өмчлөгчдийн холбоо, хөршийн хяналтын бүлэг, иргэдээс гадна аж ахуйн нэгж байгууллага оролцож байгаа билээ.Энэ жилийн уралдаанд дээрх газрууд идэвхтэй оролцож байна.

Сургуульд суралцах боломжгүй 4000 хүүхэд байна

Удахгүй олон улсын хүүхдийн эрхийг хамгаалах өдөр болно. Манай улсад хүүхэд хамгааллын асуудал бодлогын түвшинд хэрхэн хэрэгжиж байгаа талаар мэргэжлийн байгууллагаас нь тодрууллаа. Асрамж халамжийн төвүүдэд өнөөдрийн байдлаар 1070 орчим, сүүлийн тоон мэдээллээр хараа хяналтгүй 100 орчим хүүхэд байна. Харин 90 гаруй мянган хүүхэд хөдөлмөр эрхэлж байгаагаас 4 мянга нь  сургуульд суралцаж чадахгүй байна.  Эдгээр хүүхдүүдийн эрхийг хамгаалах, эрсдэлт хүчин зүйлийг бууруулах чиглэлээр дорвитой ажиллах хэрэгтэй байгаа юм. Нэг жишээ дурдахад  нэг суманд 0-17 насны 1202 хүүхэд байхад аав, ээж нь архинаас хамааралтай, хөгжлийн бэрхшээлтэй  55 хүүхэд байна гэсэн судалгаа гарсан нь сэтгэл эмзэглүүлж байгаа юм. Энэ нь тухайн сумын нийт хүүхдийн 4.5 хувь нь эрсдэлт нөхцөлд амьдарч байгаа гэсэн үг юм. Харин  энэ тоо нийслэлд  10 орчим хувьтай байна. Тус агентлагаас  “Хүүхэд ба Шийдэл” эрдэм шинжилгээний хурлыг зохион байгуулж, хүүхдийг гэр бүлд нь хэрхэн хүмүүжүүлэх талаар МУБИС-ийн багш нартай ажиллаж байна. Түүнчлэн түүх шастирт Монголчууд хүүхдээ хэрхэн хүмүүжүүлдэг байсан тухай товхимлыг Боловсролын их сургуулийн эрдэмтэдтэй хамтран бэлтгэхээр төлөвлөөд байгаа ажээ. Үүнийгээ эцэг эх, сурган хүмүүжүүлэгчдэд зориулсан онлайн ном, гарын авлага болгох юм байна.

suragch
p1c2qj94urgtu1in21g4b1g6e10tf3

Залуучуудын хөгжлийн төлөө хамтдаа

Энэ оны эхнээс Залуучуудын хөгжлийг дэмжих тухай хууль хэрэгжиж эхэлсэн. Тус хуулиар төрөөс залуучуудын хөгжлийг дэмжих чиглэл, төрийн бүх шатны байгууллага, албан тушаалтны бүрэн эрх, чиг үүргийг тодорхойлсон байдаг. Мөн тус хуульд “Орон нутагт залуучуудад зориулсан нэг цэгийн үйлчилгээ үзүүлэх залуучуудын хөгжлийн төвтэй байна” хэмээн заасан. Үүний дагуу 21 аймаг есөн дүүрэгт залуучуудын хөгжлийн төв ажиллаж эхлээд байна. Хөгжлийн төвд ажиллах залуучуудыг чадавхижуулах сургалтыг үе шаттайгаар зохион байгуулж байгаа юм.  Энэ удаад Засгийн газрын хэрэгжүүлэгч агентлаг ГБХЗХГ, НҮБ-ын хүн амын сан, Нийгмийн ардчилал Монголын залуучуудын холбоо хамтран залуусын хөгжлийн төвийн үйлчилгээний чанарыг сайжруулах сургалтыг Дархан-Уул аймагт  хийх гэж  байна.  Өмнө нь НҮБ-ын Хүн амын сан, Швейцарын хөгжлийн агентлаг, Люксенбургийн Засгийн газар дэмжин 11 аймаг, гурван дүүрэг, хоёр суманд залуучуудын хөгжлийн төвийг дэмжих төв ажиллаж байжээ. Энэ жилээс бүх аймагт байгуулагдаж, залуучуудынхаа хөгжлийн төлөө хамтдаа зүтгэх ажээ.

Фолийн хүчил ургийн гажгаас сэргийлнэ

Жирэмсэн үед олон янзын хүчин зүйлүүд ургийн гаж хөгжлийг нөхцөлдүүлдэг. Хамгийн түгээмэл болоод эрсдэлтэй нь удамшлын, үр хөврөл бүрэлдэж тогтох үеийн  буруу хөгжил юм. Эдгээрээс хамгийн чухал сэргийлэх боломжтой нь үр хөврөлийн хөгжлийн үе ажээ. Үр хөврөл бүрэлдэн тогтсоноос хойших эхний 16 хоногт эх ямар нэгэн зохисгүй, хортой зүйл хэрэглэхгүй байх нь хүүхэд эрүүл бүрэлдэхэд нөлөөлнө. Энэ үед нь  фолийн хүчил, амин дэмүүд дутагдвал ургийн гаж хөгжил бий болдог.  Иймээс ургийн хөгжлийн энэ үед фолийн хүчлийг хангалттай байлгаж, эсийн хуваагдлыг сайн дэмжиж өгөх нь чухал юм. Фолийн хүчил дутагдсанаар хүүхдийн тархи, нугасны хөгжлийн болон мэдрэлийн системийн гажиг үүсэхэд хүрдэг ажээ. Иймд фолийн хүчил нь гаж хөгжил үүсгэдэг байдлыг зогсоож, зөв хөгжлийг дэмжих амин дэм юм. Энэхүү  витаминыг хэрэглэснээр хүүхдийн тархи, нугас  болон мэдрэлийн системийн гажиг үүсэх эрсдэлээс сэргийлдэг байна. Иймд жирэмслэх төлөвлөгөөтэй гэр бүлийн хос  бэлтгэл болгож, фолийн хүчил агуулсан бэлдмэл хоёулаа уух ёстой аж. Энэ тохиолдолд нэг хүний хоногийн хэрэгцээ нь 800 мкгаас доошгүй байх юм.

folic-acid
FFSXtseverlegee

ЗУСЛАНГИЙН БҮСИЙН НИЙТИЙН ИХ ЦЭВЭРЛЭГЭЭ БОЛНО

Зуны  өдрүүд ирж, удахгүй айл өрхүүд зусландаа бууна. Цэвэрхэн хоггүй орчин бий болгох зорилгоор жил бүр зуслангийн бүсийн нийтийн их цэвэрлэгээ хийгддэг. Улаанбаатар хотын Ерөнхий менежерийн “Нийслэлийн нутаг дэвсгэрт их цэвэрлэгээ зохион байгуулах тухай” захирамжаар зуслангийн бүсийн нийтийн их цэвэрлэгээний ажлыг энэ сарын 24-нд зохион байгуулах гэж байна. Цэвэрлэгээнд дүүргийн тохижилт үйлчилгээний компаниуд, аж ахуй нэгж байгууллагууд, иргэдийн бүлэг оролцох аж.  Зуслангийн бүсийн нийтийн их цэвэрлэгээнд дүүрэг бүр өөрийн бүсэд байрлах зуслангийн чиглэлд цэвэрлэгээ хийнэ. Тухайлбал Чингэлтэй дүүрэг долоон буудлаас хойш байрлах зуслангийн бүсэд, Баянзүрх дүүрэг Гачууртын чиглэлд, Сонгино хайрхан дүүрэг баруун зүүн салааны чиглэлд цэвэрлэгээг хийх юм байна. Иймд иргэдийг энэ сарын 24-нд болох зуслангийн бүсийн их цэвэрлэгээнд идэвхтэй оролцохыг уриалъя. 

Байгаль орчны эсрэг үйлдэгдэх гэмт хэрэг өсчээ

Монгол улсад өнөөгийн байдлаар ашигт малтмалын 50 гаруй төрлийн 3000 гаруй орд илрэл мэдэгдэн судлагджээ. Хэнтий Хангайн нурууны ар өврөөр алтны, Орхон, Сэлэнгийн сав газраар зэс молибдены  Хөвсгөл аймагт фосфоритын орд зонхилон тархсан байдаг. Уул уурхай нь Монголын эдийн засагт нөлөөлөх чухал салбар учраас дэлхийн эдийн засгийн байдал, ашигт малтмалын үнэ ханшнаас бидний амьдрах орчин хамаарч, хэлбэлздэг. Тэгвэл энэ оны эхний гурван сарын байдлаар Монгол орны нийт газар нутгийн 13 хувьд нь ашигт малтмалын зөвшөөрөл олгожээ. Эдгээрийн 54,5 хувь нь хайгуулын, 45 хувь нь ашиглалтын зөвшөөрөл байна. Гэтэл 2017 оны 7-р сарын 1-ний өдрөөс дагаж мөрдөж буй хуульд “Хүрээлэн буй орчны эсрэг гэмт хэрэг”-ийн тухай   тусгасан байдаг. Тухайлбал энд байгаль орчныг бохирдуулах, хууль бусаар ашигт малтмал хайх, ашиглах олборлох зэргийг багтаажээ. Энэ төрлийн гэмт хэрэг 2013-2016 оны хооронд 35-41  удаа үйлдэгдэж байсан бол, 2017 он гарсаар  гурав дахин өсжээ. Хүрээлэн буй орчны эсрэг гэмт хэргийн илрүүлэлт хоёр жилийн өмнөхтэй харьцуулахад 42,5 хувиар буурчээ. Энэ төрлийн гэмт хэргийн дийлэнх нь Дархан-Уул, Дорноговь, Өмнөговь, Сэлэнгэ аймгийн нутаг дэвсгэрт үйлдэгдэж байна. Тухайлбал хууль бусаар ашигт малтмал олборлогчид хүрз түмпэн ашиглахаа больж, техникжсэн нь байгаль орчинд их хэмжээний хохирол учруулж байгаа юм.

69170e370de9fbd7a4d1f3da30ca7079-600x375
177123-08012016-1452224021-290908536-1

Оюуны их далайд аялацгаая

Монголдоо цорын ганц  хүүхдийн үндэсний номын сан 6 уншлагын танхимтай. Тэдгээрээс “Мөрөөдөл” танхимаар хамгийн их хүүхдүүд үйлчлүүлдэг. Тус танхим нь 4-9-р ангийн хүүхдүүдэд зориулагдсан ном сурах бичгээр үйлчилдэг.Нийт номын 80-90 хувийг уран зохиолын ном эзэлдэг бол үлдсэнийг нь танин мэдэхүй, байгаль нийгэм, дунд сургуулийн сурах бичиг эзэлж байна. Уншлагын танхимд ирж үйлчлүүлэхээс гадна гэрээр ном олгодог нь хүүхдүүдэд хамгийн их таалагддаг үйлчилгээ юм. Ялангуяа зуныхаа амралтаар хүүхдүүд гэрээр ном авч  унших нь их байдаг ажээ. Тус уншлагын танхим нь нийт 12 мянга гаруй номтой. Ихэнх  ном 5-10 ширхгээр байдаг учраас хүүхдүүдэд хангалттай хүрэлцдэг байна.Уншигч болохын тулд 2000 төгрөгөөр үнэмлэх нээлгэж, бүтэн жилийн турш ном унших боломжтой. Удахгүй сурагчдын зуны амралт эхэлж байгаа учраас мөрөөдлөөр үйлчлүүлж мөрөөдөлдөө хүрэхийг хүүхдүүддээ уриалж байна.

Иргэд үүргээ ухамсарладаг болжээ

Монголчууд бид эртнээс нүүж яваа айлыг өөдөөс нь угтан авч цайлдаг сайхан уламжлалтай. Таних танихгүй хэн ч байсан цай идээгээ бариад л очдог халуун сэтгэлтэй хүмүүс. Гэтэл өнөөдөр автобусны буудал, олон нийтийн газар, ер нь хаана ч гэсэн хэн нэгэнд таагүй зүйл тохиолдож болно. Магадгүй бие нь тавгүйтэж, ухаан алдсан  байж мэднэ. Гэтэл  хажуугаар нь хэнэггүй алхаад өнгөрөх хүмүүс олон болжээ. Хаа нэгтээ ухаангүй хэвтээ тэр хүн таны ойр дотны хүн ч байж болно. Тэднийг зөвхөн архичин гэсэн нүдээр харалгүй иргэний үүргээ биелүүлж, амь нас эрүүл мэндийг нь авраарай. Гэхдээ сүүлийн үед иргэд үүргээ ухамсарлаж, цагдаагийн байгууллагад мэдээлэл өгдөг болсон нь сайшаалтай юм. Хэрвээ тантай тусламж хэрэгтэй хүн тааралдвал  заавал туслаарай. Ингэхдээ цагдаагийн газрын 102, түргэн тусламжийн 103, онцгой байдлын 105 дугаарлуу холбогдож болно.

epa02099275 People walk on a crosswalk in Tokyo, Japan, 30 March 2010. The Japanese economy has been gradually recovering, and fears of a double dip have receded. But external demand can only do so much to right the economy. The question now is whether increased production can also boost employment and wages, which in turn would drive investment and consumer spending, Japanese financial newspaper Nikkei reported.  EPA/KIMIMASA MAYAMA
09(104)

Хар тамхи хар сүүдэр дагуулна

Одоогоос аравхан жилийн өмнө манай улсад хар тамхины тухай ойлголт гэнэн итгэмтгийгээсээ болж харийн оронд золиос болсон тохиолдлуудаар л төсөөлөгддөг байсан. Залуус зугаа цэнгэл, сонирхлоороо нэг удаа хэрэглэж үздэг ч энэ нь хар тамхинд орох хамгийн эхний алхам гэдгийг мэддэггүй байна. Тухайлбал, хар тамхийг нэг удаа татахад гарах үр нөлөө нь архинд шартсанаас 60-90 дахин илүү мэдрэмжийг өгдөг аж. Тэгэхээр ийм өвдөлт, тавгүйтлийг мэдэрч байгаа хүн энэ мэдрэмжээ дарахын тулд дахин татаж эхэлдэг байна. Залуус ингэж л өөрийн мэдэлгүй хар тамхины үнэнч хэрэглэгч болдог байх нь. Хар тамхи мансууруулах бодисоос иргэдийг хамгаалах нийгэмлэг нь 1999 онд байгуулагдсанаас хойш хар тамхи хэрэглэгчдийн эсрэг олон ажлыг хийж иржээ. Гэвч энэ асуудалд төр засгийн зүгээс анхаарч төсөв хөрөнгийг нь баталж, төсөл хөтөлбөрт хамруулдаггүй байна. Нэг жишээ дурдахад л мансууруулах бодис агуулсан ургамлыг гурван жил дараалан үндсээр нь устгаснаар дахин ургадаггүй аж.  Гэвч ургамлыг устгах төсвийг улсаас хоёр жил өгөөд л таг болсон байх юм. Иймд төр засгийн зүгээс анхааралдаа авч, тус байгууллагын үйл ажиллагааг дэмжиж ажиллах хэрэгтэй байна.

Өсвөр насныхны жирэмслэлт нэмэгдэж байна

Дэлхийн хэмжээнд жилдээ нийт төрөлтийн 10 орчим хувь нь 15-19 насны охидууд “ээж” болдог гэсэн судалгаа байдаг. Харин манай улсад энэ үзүүлэлт долоо орчим хувийг эзэлж, жилд дунджаар 2500-3000 орчим өсвөр насны охид “ээж” болж байна. Тэгвэл эдгээр өсвөр насны охидын 70 гаруй хувь нь ганцаараа бие даан хүүхдээ өсгөдөг ажээ. Мөн эдгээр охидын нэлээд нь бэлгийн хүчирхийллийн хохирогч болсон байдаг. Үүнтэй холбоотой тоо судалгаанаас дахин дурдахад манай улсад сүүлийн жилүүдэд нөхөн үржихүйн эмэгтэйчүүдийн төрөлт буурч байхад өсвөр насныхны төрөлтийн давтамж нэмэгджээ. Жирэмсэлсэн охидын ихэнх нь хүсээгүй үедээ, тохиолдлоор, гэр бүл болоогүй байхдаа жирэмсэлдэг байна. Сүүлийн үед өсвөр насны охид үр хөндүүлэх нь ихэссэн тухай эмч мэргэжилтнүүд хэлдэг.  Тэдний  зарим нь хүүхдээ төрүүлдэг бол талаас илүү хувь нь үр хөндүүлдэг ажээ. Иймд эцэг эхчүүд өсвөр насны охиддоо тавих хараа хяналтаа сайжруулж, зөв мэдээллийг өгч байх нь чухал юм.

teen-mothers1
95915825a6fce7e78c8901

Сангийн сайдын эрхлэх асуудлын хүрээнд хамрагдах байгууллага, агентлагийн жендэрийн хөтөлбөрийн хэрэгжилтийг дэмжих семинар боллоо

МУ-ын Засгийн газар, Азийн Хөгжлийн банктай хамтран хэрэгжүүлж буй “ Салбар, орон нутгийн хөгжлийн жендэрийн мэдрэмжтэй бодлого, төлөвлөлт, үйл ажиллагаа” төсөл МУ-ын бүхий л салбарт хэрэгжихээр болж байгаа. Үүний нэг салбар болох Сангийн яам болон харьяа байгууллагууд жендэрийн хөтөлбөрийг дэмжих семинараа өнөөдөр зохион байгууллаа. Энэхүү хөтөлбөрөө 2025 он хүртэл хоёр үе шаттайгаар хэрэгжүүлэх юм байна. Энэ тухай Жендэрийн Үндэсний Хорооны ажлын албаны дарга Энхбаяраас тодрууллаа.
Манай сангийн яамны бодлого нэлээд их хувь нэмэр оруулж ажилтан албан хаагчид ажилдаа сэтгэл ханамжтай байх. Мөн энэ яамнаас гарч байгаа эцсийн үр дүн, бүтээгдэхүүн Монгол түмэнд ээлтэй байх гэсэн 2 үндсэн зорилго, хүлээлтийг төлөвлөж байна. Сангийн Яам Монгол улсын төсвийг нэгтгэн Их хурлаар оруулж батлуулж байгаа хэдий ч Сангийн яаманд хүргүүлж байгаа бусад төрийн захиргааны төв байгууллагууд болон орон нутгууд анхан шатандаа төсвөө жендэрийн мэдрэмжтэй төлөвлөх нь чухал. Өнөөдөр Сангийн Яамыг жендэрийн мэдрэмжтэй төсөвлөлт хийхгүй байна гэхээсээ илүүтэй анхан шатны нэгжид байгаа төсөвлөгчид 1-р их сайн хийх ёстой. Нөгөө талаасаа Сангийн яам тэр төсвийг дэмжиж, хамгаалж Их хуралд танилцуулах 2 талын хамтын ажиллагаа их чухал байгаа.
Сангийн Яамны Төрийн захиргаа удирдлагын газрын мэргэжилтэн Болормаа энэ талаар:
Манай салбарын онцлог санхүү, төсвийн асуудал эрхэлсэн төрийн төв байгууллагын хувьд жендэрийн мэдрэмжтэй төсөвлөлт гэдэг зүйлийн бодлогын баримт бичигтээ том зорилт болгон оруулсан. Энэ хүрээнд бид Удирдлагын Академи, Төрийн албаны зөвлөлтэй хамтарч ажиллаж байна. Удирдлагын академийн сургалтын хөтөлбөрт төсвийг хэрхэн Жендэрийн мэдрэмжтэй төсөвлөх вэ? гэдэг талаар тодорхой цагийн хичээлүүдийг оруулж эхэлсэн. Мөн энэ 2 байгууллагатайгаа хамтраад удирдах ажилтнуудыг төрийн албанд анх томилогдохдоо, шалгалт өгөхдөө Ж1 сургалтын сертификат авсан буюу Жендэрийн талаарх ойлголт мэдлэгийг авсан хүнийг Төрийн удирдах албан тушаалд томилох сургалтын хөтөлбөрийг боловсруулж ажиллаж байна. Ирэх 7 хоногтоо харьяа агентлаг болон яамны газар хэлтсийн дарга нараа хамруулахаар болсон.
Салбарын хэмжээнд хэрэгжих жендэрийн стратегийг танилцуулах, бодлогын хэрэгжилтийг эрчимжүүлэх семинарт Сангийн Яам, түүний харьяа түншлэгч байгууллагын ажилтан, албан хаагчдын төлөөлөл 50 орчим хүн оролцлоо.

Хүүхдээ харшлаар өвтгөхгүй байх нь танаас хамаарна

Арьсны өвчин судлалын үндэсний төв нь Монголдоо ганц арьсны өвчнийг эмчилж анагаадаг газар. Нэг үгээр хэлбэл 21 аймгаас бүх насны хүмүүс ирж хэвтэн эмчлүүлдэг. Иймд ачааллаа даахгүй эмч мэргэжилтнүүд цаг наргүй ажилладаг байна. Арьс харшил гэхээр зөвхөн бага насны хүүхдийн диатез гэж ойлгодог. Гэтэл тус эмнэлэгт биссерёз, гоо сайхан, хүнсний бүтээгдэхүүн, эмээс харшилсан олон хүн ирдэг байна. Ялангуяа 0-3 насны хүүхдийн харшил буюу бидний хэлж заншсанаар диатезтай хүүхдүүд дийлэнх хувийг эзэлж байна. Тиймээс ээж та хүүхдээ харшилтай болгохгүйн тулд  жирэмсэн байх үеэсээ л хоол хүнсэндээ анхаарах хэрэгтэй юм. Ихэнх ээжийн хувьд хүүхдээ хөхнөөсөө гарахаар зүгээр болсон гэж эндүүрдэг. Гэтэл харшлын өвчин туссан хүүхдүүдийн 70-80 хувь нь нэг хүртэлх насандаа эдгэх боломжтой ажээ. Гэхдээ энэ нь хоолны дэглэмийг зөв баримталж чадсанаар үр дүнгээ өгнө. Харин хоолны дэглэм сахиж, эмчлэхгүй  бол  насан туршдаа ч харшлаар өвчлөх аюултай юм байна. 

Diatez-460x306
14i1rod41kjn619hss58306v0e_b

Вакцин хийлгэсэн малын махыг 14-21 хоногийн дараа хэрэглэж болно

Энэ жил улсын хэмжээнд малын гоц халдварт шүлхий өвчин газар авч хорио цээр тогтоосон. Тиймээс орон даяар мал вакцинжуулах ажил эрчимтэй өрнөж, одоогийн байдлаар хорио цээрийг тавиад байгаа. Иргэдийн дунд вакцин хийлгэсэн малын мах хүнсэндээ хэрэглэж болохгүй гэсэн ташаа ойлголт байдаг. Тэгвэл вакцин хийлгэсэн малын махыг 14-21 хоног болсны дараа хүнсэнд хэрэглэх ёстой байдаг аж. Учир нь вакцин бүр харилцан адилгүй хугацаанд малын биед бүрэн шимэгдэж дуусдаг байна. Үүнийх нь дараа махыг нь хүнсэндээ хэрэглэх ёстой юм. Түүнчлэн хүчтэй антибиотикийн төрлийн эм тариа хийлгэсэн малын махыг ч мөн 14-21 хоногийн дараа хүнсэндээ хэрэглэж болно. Нийслэлийн иргэдийн хувьд махыг нь авч байгаа мал вакцин хийлгээд хэд хоносныг нь мэдэх боломжгүй. Тиймээс мах нийлүүлэгчид энэ талаар мэдээлэлтэй байх ёстой юм. Түүнээс гадна товчоод дээр байрлаж байгаа хяналтын байцаагч нар хот руу оруулж ирж байгаа мал хаанаас ирсэн, хэзээ вакцин хийлгэсэн зэргийг хянаж байдаг ажээ.

Гэрэлт гудамжны тоог нэмэгдүүлнэ

Нийслэлийн Засаг дарга бөгөөд Улаанбаатар хотын захирагчийн 2016-2020 онд хэрэгжүүлэх үйл ажиллагааны хөтөлбөрт Улаанбаатар хотыг Зүүн хойд Азийн бизнес, аялал жуулчлал, соёл, санхүүгийн төв болгох зорилт дэвшүүлсэн. Уг зорилтын хүрээнд өнгөрсөн жил Сөүлийн гудамжийг автомашингүй, шөнийн Гэрэлт гудамж болгон тохижуулсан. Мөн Нийслэлийн Аялал жуулчлалын газраас гэгээн хайр, үерхэл нөхөрлөлийг илэрхийлэх “LOVE” хөшөөг Гэрэлт гудамжинд байршуулжээ. Энэхүү хөшөө нь  орчин үеийн чиг хандлага, шинэлэг шийдэл загвараар бүтээгджээ. “LOVE” бичиглэлтэй, зүрхэн хэлбэртэй, төмөр хийцтэй, хайрын цоож зүүх чимэглэлийн хөшөө нь хотын гудамж талбайн өнгө төрхийг, ялангуяа шөнийн Улаанбаатар хотын өнгө үзэмжийг чимсэн бүтээлийн нэг болж байгаа юм. Гэрэлт гудамжинд ажиллах худалдаа үйлчилгээний газрууд нь тодорхой шаардлагыг ханган ажиллаж байгаа ажээ. Монголын анхны автомашингүй шөнийн Гэрэлт гудамжинд урлаг соёлын үзвэрийг сонирхож амтат хоол зооглон тухалж болно.  Гэрэлт гудамж долоо хоног бүрийн Баасан гарагийн 22:00 цагаас Даваа гарагийн 06:00 цаг хүртэл ажиллаж, энэ үеэр автомашины хөдөлгөөнийг түр хугацаагаар хязгаарлаж байх ажээ. Нийслэлийн холбогдох хүмүүсийн хэлж буйгаар, дахин хоёр ч байршилд шөнийн Гэрэлт гудамж байгуулахаар судалгааны ажил хийгдэж байгаа ажээ.  Тухайлбал, “гутлын 22” гэгддэг гудамжийг авто машингүй шөнийн гудамж болгохоор, мөн Сэлбэ голын эрэг дагуу гэрэлт гудамж байгуулахаар ажиллаж байгаа юм байна.

1ed52c3cbd4c2c3f9a1eaeb71ab32fa7
Depositphotos_9548751_m

Шүд цоорох нь 100 гаруй өвчний эхлэл болдог

Сүүлийн үед эрчимтэй тархаж байгаа шүд цоорох өвчин нь бага насны хүүхдийг түлхүү хамарч байгаа нь тулгамдсан асуудал болоод байна.  “Амны хөндийн эрүүл мэнд” хөтөлбөрийн хүрээнд хийсэн судалгаагаар нийслэлийн хэмжээнд 5-6 насны хүүхдийн шүдний цоорлын тархалт 76,1 хувьтай гарчээ. Энэ нь  шүд цоорлын эрт илрүүлэг, урьдчилан сэргийлэлт, эмчилгээ зэрэг нь хангалтгүй түвшинд байгааг харуулж байгаа юм. Эцэг эхчүүд хүүхдүүддээ  амттан авч өгдөг мөртлөө шүд арчлалтад нь санаа тавьдаггүй. Энэ  хэнэггүй байдал нь хүүхдүүдийн  шүдний өвчлөл ихсэх гол шалтгаан болж байна. Өөрөөр хэлбэл хүүхдүүдээ  багаас нь шүдээ  бие даан арчлах чадвар суулгаагүйтэй холбоотой юм. Шүдний өвчлөл ихэсч байгаа дараагийн шалтгаан нь  Монголчуудын хэнэггүй зантай холбоотой. Энэ нь өвчнөөс урьдчилан сэргийлдэггүй, заавал өвчилсөн хойноо эмчид ханддаг байдал.   Амны хөндийн өвчлөл нь зүрх судас, бөөр, хоолойн ангина зэрэг  элбэг тохиолдох өвчний суурь болдог ажээ. Хамгийн аюултай нь шүд цоорох өвчнөөс болж, хүний биед 100 гаруй өвчин үүсэх магадлалтай гэдгийг шинжлэх ухаан тогтоожээ.

Галын аюулгүй байдлыг хангаж ажиллах нь эрсдлээс хамгаална

Онцгой байдлын ерөнхий газрын даргын гаргасан удирдамжийн дагуу албан байгууллагуудад жил бүр төлөвлөгөөт шалгалт хийгддэг. Шалгалтаар тухайн байгууллага галын аюулгүй байдлыг хэр хангаж, цаашид хэрхэн анхаарах талаар зөвлөгөө өгч ажилладаг. БЗД-ийн онцгой байдлын хэлтсээс дүүргийн хэмжээнд үйл ажиллагаа явуулж буй 50 гаруй эмнэлэг, эрүүл мэндийн байгууллагуудад шалгалтыг явуулаад байна. Баянзүрх дүүрэгт ХӨСҮТХСҮТ, Өргөө амаржих газар, Цэргийн төв эмнэлэг, улсын нэгдсэн 2-р төв эмнэлэг, Амгалан амаржих газар, Сэтгэцийн эрүүл мэндийн үндэсний төв зэрэг манай улсын томоохон эмнэлгүүд байдаг. Эдгээр байгууллагуудаас олон жилийн насжилттай барилгууд нь хуучирсан учраас стандарт норм хангалтгүй байдал их байна. Мөн  гал унтраах анхан шатны багажгүй, аврах гарцыг хааж нэмэлт өрөө хийсэн зэрэг нийтлэг зөрчлүүд илэрчээ. Заасан хугацаанд зөрчлөө арилгах  талаар улсын хяналтын байцаагчийн албан шаардлагыг  эмнэлгүүдэд хүргүүлжээ. Шалгалт энэ сарын 30 хүртэл үргэлжилж, дүн нь гарна.  

ccedd9d6e170f9b3big
69170e370de9fbd7a4d1f3da30ca7079-600x375

Байгаль дэлхийгээ хайрлацгаая

Өнөөдөр байгалийн тэнцвэрт байдал алдагдаж байгаа хамгийн том шалтгаан нь уул уурхайн олборлолт юм. Манай улсын нутаг дэвсгэрийн 13,4 хувьд уул уурхайн хайгуул, олборлолт явуулж байна. Монгол улсын нутаг дэвсгэрт хууль бусаар ашигт малтмал олборлож байгаа иргэдийн судалгааг гаргахад нийт 17 аймгийн 44 суманд 6 мянга гаруй иргэд байна гэсэн тоо гарчээ.Зөвхөн  нэг жишээ дурдахад  2005 оноос хойш 8 аймгийн 28 гол горхи алт олборлолтын нөлөөгөөр бохирдож үгүй болжээ. Иймд Монгол улсын ХЗДХЯ, БОАЖЯ, Монгол улсад гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэх ажлыг зохицуулах зөвлөл, ЦЕГ хамтран “Байгалиа хамгаалъя” аяныг улсын хэмжээнд эхлүүлээд байна. Аяны зорилго нь хүрээлэн байгаа орчны эсрэг гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэх, энэ төрлийн гэмт хэргийн хор уршгийг олон нийтэд таниулах, иргэдийн эрх зүйн мэдлэгийг дээшлүүлэхэд чиглэж байгаа юм. Хүрээлэн амьдарч буй байгаль дэлхийгээ хамгаалах нь иргэн бүрийн үүрэг. Хүний буруутай үйл ажиллагаанаас болж, байгалийн тэнцвэрт байдал алдагдахад хүрээд байгаа нь сэтгэл эмзэглүүлээд байгаа. Иймд энэхүү аянд иргэд идэвхтэй оролцож, хууль бус үйл ажиллагааны талаар мэдээлэл хүргэж ажиллах нь чухал байна.

Хүүхдүүдээ зам тээврийн ослоос хамгаалъя

Сүүлийн зургаан жил гэхэд улсын хэмжээнд зам тээврийн ослын улмаас нийт 300 хүүхдийн амь нас хохирч, 7110 хүүхэд хүнд, хөнгөн байдлаар гэмтжээ. Үүнийг энгийнээр тайлбарлахад, нийтдээ ерөнхий боловсролын сургуулийн 6 анги үгүй болж, 142 ангийн сурагч ямар нэгэн байдлаар гэмтэж, бэртсэн гэсэн үг юм. Эдгээрийг насны байдлаар нь авч үзвэл 0-14 насны буюу ид хөгжиж, өсөн торниж буй хүүхдүүд зам тээврийн ослын улмаас хохирч байна. Ингэж осолд өртөх шалтгаан нь эцэг эхчүүдийн хараа хяналт муу, хариуцлагагүй байдалтай холбоотой юм. Учир нь эцэг эхчүүд хүүхдээ автомашинд тээвэрлэхдээ зориулалтын хамгаалалтын суудал, хамгаалах бүс  хэрэглэдэггүй, буруу тээвэрлэдгээс осолд оруулах нь бий. Мөн жолооч нар орон нутгийн замд хурд хэтрүүлж, дүрэм зөрчдөгөөс болж хүүхдүүд эндсээр байна. Улаанбаатарт хүүхдүүд авто замын осолд өртдөг шалтгаанууд нь тэд   гарцгүй газраар зам хөндлөн гарах, ойртон ирж байгаа тээврийн хэрэгслийн урдуур гэнэт гүйх, замын зорчих хэсэг болон ойролцоо тоглодгоос болдог ажээ. Мөн сургууль, цэцэрлэгийн зам орчин нь стандартын дагуу тохижуулагдаагүй, эцэг эхчүүд бага насны хүүхдийг харгалзах хүнгүй хөдөлгөөнд оролцуулдаг нь  амь нас, эрүүл мэндээрээ хохироход хүргэдэг аж. Хамгийн чухал нь таны хүүхэд муу сурлаа гээд амь насаа алдахгүй, харин замын хөдөлгөөнд буруу оролцсоноороо амь нас, эрүүл мэндээрээ хохирох эрсдэлтэй гэдгийг анхаарах хэрэгтэй юм.

79252
olloo_mn_1502445573_e29d5e69ee173fc5c63e60381760e8b3eac94ff2

Гадаадад зорчих хүмүүс шинээр паспорт захиална

Олон улсын иргэний нисэхийн байгууллагаас гаргасан паспортад тавигдах стандартын тухай зөвлөмжид паспортын хүчинтэй хугацааг гар аргаар сунгахгүй байх тухай заасан байдаг.НҮБ-ын Аюулгүй Зөвлөлөөс хилийн боомтоор зорчих нөхцөлийг хөнгөвчлөх, терроризмоос урьдчилан сэргийлэх зорилгоор гишүүн орнуудын зүгээс хэрэгжүүлэх  арга хэмжээний тухай  тогтоол баталсан байдаг.  Эдгээр баримт бичгийн дагуу Монгол Улс энэ оны 1 дүгээр сарын 3-ны өдрөөс эхлэн иргэдийн гадаад паспортад сунгалт хийхийг зогсоосон. Зөвхөн 5 жилийн хугацаатай гадаад паспорт шинээр олгож эхэлсэн. Паспортынх нь сунгалтын хугацаа дуусаагүй байгаа ч энэ нь гадаадад зорчиход  хүчингүй  юм. Иймд  иргэд дахин шинээр паспорт захиалан  авах ажээ. Ингэхийн тулд дүүргүүдийн иргэний бүртгэлийн хэлтэст өөрийн биеэр ирж захиалгаа өгөхөд л болно. Хурууны хээ унших учир иргэний үнэмлэх, хуучин паспортаа авчрах шаардлагагүй юм.

Ажилгүйдлийн тэтгэмжийг 76 хоног авдаг

Даатгуулагч ямар нэгэн шалтгаанаар эрхэлж байсан ажил, албан тушаалаасаа чөлөөлөгдсөний улмаас тодорхой хугацаагаар орлогогүй,  амьдралын баталгаа нь алдагдаж, эрсдэлд ордог. Иймд дараагийн ажилтайгаа золгох хүртэл тэтгэмж авдаг. Ажилгүйдлийн тэтгэмжийг даатгуулагч  ажилгүй болохоос өмнө 24 сараас доошгүй хугацаанд төлсөн байх ёстой ажээ. Үүнээс сүүлийн есөн сард нь тасралтгүй төлсөн нөхцөлд тухайн хүн ажилгүйдлийн тэтгэмж авах эрх нь үүснэ.Харин  ажлаас чөлөөлөгдсөн хоёр шалтгааны улмаас тэтгэмж бодох хоногт өөрчлөлт ордог байна. Ажилгүйдлийн тэтгэмжийг даатгуулагчийн шимтгэл төлж ажилласан хугацааг харгалзан сүүлийн 3 сарын орлогын дунджаас хамаарч  боддог ажээ. Тодруулбал даатгуулагч ажилгүйдлийн тэтгэмжийг тав хүртлэх жил төлсөн бол 45, 5-10 хүртэл жил бол 50, 10-15 бол 60, 15-аас дээш жил төлсөн бол 70 хувиар хувилж боддог аж.

20170104093215-156d9468efb84bb5c8a560e4468ca657original
Fullscreen capture 5162018 44839 PM.bmp

Шинэ хандлага-шинэ олон нийт уриан дор дэлхийн музейн өдрийг тэмдэглэнэ

150 орныг эгнээндээ нэгтгэсэн Олон улсын музейн холбооны санаачлалаар 1978 оноос энэ өдрийг тэмдэглэх болжээ. Москва хотод болсон Олон Улсын Музейн Нэгдсэн Ассамблейгаас жил бүрийн тавдугаар сарын 18-ыг Олон Улсын Музейн өдөр болгон тэмдэглэх тухай тогтоолыг баталсан байдаг. Харин 1992 онд энэ өдрийг тодорхой нэг сэдвийн дор зохион байгуулж эхэлсэн түүхтэй. Монгол улс Олон улсын музейн өдрийг 1998 онд анх тэмдэглэжээ. 2003 онд Олон улсын музейн зөвлөлийн Монголын Үндэсний хороо байгуулагдсанаар энэ өдрийг тасралтгүй 15 дахь жилдээ тэмдэглэн өнгөрүүлэх гэж байна. Энэ жил музейн өдрийг шинэ хандлага-шинэ олон нийт гэсэн уриан дор тэмдэглэнэ. Энэ өдөр Монголын театрын музей нэгэн өвөрмөц үйл ажиллагаа зохион байгуулахаар төлөвлөжээ. Хүмүүс тэр бүр музейг зорин ирж үзээд байдаггүй. Иймд театрын музейн хамт олон завгүй ажиллаж байдаг цагдаа нарын гэр бүлийг хамт урьжээ. Тэд энэ өдөр гэр бүлийн хамт театрын музейгээр аялж, Монголын театрын урлагийн түүх соёл, үе үеийн уран бүтээлчдийн амьдрал уран бүтээлтэй танилцах ажээ. Харин хүүхдүүдэд нь зориулж хүүхэлдэйн тоглолт үзүүлж, театрын боловсрол олгох юм.

Эцэг эхчүүд хүүхдийнхээ ертөнцөд очлоо

Аав ээждээ эрхлээд л тоглон гүйж явсан хүүхдүүд нэг л өдөр сургуулийн сурагч болж эрдмийн аянд морддог. А үсгээ ч нүдлээгүй хүүхдүүд минь хэзээ уншиж бичиж сурна гэж эцэг эхчүүд эмээдэг.  Харин өнөөдөр тэд хэдийнээ уншиж бичиж, үг холбоод сурсныг нь харахад бахархалтай. Хүүхдүүдийг амжилттай сайн суралцахад сургууль эцэг эх багшийн уялдаа сайн байх ёстой. Энэ үүднээс БЗД-ийн 48-р сургуулиас “Эцэг эхийн нэг өдөр” арга хэмжээг зохион байгуулсан юм. Тэд энэ өдөр хүүхдүүдийнхээ оронд сурагч болж, эрдмийн ширээнд тохио нийлүүлэн сууцгаалаа. Ингэснээр хүүхдүүд нь ямар орчинд, хэрхэн хичээллэн суралцаж байгааг ойлгож авсан юм. Бага ангийн багшийн мэргэжил хамгийн сайхан. Гэхдээ тэдний хөдөлмөр асар хүнд билээ. А үсгээ ч мэдэхгүй хүүхдүүдэд эрдмийн цагаан толгойг зааж, амьдралын их замд чиглүүлэгч нь болж ажилладаг тэдний хөдөлмөрийг энэ өдөр  эцэг эхчүүд хамгийн ихээр мэдэрч  байлаа.  

ae053214-89a7-44eb-bb8f-31b32ee4523a
images

Өнөөдөр олон улсын гэр бүлийн өдөр

Үндэс, суурь сайтай ямарваа нэгэн зүйл нурах байтугай ганхах нь үгүй. Тийм учраас энэхүү хэлхээг бат бөх байлгах үүднээс НҮБ-ын ерөнхий ассамблей 1993 оны есдүгээр сарын 20-ны хэлэлцээрээр 1994 оноос эхлэн таван cap болгоны энэ өдрийг “Гэр бүлийн өдөр” болгох тогтоол баталсан. Олон улсын  гэр бүлийн өдрийг тэмдэглэж өнгөрүүлснээс хойш өдгөө 25 жил болж байна. Харин манай  радиогийн хувьд 2003 оноос хойш  тус өдрийг сонсогч нартайгаа тэмдэглэж ирсэн байдаг. Тэгвэл энэ жилийн ОУГБӨ-т зориулсан бидний үйл ажиллагааны нэг бол  “Аавын эгэл төрх” гэрэл зургийн үзэсгэлэн юм. Манай радио нь  “Монгол аав” төслийг 2016 оноос хэрэгжүүлж, эфирийн гол дуугаралтаа  эрчүүд рүү хандан хүргэж байна. Тиймээс “Аавын эгэл төрх” гэрэл зургийн үзэсгэлэнг гэрэл зураг сонирхогч сонсогчдынхоо оролцоотойгоор  гаргаж, нийгэмд бага ч атугай нөлөөлөл үзүүлэхийг зорьлоо. Үзэсгэлэн энэ сарын 16-ны өдрийг дуустал олон нийтийн хүртээл болно. Эрхэм таныг монгол аавын эгэл төрхийг харж, оюун бодолдоо ухаарал авч, амьдралын оноог нэгээр нэмэхийг урьж байна.

Би таны үргэлжлэх мөр

Гэр бүлийн радио 104,5  нь “Монгол аав”  төслийн хүрээнд  Олон улсын гэр бүлийн өдрийг угтан, 1000 онооны захидлын эзнийг тодруулахаар болсон.  Зөвхөн алдартнууд биш бид бүгдээрээ л өөр өөрсдийнхөө талбарт оноогоо цуглуулж амьдардаг. Гэтэл үл уучлал, гомдол гээч зүйлээс болж заримдаа бүрэн бүтэн амьсгалж, амьдарч чадахгүй байх үеийг хүн бүхэн туулдаг. Тэгвэл амьдралынхаа онооноос алдаж байсан таны гомдлын цоорхойг, уучлалаар нөхөх боломжтой юм. Энэ гайхамшигтай гүүр бол зүрхнээс зүрхэнд, сэтгэлээс сэтгэлд хүрч чаддаг захидал хэмээх хүн төрөлхтөний эрхэм үнэт өв соёл билээ. Мянган онооны захидалд аавдаа хаягласан олон захидал хаяглагдаж ирсэн байна.  Найман настай балчираас эхлэн нас өндөр болсон ахмадууд ч ирүүлсэн байлаа. Харин өнөөдөр олон улсын гэр бүлийн өдрөөр мянган онооны захидлын эзэд тодроод байна. Захидал нь хүний сэтгэлийн торгон мэдрэмжийг харах нүдэнд ил болгож, үггүй тэврэлтийг бэлэглэдэг гайхамшигтай өв соёл юм. Хүмүүний зүрх сэтгэлийн бодлыг өчүүхэн биедээ тээж, бүхэл бүтэн амьдралын хувь тавиланг тив дамжин бий болгодог агуу зүйл бол захидал. Энэ утгаараа манай сонсогчид захидлаар дамжуулан аавдаа хайртай гэдгээ хэлж, бас баярлаж талархаж, бахархаж явдгаа илэрхийлсэн байлаа.

2
fat-child-kid

Илүүдэл жинтэй хүмүүс 54 хувийг эзэлж байна

ДЭМБ-ын гаргасан судалгаагаар дэлхийн хэмжээнд 10 жилийн өмнө 15-аас дээш насны 1,6 тэрбум хүн илүүдэл жинтэй байжээ. Харин 2017 он гэхэд илүүдэл жинтэй 2,3 тэрбум хүмүүс бий болно гэжээ. Харин Монголд 2009 онд таргалалт илүүдэл жинтэй хүмүүс 31,6 хувьтай байсан бол энэ онд 15-64 насны илүүдэл жинтэй хүмүүс 54,4 хувь болтлоо өсчээ. Дэлхийн хэмжээнд болоод манай улсад өсөөд байгаагийн гол шалтгааныг мэргэжилтнүүд хэлэхдээ хотжилттой холбоотой 21-р зууны даяаршсан асуудал гэж үзсэн байна. Харин ихэнх хүмүүс таргалалтыг өвчин гэж ойлгохгүй байгаад  учир оршиж байгаа юм. Илүүдэл жин, таргалалттай хүмүүсийн биед гарах хамгийн эхний өөрчлөлт нь  цусан дахь сахар, өөх тос ихсэж өвчлөмтгий болох юм. Ийм учраас Монгол болоод дэлхийд өвчлөл нас баралтын тэргүүлэх шалтгаан нь зүрхний шигдээс, тархинд цус харвах эмгэг болоод байна. Тарган хүн тал бүрийн өвчтэй гэдэг. Иймд илүүдэл жингээсээ салж байнгын дасгал хөдөлгөөнтэй,  зөв хооллож хэвшвэл та эрүүл байж чадна.

Гэр бүлээ батлуулах нь амьдралын нандин мөч

Хүний амьдралын нандин дурсамжуудын нэг нь хосууд гэр бүл болж, улс орныхоо өмнө хариуцлага хүлээдэг. Гэрлэлт нь хэдийгээр 18 наснаас дээш эрэгтэй, эмэгтэй хүмүүсийн сайн дурын харилцаан дээр үндэслэдэг ч гэрлэхэд харшлах шалтгаан, гэрлэлтийг бүртгэхгүй байх үндэслэл гэж бий. Өөрөөр хэлбэл  өмнөх гэрлэлт хүчинтэй, гэрлэлтээ цуцлуулаагүй,гэрлэгчдийн хэн нэг нь 18 насанд хүрээгүй бол гэр бүл батлахгүй ажээ.   Дээрх нөхцөлүүд  байхгүй тохиолдолд  хүмүүс өөр хоорондоо чөлөөтэй гэрлэж болдог. Хэдийгээр хүмүүс чөлөөтэй, харилцан тохиролцож гэр бүл болдог ч  гэрлэлт цуцлалт  их болжээ. Ялангуяа хоёр дахь удаагаа гэрлэх гэж буй хүмүүст тулгарч буй  бэрхшээл их байна. Хэрвээ гэрлэгчид гэрлэлтээ цуцлуулахыг харилцан зөвшөөрсөн, 18 хүртлэх насны хүүхэдгүй, эд хөрөнгийн маргаангүй тохиолдолд  тус тусдаа өргөдөл бичиж,  иргэний гэр бүлийн бүртгэлийн байгууллагад өгнө.Ингэснээр иргэний гэр бүлийн бүртгэлийн байгууллага талуудын хүсэлтийг хянан үзэж 30 хоногийн дотор гэрлэлтийг цуцалдаг байна. Харин 18 хүртлэх насны хүүхэдтэй, эд хөрөнгийн маргаантай бол шүүхийн журмаар цуцалдаг ажээ.

IMG_7218
download

Монгол бичиг 14 зууны тэртээгээс эхтэй

Монгол бичгийн үүсэл гарал 7-р зууны үеэс эхлэлтэй гэж судлаачид үздэг. Чингис хаан 1206 онд Их Монгол улсыг байгуулан монгол бичгийг албан ёсны бичиг болгон зарласан түүхтэй.  Харин мөхсөн Уйгураас бичиг үсэг авсан байх үндэсгүй, Согдоос Уйгуртай зэрэгцэн аль эрт бичиг үсэгтэй болсон байх боломжтой гэж олон эрдэмтэн  тайлбарладаг. Уламжилж ирсэн бичгийг Чингис хаан нэгдсэн төрийн албан ёсны үсгээр зарлигдсаныг тэр цагаас үүссэн мэтээр тайлах нь буруу гэж  судлаачид үздэг. Үүний нэг баримт нь Чингис хааныг нас барахаас өмнө болон  дараа бичигдсэн “Чингисийн чулууны бичиг”,” Монголын нууц товчоон”-нд бичиг үсгийн нилээд урт хугацааны боловсорсон төлөв илэрхий ажиглагдаж байдаг ажээ. Монголчууд эхэндээ “Уйгаржин бичиг” гэж нэрлэдэг байсан гэдэг. Мөн онцлог шинжүүд болоод бусад монгол түүхэн бичгүүдээс ялгах зориулалтаар Босоо бичиг, Хуучин Монгол бичиг, Худам Монгол бичиг гэж олон янзаар нэрлэж байжээ.Монгол хэлээр бичигдсэн монгол бичгийн анхны дурсгал нь 13-р зуунд урласан Чингисийн чулууны бичиг юм. Уг бичиг нь зөвхөн босоо чиглэлд бичигдсэн байдаг.  Мөн үгийн эхэн дунд адагт буй үсгийн хэлбэр нь өөр өөр хэлбэртэй. Монгол бичиг нь Баруун Монголын ойрад аялгуунд тулгуурласан тод бичиг, буриад аялгуунд ойртуулсан вагиндрагийн үсэг гэх мэт хэд хэдэн хувилбартай юм.

Үдийн цайны нэг хүүхдийн өртөг 640 төгрөг байгаа нь хангалтгүй

2006-2007 оны хичээлийн жилээс эхлэн Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн санаачилгаар Засгийн газраас ерөнхий боловсролын сургуулийн бага ангийн сурагчдад зориулж “Үдийн цай” хөтөлбөр хэрэгжүүлж эхэлсэн. Хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэхэд улсын хэмжээнд жилд 24,5 тэрбум төгрөг шаардагддаг ажээ. Үдийн цайнд 1-5 дугаар ангийн сурагчид хамрагдаж, улсын хэмжээнд 270 гаруй мянган хүүхэд сургууль дээрээ үдийн цай ууж байна. Нэг хүүхдийн  нэг өдөр үдийн цайнд зарцуулах өртөг 640 төгрөг байдаг. Энэ мөнгийг нэмэгдүүлбэл цайны чанарт ахиц гарна. Одоо энэ мөнгийг дээд зэргээр хэмнэлттэй, зөв зарцуулахад ч хүүхдүүддээ амин дэмтэй хоол унд өгөхөд хэцүү байна гэдгийг онцолж байна. Энэхүү хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэхэд тулгарч буй бэрхшээл нь  хоолны чанар гэдгийг  хэлж байв.Мөн сургуулиуд зориулалтын гал тогоогүй учир олон хүүхдэд хэрэгцээт амин дэм, шим тэжээлтэй хоол бэлтгэж өгөхөд эрүүл ахуйн дэглэм зөрчигдөж, халдварт өвчин гарах эх үүсвэр болох талтай юм. Улсын хэмжээнд зориулалтын гал тогоотой 350, харин зориулалтын бус гал тогоотой 259, огт гал тогоо байхгүй 40 сургууль байгаа ажээ.

olloo_mn_1447227626_sai
95915825a6fce7e78c8901

БСШУС-ын салбар Жендэрийн талаар баримтлах бодлогоо танилцууллаа

Жендэрийн асуудлыг зөвхөн эмэгтэйчүүдийнх гэж харахаа больж салбар бүр өөрсдийн бодлогоо гарган баримтлахаар болж байгаа сайхан мэдээг цувралаар хүргэж байгаа билээ. Өнөөдөр БСШУС-ын салбарынхан онцлог, хэрэгцээндээ нийцсэн бодлогоо танилцуулж, хэрэгжилтийг эрчимжүүлэх талаар хэлэлцсэн юм. Энэ тухай Салбарын Жендэрийн бодлого боловсруулах ажлын хэсгийг дэмжих зөвлөх багийн гишүүн Ундрахаас тодруулснаа танд хүргэе.
Энийг хэрэгжүүлэхэд 4 үндсэн зорилтыг тавьж байгаа. 1-т Бүх салбарын удирдах ажилтнуудыг чадавхжуулна. 2-т бүтэц тогтолцоог улам боловсронгуй болгоно. Байгууллагууд жендэрийн асуудлыг хөтөлбөр төлөвлөгөө, үйл ажиллагаандаа хэрэгжүүлэх гэхээр туршлага дутдаг. Сурах бичиг, хөтөлбөрийг жендэрийн мэдрэмжтэй хий л гэдэг. Яаж хийх вэ? гэдэг. Үүнийг мэргэжлийн хүн л хэлж өгнө. Агуулга дээрээ юуг тусгах вэ? үзэгдэх харагдах зураг, мэдээлэлдээ юуг оруулах вэ? гэдгийг зөвлөнө.3-т Нийцтэй орчин бүрдүүлнэ. 4-т хэвлэл мэдээллийн байгууллагуудтай хамтран ажиллаж олон нийтэд энэ мэдээллийг түгээснээр амжилтад хүрнэ.
Тус салбарынхан энэ бодлогоо 2025 он хүртэл 2 үе шаттайгаар хэрэгжүүлэх юм байна. Энэ бодлогыг боловсруулахад МУ-ын Засгийн газар, Азийн Хөгжлийн банкны хамтран хэрэгжүүлж буй төлийн хүрээнд дэмжлэг үзүүлэн ажиллаж байгаа ажээ. Ингээд АХБанкны Монгол дахь суурин төлөөлөгчийн газрын Нийгмийн хөгжил, жендэрийн асуудал хариуцсан ажилтан Цолмонгоос тодрууллаа.
АХБанкны Японы ядуурлыг бууруулах сангийн санхүүжилтээр сүүлийн 2 жил “Салбар орон нутгийн хөгжлийн жендэрийн мэдрэмжтэй бодлого, төлөвлөлт” төслийг хэрэгжүүлж байгаа. Энэ төслийн хүрээнд МУ-ын хөгжлийн үндсэн тулгуур 4 салбарын Жендэрийн бодлого, үйл ажиллагааны төлөвлөгөөг боловсруулахад нь бид дэмжлэг үзүүлж байна. Уг бодлого гарснаар энэ салбарын бодлого, төлөвлөлт, үйл ажиллагаа, хэрэгжилтэд тавих хяналт болоод тайлагнах үйл явцад жендэрийн тэгш байдлын үзэл баримтлал тусгагдсан байдлаар боловсруулах нөхцөл бүрдэж байна. АХБанкны зүгээс салбарын болоод орон нутгийн хөгжлийн Жендэрийн мэдрэмжтэй бодлого төлөвлөлт үйл ажиллагаа төслийн хүрээнд Үндэсний хэмжээнд чадавх бэхжүүлэх олон ажлуудыг хийнэ. Энэ хүрээнд 21 аймгийн Боловсролын хэлтэс болоод Соёлын газрын мэргэжилтнүүдийг сургана. Мөн Олон нийтийн хэвлэл мэдээллийн хэрэгслүүдийн дунд Жендэрийн хэвшмэл байдлыг арилгах зорилгоор уралдаант аян зохион байгуулна. Энэ төсөл 700,000 долларын буцалтгүй тусламжаар хэрэгжиж байгаа.
Салбарын хэмжээнд хэрэгжих Жендэрийн бодлогыг танилцуулах, хэрэгжилтийг дэмжих өнөөдрийн семинарт БСШУСЯ-ны харьяа болон түншлэгч байгууллагын ажилтан, албан хаагчдын төлөөлөл 70 орчим хүн оролцлоо.

Гэрэл зураг гэгээн дурсамжаар 55 жил

Ийм нэртэй уран бүтээлийн үзэсгэлэнгээ гаргаж буй буурайг Цэрэннадмид гэдэг. 1963 оноос эхлэн гэрэл зураг сонирхож эхэлснээс хойш өдгөө 55 жил болжээ. Тэрээр МОНЦАМЭ агентлагт олон жил ажиллахдаа улс орноо бүтэн тойрч, амьдралын бүхий л агшинг гэрэл зурагт мөнхөлжээ. 2017 оны эхээр Монголын гэрэл зурагчдын нэгдсэн холбооноос  уран бүтээлийн үзэсгэлэн, ном гарга гэсэн санал хүлээн авчээ. Ийнхүү 55 жилийн хугацаанд авсан түүхэн гэрэл зураг, шилдэг бүтээлүүдээрээ үзэсгэлэн гаргаж олонд толилуулаад байна. Аливаа зургийг авахдаа хүлээцтэй байж, онцгой агшинг авч үлдээх л чухал юм. Зурагчин хүний тэр өдрийн аз, од гэж байдаг. Ер нь анчин хүнтэй зүйрлэмээр ч юм шиг гэж ахмад гэрэл зурагчин Цэрэннадмид гуай ярьж байна. Цэрэннадмид гуай цааш нь хэлэхдээ өнөө үеийн уран бүтээлчдийнхээ гэрэл зургуудыг хараад үнэхээр их баярлаж, бахархдаг. Шөнийн зураг, байгаль, ан амьтан гээд төрөл бүрийн сэдвийн бүтээлүүд ямар их хүч хөдөлмөр, хүлээлтийн үр дүнд бий болдог билээ гэж байсан юм. Түүний 1963 онд авсан анхны кадрын эзэн өдгөө 55 нас хүрчээ. Мөн өөрийн авсан гэрэл зургуудаас бүрдсэн номоо гаргасан байна. Энэхүү номд шилдэг 60 зураг орсноос ихэнх нь хөрөг зургууд юм. Энэ нь өнөөгийн залууст болон гэрэл зураг сонирхогчдод үнэтэй бүтээл болж буй юм.

7845c332dfe4e4ce0f7cd1f4552adee37cd2bf35

Театрын музейд кино үзнэ

1991 онд байгуулагдсан тус музей “Кино, хөгжмийн танхим” –тай.Харин энэ жилээс  танхимын тоогоо нэгээр нэмж кино дэлгэцийн танхимтай боллоо.   Тус музейд “Ану хатан” киноны Галдан хааны ордны макет, “Гарын таван хуруу” киноны Шагдарын хашааны макет, “Алтан өргөө- киноны Сүмбээ буюу жүжигчин Б.Зоригийн дүрээ бүтээсэн байдлаар нь зотон будгаар буулгасан хөрөг, мөн 1944 онд “Цогт хунтайж” кинонд хэрэглэсэн хувцас хэрэглэл, зураг авалтыг хийсэн камер зэргийг үзэж сонирхох боломжтой юм. Монголын театрын музейн сан хөмрөгт 9000 гаруй бүтээл хадгалагддаг. Эдгээрийн  10 хувь нь дэлгэцийн бүтээл байдаг аж. Тус музейд Монголын кино урлагтай холбоотой бүхий л  баримт эд зүйлс хадгалагддаг. Цаашлаад дэлгэцийн бүтээлүүдийг үзүүлэх кино театртай болохоор төлөвлөж байгаа аж.

Амин дэмийн хэрэглээгээ нэмэгдүүлье

Хүний эрүүл байхын нэг үндэс нь эрүүл зөв хооллолт байдаг. Тэр дундаа өдөр бүрийнхээ хоолноос хэрэгцээт амин дэмээ авч байх нь чухал юм. Хүний бие амин дэмийн дутагдалд орвол онцлог шинж тэмдгүүдээр илэрдэг байна. Энэ нь  дан ганц шим тэжээл дутагдсанаас биш зарим өвчин, гадаад нөхцөл байдлаас ч болдог ажээ. Эрүүл бие махбод, тэнцвэртэй зөв хооллолтоор шаардлагатай  амин дэмээ авч чаддаг байвал та эрүүл чийрэг байна. Олон төрлийн амин дэмүүд хүний биед шаардлагатай байдаг. Амин дэмийн дутагдалд орох бас нэг шалтгаан нь шим тэжээлээр дутуу хоол хүнс хэрэглэхтэй холбоотой юм. Мөн хоолны дэглэм буруу сахих, хэт өлсгөлөн явах зэрэг нь нөлөөлдөг байна. В амин дэмийг гахайн мах, гурвалжин будаа, тахианы цээж мах, загас, мөөг, хушга зэргээс өдөр бүрийнхээ шим тэжээлийг авч болох нээ. Иймд улиралтайгаа зохицуулан амин дэм, шим тэжээлээр баялаг хоол хүнсийг хэрэглэж байвал таны урт удаан амьдрал үргэлжилнэ.

162704-22052015-1432264403-125582994-nogoo
1296x728_What_the_Heck_is_a_Baby_Box

Амьдрал тэтгэгч гайхамшигт хоол

Хүүхдийг төрөнгүүт эхний хагас цагийн дотор  ангир уургийг нь заавал амлуулах ёстойг эх баригч эмч нар зөвлөдөг. Учир нь дөнгөж төрсөн эхийн ангир уургийг гүйцэх тэжээл энэ ертөнцөд байдаггүй.  Хүүхэд уургаа хөхсөнөөр  асар өндөр дархлааг өөртөө бий болгодог байна. Мэдээж ангир уурагт олон талын ач холбогдол агуулагдаггийг эрдэмтэн судлаачид хэдийнээ судлаад нээчихсэн. Тэгвэл ангир уургаа хөхсөн эхийн сүүгээр хооллосон хүүхэд гэдэсний халдварт өвчнөөр 2,5 дахин, амьсгалын замын өвчнөөр 1,5 дахин бага өвчилдөг гэсэн судалгаа хүртэл байдаг.  Эхийн сүүгээр бойжсон хүүхэд илүү торниун, өсгөлөн байдгийн нууц юу вэ?  Дөнгөж төрсөн хүүхэд  эхлээд  30-40 орчим минут цовоо сэргэлэн байдаг. Тэгвэл  яг энэ үед нь  ээж та амжиж ангир уургийг нь шимүүлбэл цаашдаа эрүүл чийрэг биетэй, цовоо сэргэлэн хүүхэдтэй болно. Төрсөн цагаасаа л ээжтэйгээ ойрхон байж чадвал хүүхэд эхийнхээ биед буй нян бичил биетнийг төдийчинээ түргэн авч өвчин эсэргүүцэх чадалтай болдог байна.  Эхийн сүү гэдэг бидний юугаар ч орлуулашгүй шимт тэжээл, амьдралыг тэтгэгч юм.

Улсын хэмжээнд 49 мянган мэргэшсэн жолооч бэлтгэгджээ

2008 онд авто тээврийн тухай хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулж “Мэргэшсэн жолооч” бэлтгэх сургалтын хөтөлбөр” “Мэргэшсэн жолоочийн шалгалт авах, үнэмлэх олгох журам” батлагдсанаар мэргэшсэн жолооч бэлтгэх суурь тавигджээ. Үүний дагуу авто тээврийн үндэсний төв мэргэшсэн жолооч бэлтгэх ажлыг журмын дагуу зохион байгуулж байна. Мэргэшсэн жолоочийн үнэмлэхийг хот хооронд хүн тээвэрлэж буй жолооч, нийтийн тээврээр хүн тээвэрлэж буй жолооч болон хүнд оврын машин жолоодож буй бүх жолооч нар зайлшгүй авах ёстой ажээ. Улсын хэмжээнд 2017 оны байдлаар 49 мянган мэргэшсэн жолооч бүртгэлтэй байна. Мэргэшсэн жолоочийн шалгалтад давхардсан тоогоор нийт  19 мянга гаруй  жолооч хамрагдаж 14 мянган  жолооч шалгалтад тэнцжээ.  Мөн 5500  жолооч улс хоорондын ачаа тээвэр, хот хоорондын зорчигч тээвэр, аюултай болон  хүнд ачаа тээвэр, жуулчин тээврийн мэргэшүүлэх сургалтад сууж мэргэжил  дээшлүүлсэн байна.

fc179b_n216-1_x974

Эрүүл мэндийн салбарынхан Жендэрийн тэгш байдлыг хангах төлөвлөгөөнд нэгдлээ

Тус салбарынхан олон нийтийн онцлог, хэрэгцээнд нийцсэн жендэрийн тэгш байдлыг хангах үйл ажиллагааны төлөвлөгөөг 2017 оны 7 сард баталсан байдаг. Харин өнөөдөр төлөвлөгөөний хэрэгжилтийг эрчимжүүлэх зорилгоор эмч, эмнэлгийн ажилтнуудаа чадавхижуулах семинарыг Эрүүл мэндийн Яамны байранд зохион байгууллаа. Энэ үеэр Жендэрийн Үндэсний хорооны Ажлын албаны дарга Энхбаяраас тодрууллаа.
Өнөөдөр Жендэрийн хуулийн хэрэгжилт хангалтгүй байгаа. Тэр дундаа эрүүл мэнд, боловсролын салбарын ажилтан ажиллагсдын жендэрийн мэдрэмжийн асуудал, энэ салбарын үйлчилгээ ард түмэндээ сайн хүрч байна уу гэдэг нь их чухал. Хамгийн их жендэрийн асуудал яригддаг салбар бол Эрүүл мэндийн салбар. Энэ үндэсний хөтөлбөрт бид 2021 он гэхэд бүх салбарыг жиндерийн бодлоготой байя. Нийслэл болон бүх аймаг, нийслэл жендэрийн хөтөлбөртэй байя гэсэн зорилтыг дэвшүүлсэн. Тэгэхээр жендэр гэж юу болох, Монгол улсад хөгжил нь хэр байгаа юм бэ? Эрүүл мэндийн салбарт жендэрийн асуудал хүйсийн буюу эрчүүдийн эрүүл мэндийн асуудал их ялгаатай байдлаар яригдаж байгаа. Өнөөдөр эрчүүдийн эрүүл мэндийг асуудал маш хурцаар тавигдаж байна.
Эрүүл мэндийн салбарт эрчүүдийн эрүүл мэндийн асуудал их байгаа учраас 2017-2021 оны хөтөлбөрт тэдэнд зориулсан эрүүл мэндийн тусламж үйлчилгээ үзүүлэх тасгийг бүх аймаг, дүүрэгт ажиллуулах. Хүний нөөц, тоног төхөөрөмжөөр хангах. Эрчүүдийн эрүүл мэндийн асуудлаар суурь судалгаа хийх. Бас улирлын шинжтэй ажил эрхэлдэг иргэд, малчид болон нийгмийн эмзэг бүлгийн эрүүл мэндийг эрсдлээс хамгаалахад жендэрийн тэгш байдлыг хангасан эсэх талаар дүн шинжилгээ хийх. Эрүүл мэнд, нөхөн үржихүй, бэлгийн боловсрол олгох хичээлийн агуулгыг сайжруулан боловсруулж ЕБС-д албан сургалтаар, их дээд сургуулийн сургалтын хөтөлбөрт сонгон судлах хичээл болгон оруулах ажлууд багтжээ. Ер нь Жендэрийн тэгш байдлыг хангахын үндэс бол Иргэний эрүүл мэндийн эрх байдаг. Тиймээс уг төлөвлөгөөг хэрэгжүүлснээр иргэд энэ эрхээ эдлэх боломжтой.
Бас ялгаварлалгүй, бие сэтгэл, эдийн засгийн хувьд зохистой мэдээллийн хүртээмжтэй эрүүл мэндийн тусламж авах. Эрүүл мэндийн хэрэглэгдэхүүнтэй, эмнэлэгийн ёс зүйтэй, амьдралын мөчлөг харгалзсан, нууц хадгалдаг хүлээн авч болохуйц, нийцтэй үйлчилгээг авах боломж бүрдүүлэхийн төлөө энэ төлөвлөгөөг 2021 он хүртэл хэрэгжүүлэх ажээ.

Нийгмийн хөгжилд иргэдийн оролцоо нөлөөлнө

Монгол улсын төрөөс ардчилалыг бэхжүүлж, төвлөрлийг сааруулах нь үр дүнтэй, хөгжилд хүрэх гол шинэчлэл гэж үздэг. Энэ хүрээнд сайн засаглалын үндэс суурь болох шийдвэр гаргах үйл явцад иргэдийн оролцоог нэмэгдүүлж, төрийн хариуцлагын тогтолцоог сайжруулахыг зорьж байна. Ийм учраас ХЗДХЯ, Швейцарийн хөгжлийн агентлагаас “Иргэдийн оролцоо-2” төслийг хэрэгжүүлж байгаа юм. “Монгол улсад засгийн бүх эрх ард түмний мэдэлд байна” хэмээн үндсэн хуулиндаа заасан байдаг. Тиймээс төрийн байгууллага нь иргэнээ оролцуулж, сонсож, санал авч, зөвлөлдсөний дараа хуульд үндэслэн шийдвэр гаргаж, хэрэгжүүлж байх ёстой билээ. Сүүлийн жилүүдэд хуулийн төслийн талаар иргэдийн саналыг авах, хэлэлцүүлэг, сонсгол хийх тухай хууль тогтоомжийг УИХ-аас батлан хэрэгжүүлж байгаа нь нэг алхам хэмээн төслийнхөн үзэж байна. Иргэдийн оролцоо төсөл нь Монгол улсад төрийн болон орон нутгийн шийдвэр гаргах үйл ажиллагаанд иргэдийн оролцоог хангахад чиглэглэгддэг. Тиймээс төслийн багийнхан ялангуяа нийгмийн эмзэг бүлгүүдийг бодитой оролцуулахыг зорин ажилладаг байна.  Энэ нь ч өнөөдөр бидэнд  багагүй үр дүнг  харуулаад байгаа юм.

Slide5-507x380

Чингисийн чулууны бичиг олдсоны 200 жилийн ой тохиож байна

Монголын уран бичлэгийн калиграфийн монгол бичгээр бичиж үлдээсэн хамгийн эртний дурсгалын нэг нь “Чингисийн чулууны бичиг” хэмээн алдаршсан үнэт бүтээл юм.  Монголчууд Хорезм улсыг байлдан дагуулсан аян дайнаас буцах замдаа Эрчис мөрний эрэгт зусаж, Их Монгол улсын ноёдын хуралдай хуралдуулан өргөн дэлгэр хурим найр хийсэн байдаг. Хуралдайн үеэр Хасарын хүү Есүнгэ мэргэн 335 алд газарт бай харван оножээ. Тэгвэл түүний хосгүй мэргэн харвасан энэхүү алдрыг дуурсган хөшөө дурсгал босгосон нь хожмоо “Чингисийн чулууны бичиг” хэмээн алдаршсан юм. Ингэж нэрлэх болсон учир нь бичээсийн тэргүүнд Чингис хааны нэрийг мөр тэтгэн бичсэн байдагтай холбоотой юм.  Чингис хааны нэрийг дээд мөрнөөс, Есүнгэ мэргэний нэрийг арай доороос, бусад үгийг түүний доод түвшингээс эхлэн бичсэн байдаг. Энэ нь 13-р зууны эхэн үед Монгол албан бичгийн гол ёс болох мөр тэтгэн бичих зарчим хэдийн хэвшин тогтсон байсныг гэрчилнэ. Бичээст Есүнгэ мэргэний гайхалтай хол харваж, мэргэн оносон тухай тухай өгүүлэх тул судалгааны бүтээлүүдэд “Есүнгэгийн чулууны бичиг” гэх болжээ. Чингисийн чулууны бичгийг олон эрдэмтэн тайлж уншсан байдгаас хамгийн сайн судалсан эрдэмтэн нь Хөдөөгийн Пэрлэй юм. Эрдэмтдийн тооцоогоор энэ дурсгалыг 1220-1225 оны хооронд бичигдсэн гэж үздэг. Энэхүү түүхийн дурсгалт бүтээлийг судлаач Г.И.Спасский  Монголын эзэнт гүрний үед Есүнгэгийн сууж байсан Хархираа хотын тууриас 1818 онд олжээ. Улмаар  таван мөр, 21 үг бүхий уг гэрэлт хөшөөг Нэрчүүгийн чулууны үйлдвэрт хүргэж, дараа нь Петербург хотноо шилжүүлж олон нийтэд үзүүлсэн байдаг. Эдүгээ “Есүнгэгийн чулууны бичиг” нь Санкт-Петербургийн Эрмитажид хадгалагдаж байна.

“Ном” цомын анхны анхны эзэд тодорлоо

Монголдоо ганцхан байдаг хүүхдийн номын ордон нь олон сонирхолтой үйлчилгээг хүүхдүүддээ хүргэж, тэднийг баярлуулах үйлсийг тогтмол хийсээр ирсэн байдаг.  Ялангуяа  нийслэлийн алслагдсан дүүргийн хүүхдүүдэд зориулан зөөврийн номын санг хэдэн жилийн өмнөөс ажиллуулж эхэлсэн явдал нь олон нийтийн талархлыг хүлээсэн байна. Өнөөдөр хүүхэд бүрийг ном уншдаг болгохоор зорьсон зөөврийн номын сангийн уншигчдын тоо 5000 хол давжээ.  Хүүхдүүдийг оюунлаг байлгах их үйлсэд зүтгэж яваа хүүхдийн номын ордны хамт олныг үнэлж Монголын үндэсний номын сангаас “Ном” цомыг гардуулан өгчээ. Хүүхдийн номын ордон нь англи, орос, герман, хятад, япон номын таван танхимтай. Үүнээс гадна “Их мэдэх” “Мөрөөдөл” “Боловсрол хөгжлийн алхам” зэрэг уншлагын танхимуудыг хүүхдүүдийн насны ангилалаар төрөлжүүлэн тохижуулжээ. Нийт 100 гаруй мянган номтой бөгөөд жил бүр 3000 гаруй номоор фондоо баяжуулдаг байна.

HUUHDIIN-NOMIIN-ORDON

Хоол үйлдвэрлэл, үйлчилгээний хөгжлийн суурь тавигдлаа

Худалдаа, хоол үйлдвэрлэл үйлчилгээний салбар нь Монгол Улсын нийгэм, эдийн засгийн хөгжилд үнэтэй хувь нэмэр оруулдаг томоохон салбар юм.  Гэвч Худалдааны  салбарын харилцааг зохицуулсан хууль батлагдахгүй байгаагаас дэлхий нийтийн хөгжлийн шинэ чиг хандлагатай хөл нийлэн алхах боломж бага байжээ. Мөн  худалдаа, үйлчилгээний салбарын хөгжлийг дэмжсэн бодлого, хөтөлбөр хэрэгжүүлэх, эрх зүйн зохицуулалт, журам, стандартыг нийцүүлэн өөрчлөх, сайжруулах шаардлага зайлшгүй тулгамдаж байсан байна. Тиймээс Монгол Улсын Засгийн газрын 2016-2020 оны үйл ажиллагааны хөтөлбөр, Нийслэлийн Засаг даргын 2016-2020 оны үйл ажиллагааны хөтөлбөрийн хүрээнд  Улаанбаатар хотын Захирагчийн ажлын албанаас мэргэжлийн эрдэмтэн судлаачдын багтай хамтран ажиллажээ. Ингэснээр  нийслэлийн худалдаа, хоол үйлдвэрлэл үйлчилгээний салбарын өнөөгийн нөхцөл байдалд хийсэн судалгаа, шинжилгээний дүнд үндэслэн “Худалдаа, хоол үйлдвэрлэл үйлчилгээ-2020” нийслэлийн дэд хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэхээр болсон байна. Ийнхүү тус салбарын хөгжлийг дэмжих энэхүү хөтөлбөрийг Нийслэлийн хэмжээнд анх удаа боловсруулж, Нийслэлийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн  нэгдсэн хуралдаанаар хэлэлцүүлж батлууллаа. Улаанбаатар хотод худалдаа, үйлдвэрлэл үйлчилгээний салбарын 70 гаруй хувь нь төвлөрдөг. Тиймээс тус хөтөлбөр хэрэгжсэнээр хүн амын хоол хүнсний зохистой хэрэглээний мэдлэг боловсрол дээшилэх нь гарцаагүй. Түүнчлэн үүгээр дамжуулж иргэдийн хандлага, дадал төлөвшиж, өөрсдийн эрүүл мэнд, аюулгүй байдалдаа анхаардаг  болох нь чухал байна.

Хүүхдийн эрх зөрчигдсөөр байх уу?

Хурдан морь унаач хүүхдүүдийн эрх өнөөдөр ч зөрчигдсөн хэвээр байна. Уяачид аймаг, сум, улс дамнан морь худалдаж авахдаа гар татдаггүй. Тэдэнд наадмын түрүүг үнэтэй жийп, хэдэн арван сая төгрөгөөр байлж хөөрцөглөдөг. Тэгсэн хэрнээ унаач хүүхдэдээ хамгаалалтын малгай, хувцас аваад өмсгөх сэтгэл дутдаг нь эмэгнэлтэй. Тэд хэзээ ч өөрсдийн  хүүхдээр морь унуулдаггүй. Харин амьдралын бололцоо муутай айлын хүүхдэд хэд арван төгрөг амлаж  морио унуулах нь элбэг.  Тэгвэл жилийн жилд уралдааны үеэр хурдан мориноос унаж, хүүхэд бэртэж гэмтэх цаашлаад амиа алддаг явдал  өнөөдрийг болтол уяачдад асуудал биш бололтой. Үүний учир шалтгаан нь  олон улсын болон үндэсний хууль тогтоомжоор хурдан морь унаач хүүхдүүд рүү чиглэсэн тусгай эрх зүйн зохицуулалт байдаггүйтэй холбогддог байна. Уг нь манай улс 1990 онд НҮБ-ын хүүхдийн эрхийн тухай конвенцид, 2001 онд Олон улсын хүүхдийн байгууллагын Хүүхдийн хөдөлмөрийн тэвчишгүй хэлбэрүүдийг устгах тухай конвенцид нэгдэн орсон байдаг. Гэсэн хэдий ч төр засгаас хүлээсэн үүргээ хангалттай хэрэгжүүлж чадахгүй байна. Хурдны морь унадаг хүүхдүүдийн  64 хувь нь 10-15 насных байдаг. Тэдний 68,4 хувь нь 5-7 наснаасаа хурдан морь унаж эхэлсэн байна. Дунд сургуулийн багш, нийгмийн ажилтнуудаас авсан судалгаанаас үзэхэд унаач хүүхдүүдийн дийлэнх нь ар гэрийн байдал дунд буюу дундаас доогуур, хүүхдэдээ зориулах анхаарал халамж тааруу айлуудын хүүхдүүд байдаг гэжээ. Тэдгээр хүүхдүүд сургууль завсардсан хүүхдүүд бага хэдий ч хичээлийн хоцрогдолд ордог байна. Сэтгэл зүйн хувьд уралдааны бэлтгэл сунгааны үеэр уяачийндаа байсан хүүхдүүд нь сэтгэлийн дарамттай, өөртөө итгэлгүй, дур мэдэн шийдвэр гаргах эрхгүй болсон байдаг ажээ. Монголчууд бидэнд ирээдүй болсон үр хүүхдээ адгууснаас дор үзэж, эрхийг нь зөрчихгүй байх ухаан бий.

q Fab (22)

Эмэгтэй хүний гоо үзэсгэлэн дотроосоо гэрэлтдэг

Монголын дэлгэцийн болон тайз урлагийн бүтээлд олон сайхан дүрийг амилуулсан авъяаслаг эмэгтэй жүжигчдийн нэг бол Н.Сувд гэдэгтэй хэн ч маргахгүй. Тэрээр сайн жүжигчнээс гадна сайхан эмэгтэй. Түүнээс үе үеийн эмэгтэйчүүдэд сурах зүйл олон харагддаг. Тэрбээр “Нас болгон өөртөө тохирсон гоо сайхантай бас бэрхшээлтэй. Тийм учраас хүн болгон насандаа зохицож тэр үеэрээ бахархаж, тэр үедээ амьдарч байх ёстой” хэмээдэг нэгэн. Тэгвэл энэ удаад манай сонсогч бүсгүйчүүдэд хандаж хэлсэн үг бол “Эмэгтэй хүн дотроосоо гэрэлтэж байвал хамгийн үзэсгэлэнтэй” байлаа.  Тэрээр цааш хэлэхдээ эмэгтэйчүүд байнга суралцаж, хөгжиж байх ёстой.  Гэрийн эзний нэрээр ороод, эзэгтэйн нэрээр гарна гэсэн ардын зүйр үг бий. Аливаа улс орны ирээдүйг тодорхойлогчид эмэгтэйчүүд байдаг. Ялангуяа Монгол эмэгтэйчүүдийн мэдлэг чадвар нь бусад орныхтой харьцуулахад өндөр. Хүнийг  үнэн сэтгэлээсээ хүндэлж чадвал дотоод сэтгэлийн ямар их соёлтойг харуулдаг юм шүү. Иймд үзэсгэлэн төгс бүсгүйчүүд минь үргэлж урагшаа  тэмүүлж, эрч хүчээр дүүрэн  байгаарай хэмээн захиж байлаа.

Нийслэл гоёлын модоор өнгө нэмнэ

Улаанбаатар хотын нийтийн эзэмшлийн гудамж талбай нийтдээ 98 га байдаг. Тэгвэл энэхүү ногоон байгууламжтай хэсгийг арчилж хамгаалахад жил бүр 5.8 тэрбум төсөвлөдөг байна. Ногоон байгууламжийн ажлыг хот тохижилт, дүүрэг, орон нутгийн төрийн өмчит газрууд болон гэрээт аж ахуйн нэгж байгууллагууд хийдэг аж. Харин одоо байгаа ногоон байгууламжийн  хэмжээ хүн амдаа хүрэлцэхгүй багаддаг байна. Өөрөөр хэлбэл нийслэлийн нийтийн эзэмшлийн ногоон байгууламжийн талбайг авч үзвэл нэг хүнд ногдох ногоон байгууламжийн хэмжээ 2.4 шоо метр ажээ. Хэрвээ энэ хэмжээнд байлгахаар зорьвол жилдээ 30-40 га талбайд нэмж ногоон байгууламж хийх шаардлагатай болох юм. Улаанбаатар хотын ногоон байгууламжид багаар бодоход жилдээ 20 орчим тэрбум төгрөг шаардлагатай гэж үздэг. Гэтэл өнөөдөр манай улс, нэг хүнд ногдох ногоон байгууламжийнхаа хэмжээгээр олон улсын жишгээс зургаа дахин бага байгаа аж. Энэ сарын 20 – ноос эхэлсэн мод тарих, суулгах ажил ирэх сарын 20 хүртэл үргэлжилнэ. Энэ жил нийслэлд гоёл чимэглэлийн мод түлхүү тарихаар төлөвлөсөн байна. Удахгүй Нийслэлд   250 мянга  орчим гоёлын мод өнгө нэмж, суулгах ажлыг эхлүүлэх нь.

green_baigulamj

Авъяаслаг 600 хүүхэд үндэсний баяр наадмыг эхлүүлнэ

Найрамдал зуслангийн 40 жилийн ойн хүрээнд зохион байгуулж  буй томоохон арга хэмжээний нэг нь хүүхдийн үндэсний урлагийн наадам юм. Тус наадмыг  Засгийн газрын хэрэгжүүлэгч агентлаг ГБХЗХГ дэмжиж, ажлын хэсэг томилон ажиллуулж байна.  Нийслэл, дүүрэг, 21 аймгаас шалгарсан авъяаслаг хүүхдүүд оролцохоор бүртгүүлжээ. Уралдааны комисст аймгууд шилдэг авъяаслаг хүүхдүүдийнхээ бичлэгийг ирүүлсэнээр наадамд оролцох эрх нь үүснэ. Шалгарсан шилдэг хүүхдүүдийн урлагийн тоглолтыг ирэх сарын сүүлээр зохион байгуулахаар төлөвлөжээ. Хүүхдийн урлагийн их наадамд үндэсний хэмжээнд шалгарсан 600 гаруй хүүхдүүд оролцоно. Тэд 07-р сарын 03 наас тоглолтын бэлтгэлээ хийж, үндэсний их баяр наадмын нээлтийн ажиллагааг эхлүүлэх юм байна. Энэ жилийн төрийн их баяр наадмаар монгол түмэн эх орныхоо өнцөг булан бүрээс шалгарсан авъяаслаг хүүхдүүдийн дуу хоолойг сонсож, цэнгэж баясах нь ээ. Урлагийн наадмын ерөнхий найруулагчаар төрийн соёрхолт, бүжиг дэглээч С.Сүхбаатар ажиллана.

Эрүүл Монгол хүн баялагийг бүтээнэ

Эцэг эхчүүд бидний зайлшгүй анхаарах ёстой атлаа тэр бүр анзаараад байдаггүй асуудлын нэг нь сургууль цэцэрлэгийн цайны газар юм. Магадгүй та хүүхдэдээ амттан авч идээрэй гээд хэдэн төгрөг өгөөд явуулдаг байх. Гэхдээ хүүхдээ тэрхүү мөнгөөр юу авч иддэг,  сургуулийнх нь ойролцоо ямар хүнс худалдаалагддаг талаар та  бодож үзсэн үү? Тэгвэл сургууль дотор болон сургуулийн ойролцоо худалдаалахад хориотой хүнсний жагсаалтыг нэг сонирхоод үзээрэй. Үүнд шөлний тос, өөхөн тос түүгээр хийсэн бүтээгдэхүүн, хайлуулсан элсэн чихэрт дүрж амталсан гурилан бүтээгдэхүүн, төрөл бүрийн гүн болон хагас хөлдөөсөн бүтээгдэхүүнүүд багтдаг байна. Мөн  дулааны боловсруулалт орсноос хойш тасалгааны хэмд гурван цаг буюу түүнээс дээш хугацаанд хадгалсан, хоносон хоол хүнсний бүтээгдэхүүнүүдийг хориглосон байдаг.  Хориотой хүнсний бүтээгдэхүүнүүд нь сургууль дотор байхгүй тохиолдолд хүүхдүүд сургуулийн ойролцоох дэлгүүрээс чөлөөтэй худалдан авдаг байна.  Иймд сурагчдын эрүүл бус хүнсний бүтээгдэхүүний хэрэглээг бууруулахын тулд сургуулийн буфет, цайны газрууд анхаарах хэрэгтэйг сануулъя. Мөн сургуулийн ойр орчимд үйл ажиллагаа явуулж буй дэлгүүр, цайны газруудад хүүхдийн эрүүл мэндэд сөрөг нөлөөтэй хүнсний бүтээгдэхүүн  худалдаалахыг хязгаарлах шаардлагатай байгааг албаныхан хэлж байлаа.

8f4728201a40226d96f38d3742800a22

Өсвөр насныханд гэр бүлийнхний дэмжлэг хэрэгтэй

Монгол Улсад өсвөр насны хүүхдүүдийн сэтгэцийн эрүүл мэндийн асуудал жилээс жилд хурцдаж мэргэжилтнүүдийн санааг түгшээж байна.  Хүний амьдралын хамгийн эмзэг энэ насанд тэдний  бие хүн болж төлөвших суурь нь тавигддаг. Учир нь  өсвөр насны хүүхдэд бие физиологийн болон, сэтгэл зүйн хувьд асар их өөрчлөлт бий болдог аж.  Энэ үедээ тэд сэтгэл зүйн онцлогийн хувьд тогтворгүй, аливаа  муу зуршилд татагдан автах нь түгээмэл, сэтгэлийн хөөрлөөр асуудлыг шийдэх хандлагатай байдаг. Түүнчлэн гэмт хэрэгт татагдан орох, гэмт хэргийн хохирогч болох,  мансууруулах бодис, архи тамхины хэрэглээг туршиж үзэх, улмаар донтох аюулд орох нь түгээмэл байна. Мөн сургуулиас гарах, гадуур тэнэх, хүчирхийлэл, хүний наймааны золиос болох зэрэг  маш олон тулгамдсан асуудлууд дунд өсвөр насны хүүхдүүд амьдарч байдаг. Өнөөдөр Монгол Улсын хэмжээнд 450,000 гаруй өсвөр насны хүүхдүүд  бүртгэгдсэн байна. Тэдний эрүүл мэндэд тулгарч буй асуудлууд ихээхэн хурцадмал болоод байгаа нь  судалгааны баримтуудаас харагддаг. Хамгийн сэтгэл эмзэглүүлж буй нэг зүйл нь  СЭМҮТ-ийн  Хүүхэд, өсвөр үеийн клиникт хэвтэн эмчлүүлсэн хүүхдийн тоо 2010 оноос хойш 2,5 дахин нэмэгджээ.  Эдгээр хэвтэж эмчлүүлсэн хүүхдүүдээс 15-18 насныхан хамгийн их  хувийг эзэлж байгаа юм.

Мал сүргээ эрүүлжүүлэх ажилд 95 жил зүтгэж байна

Мал сүргээ эрүүлжүүлэх ажлыг эхлүүлэх зорилготой 1923 онд эх сууриа тавьсан Биокомбинат үйлдвэр өдгөө 95 жилийн ойтойгоо золгоод байна. Тус үйлдвэрийн хамт олон Монгол орны мал сүргийг өвчлүүлдэг гоц халдварт өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх, оношлох, эмчлэх зориулалттайгаар үйл ажиллагаагаа явуулдаг онцлогтой. Өнөөдрийн байдлаар 60 орчим нэр төрлийн биобэлдмэл үйлдвэрлэж, аль аймаг нутагт малыг эрүүлжүүлэх шаардлага захиалга байна  тэр газарт бүтээгдэхүүнээ нийлүүлдэг байна. Сүүлийн 20 гаруй жилд гарч буй вирусээр үүсгэгддэг гоц халдварт, хорио цээрт өвчнүүдтэй тэмцэх, сэргийлэх арга хэмжээний хүрээнд манай улс, гадаадаас өндөр үнээр бэлдмэл авч байжээ. Харин үүнд төр засагийн зүгээс анхаарч, БНУУ-ын хөрөнгө оруулалтаар тоног төхөөрөмж тавин  өргөтгөснөөр бүх төрлийн вакциныг дотооддоо үйлдвэрлэх боломжтой болжээ. Ингэж өргөтгөснөөр орчин үеийн биологийн үйлдвэрийн стандартыг бүрэн ханган ажиллаж байгаа юм. Цаашид  импорт орлох бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэхийн зэрэгцээ бүтээгдэхүүнээ гадаадад экспортлохоор төлөвлөөд байгаа аж. Бүрэн шинэчлэгдсэн вакцины үйлдвэрт жилд 6-10 сая тун шингэн вакцин, 15-20 сая тун хатаасан вакцин үйлдвэрлэх боломжтой юм. Тус үйлдвэр нь олон жил тогтвортой ажиллаж, менежментийн байдлаараа удаа дараа шалгарч Монгол улсын Топ-100 аж ахуй нэгжээр  таван удаа шалгарч байжээ.

501713d9a90eeb140770daa845156f18
8f4728201a40226d96f38d3742800a22

Өсвөр насныханд гэр бүлийнхний дэмжлэг хэрэгтэй

Монгол Улсад өсвөр насны хүүхдүүдийн сэтгэцийн эрүүл мэндийн асуудал жилээс жилд хурцдаж мэргэжилтнүүдийн санааг түгшээж байна.  Хүний амьдралын хамгийн эмзэг энэ насанд тэдний  бие хүн болж төлөвших суурь нь тавигддаг. Учир нь  өсвөр насны хүүхдэд бие физиологийн болон, сэтгэл зүйн хувьд асар их өөрчлөлт бий болдог аж.  Энэ үедээ тэд сэтгэл зүйн онцлогийн хувьд тогтворгүй, аливаа  муу зуршилд татагдан автах нь түгээмэл, сэтгэлийн хөөрлөөр асуудлыг шийдэх хандлагатай байдаг. Түүнчлэн гэмт хэрэгт татагдан орох, гэмт хэргийн хохирогч болох,  мансууруулах бодис, архи тамхины хэрэглээг туршиж үзэх, улмаар донтох аюулд орох нь түгээмэл байна. Мөн сургуулиас гарах, гадуур тэнэх, хүчирхийлэл, хүний наймааны золиос болох зэрэг  маш олон тулгамдсан асуудлууд дунд өсвөр насны хүүхдүүд амьдарч байдаг. Өнөөдөр Монгол Улсын хэмжээнд 450,000 гаруй өсвөр насны хүүхдүүд  бүртгэгдсэн байна. Тэдний эрүүл мэндэд тулгарч буй асуудлууд ихээхэн хурцадмал болоод байгаа нь  судалгааны баримтуудаас харагддаг. Хамгийн сэтгэл эмзэглүүлж буй нэг зүйл нь  СЭМҮТ-ийн  Хүүхэд, өсвөр үеийн клиникт хэвтэн эмчлүүлсэн хүүхдийн тоо 2010 оноос хойш 2,5 дахин нэмэгджээ.  Эдгээр хэвтэж эмчлүүлсэн хүүхдүүдээс 15-18 насныхан хамгийн их  хувийг эзэлж байгаа юм.

Мал сүргээ эрүүлжүүлэх ажилд 95 жил зүтгэж байна

Мал сүргээ эрүүлжүүлэх ажлыг эхлүүлэх зорилготой 1923 онд эх сууриа тавьсан Биокомбинат үйлдвэр өдгөө 95 жилийн ойтойгоо золгоод байна. Тус үйлдвэрийн хамт олон Монгол орны мал сүргийг өвчлүүлдэг гоц халдварт өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх, оношлох, эмчлэх зориулалттайгаар үйл ажиллагаагаа явуулдаг онцлогтой. Өнөөдрийн байдлаар 60 орчим нэр төрлийн биобэлдмэл үйлдвэрлэж, аль аймаг нутагт малыг эрүүлжүүлэх шаардлага захиалга байна  тэр газарт бүтээгдэхүүнээ нийлүүлдэг байна. Сүүлийн 20 гаруй жилд гарч буй вирусээр үүсгэгддэг гоц халдварт, хорио цээрт өвчнүүдтэй тэмцэх, сэргийлэх арга хэмжээний хүрээнд манай улс, гадаадаас өндөр үнээр бэлдмэл авч байжээ. Харин үүнд төр засагийн зүгээс анхаарч, БНУУ-ын хөрөнгө оруулалтаар тоног төхөөрөмж тавин  өргөтгөснөөр бүх төрлийн вакциныг дотооддоо үйлдвэрлэх боломжтой болжээ. Ингэж өргөтгөснөөр орчин үеийн биологийн үйлдвэрийн стандартыг бүрэн ханган ажиллаж байгаа юм. Цаашид  импорт орлох бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэхийн зэрэгцээ бүтээгдэхүүнээ гадаадад экспортлохоор төлөвлөөд байгаа аж. Бүрэн шинэчлэгдсэн вакцины үйлдвэрт жилд 6-10 сая тун шингэн вакцин, 15-20 сая тун хатаасан вакцин үйлдвэрлэх боломжтой юм. Тус үйлдвэр нь олон жил тогтвортой ажиллаж, менежментийн байдлаараа удаа дараа шалгарч Монгол улсын Топ-100 аж ахуй нэгжээр  таван удаа шалгарч байжээ.

501713d9a90eeb140770daa845156f18

Хүүхдийн осол гэмтлийг бууруулна

Манай улс осол гэмтлээс сэргийлэх “ДОЛОО ХОНОГ”ийг тэмдэглээд таван жил  болж байна. Энэхүү долоо хоног нь жил бүрийн таван сард тохиодог. Эцэг эхийн хараа хяналт, жолооч нарын болгоомжгүй байдлаас зам тээврийн осолд өртөх хүүхдүүдийн тоо огт буурахгүй байгааа аж.  Нийслэлийн хэмжээнд зам тээврийн осолд өртсөн хүүхдүүдийг хөдөлгөөнд оролцсон хэлбэрээр нь авч үзвэл 74,2 хувь нь явганаар, 24 хувь нь тээврийн хэрэгслээр зорчигч, 1,4 хувь нь дугуйгаар хөдөлгөөнд оролцжээ. Тэдгээрийг насны хувьд ангилбал 0-7 насны хүүхэд 39 хувийг, 8-14 насны хүүхэд 48 хувийг, 15-17 насны хүүхэд 12 хувийг эзэлж байна. Тиймээс хүүхдийг зам тээврийн ослоос урьдчилан сэргийлэх, эцэг эх асран хамгаалагчдын үүрэг хариуцлагыг дээшлүүлэх зорилгоор ХЗДХЯ, ЦЕГ, Замын цагдаагийн алба, НЭМҮТ зэрэг байгууллагууд хамтран “Бяцхан зорчигч” эрчимжүүлсэн аяныг эхлүүлжээ. Энэхүү ажлын хүрээнд 21 аймгийн Замын цагдаагийн тасаг, хэсгүүдтэй хамтран  “Онлайн” хурал зохион байгуулсан байна. Хурлын үеэр унадаг дугуй, ролик, скутерээр замын хөдөлгөөнд оролцож буй хүүхдэд тавих хараа хяналтыг сайжруулахад онцгойлон анхааруулжээ. Түүнчлэн хөдөлгөөнд оролцож буй тээврийн хэрэгсэлд тавих хяналтыг эрчимжүүлж, хүүхдийг буруу тээвэрлэж буй жолооч, эцэг эхэд хариуцлага тооцож ажиллахыг үүрэг болгосон байна.

Сургуулийн эргүүл хийхэд эцэг эхчүүдийн чин сэтгэл чухал

Нийслэлийн ИТХ-ын тогтоолоор 2011 оноос Ерөнхий боловсролын сургуулиудад “Сургуулийн эргүүл” төслийг хэрэгжүүлж эхэлсэн байдаг.  Төсөл амжилттай хэрэгжсэнээр гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэх ажилд эцэг, эхчүүдийн үүрэг оролцоо нэмэгдэж, “Эцэг, эх-сургууль-цагдаагийн байгууллага”-ын хамтын ажиллагаа, уялдаа холбоо сайжирсан байна. Сургуулийн  гадуурхи орчинд эцэг эхчүүд, хүүхдийн аюулгүй байдлын төлөө хагас өдрийг зарцуулан ажиллаж байгаа аж.  Энэ нь хүүхдэд тавих хараа хяналт, анхаарал халамж, хүүхдийн эрхийн хамгаалалд зохих хэмжээний ахиц үзүүлжээ. Тэд  өглөөний 07 цагаас оройн 19 цаг хүртэл сургуулийн эргэн тойронд эргүүл хийж, гэмт хэрэг зөрчлийг хянан ажиллаж байна. Эргүүлийн ажлыг хийхэд эцэг, эхчүүд, сургуулийн захиргаанаас гадна төрийн болон төрийн бус байгууллагын хамтын ажиллагаа чухал байдаг. Тиймээс эргүүл хийж буй эцэг, эхчүүдэд  цалинтай өдрийн чөлөө олгодог тул хүүхдүүдийнхээ эрүүл аюулгүй байдлын төлөө идэвхи оролцоотой байхыг уриаллаа.

30715821_1008631349302031_8873601470910431232_n

Монгол “Аавын эгэл төрх”-ийг гэрэл зургаар алдаршуулна

Гэр бүлийн үндсэн тулгуур нь өрхийн тэргүүн буюу эр хүн байдаг. Эр хүн хааш нь чиглүүлнэ, өрх гэр тийшээ чиглэж, дагах учиртай билээ. Тиймээс Гэр бүлийн радио 104,5 нь нийгмийн хурдацтай хөгжлийн явцад орхигдсон, гацаанд орсон монгол эрчүүдэд хандсан “Монгол аав” төслийг 2016 оноос хэрэгжүүлж, эфирийн гол дуугаралтаа тэдэн рүү чиглүүлэн ажиллах болсон. Тэгвэл уг төслийн хүрээнд манай хамт олон энэ жилийн Олон улсын гэр бүлийн өдөрт зориулж сонсогчдынхоо оролцоотойгоор “Аавын эгэл төрх” гэрэл зургийн үзэсгэлэнг гаргах гэж байна. Үзэсгэлэнгийн гол зорилго нь гэрэл зураг сонирхогчдын нүдээр өнөөгийн монгол эр хүний дүр төрхийг харуулж, тэдний авьяас чадвар, бүтээлч сэтгэлгээгээр иргэдийг соён гэгээрүүлэхэд оршиж байгаа юм. “Аавын эгэл төрх” үзэсгэлэнд ирүүлэх бүтээлийн шаардлага нь тун энгийн. Нэрийн хувьд тухайн сэдэв агуулгад нийцсэн, чанар нягтрал сайтай, сонсогч таны өөрийн авсан гэрэл зураг байх юм. Нэг хүн хэдэн ч зураг ирүүлж болно. Та үзэсгэлэнд оролцуулах зургаа [email protected] хаягаар ирүүлээрэй. Гэрэл зураг сонирхдог эрхэм таныг “Аавын эгэл төрх” гэрэл зургийн үзэсгэлэнд өөрийн бүтээлээрээ оролцохыг уръя. Бүтээлийг энэ сарын 10 хүртэл хүлээн авна. Олон улсын гэр бүлийн өдрөөр буюу 5-р сарын 15-нд шилдэг гэрэл зургуудаар үзэсгэлэн гаргаж, шилдэгүүдэд шагналыг гардуулах болно.

Эцэг эх та өөртөө гашуудлыг авчрах уу, баяр баясгаланг авчрах уу?

Хүүхдийн хүмүүжил,  ирээдүйг үзэх үзлийн 70 хувь нь 3-6 насанд тавигддаг гэж сэтгэл зүйч, гэр бүл судлаач нар үздэг. Энэ насандаа тэдний бие, хэл, оюун ухаан нэгэн зэрэг эрчимтэй хөгждөг онцлогтой аж. Тиймээс хүүхэд ирээдүйд ямар хүн болж төлөвших нь нийгэм, орчноос бус зөвхөн эцэг эх таны  арга ухаан, зөв мэдлэгээс зуун хувь шалтгаалдаг байна. Гэр бүлийн халуун дулаан харилцаанд өссөн хүүхдийн мэдрэмж, зан үйлийн хөгжил насанд хүрсэн хойноо эерэг зөв байдаг нь үүнтэй ч ихээхэн холбогддог. Учир нь хүүхэд өөрийн хүрээлж буй орчноос дэлхий ертөнцийг танин мэдэж, байнга суралцаж байдаг онцлогтой.  Тэгвэл энэ насанд нь  хүмүүжлийн зөв суурь тавигдсан хүүхэд учирч болох олон  аюул эрсдэлээс хамгаалагддаг байна. Манай ахмад  буурлууд, багачуудын дэргэд хараалын үг хэлэх, хэрэлдэж муудалцах, таагүй уур амьсгал бий болгох, эмх замбараагүй явдлыг ихэд цээрлэдэг байсан. Харамсалтай энэ сайхан харилцаа биднээс алдагдаж үгүй болсоор байна. Гэхдээ үр хүүхдийнхээ ирээдүйн төлөө бид гэр бүлдээ санаатайгаар сайн зүйлийг бий болгох боломжтой юм. Өөртөө гашуудлыг авчрах уу эсвэл баяр баясгаланг авчрах уу? Энэ бол зөвхөн эцэг эх танаас л шалтгаална.

olloo_mn_1402642241_hvvhed

Бага насны хүүхдийн асаргаа сайн байх нь тэдний өсөлт хөгжилтөд нөлөөлнө

Хүүхэд эрүүл бойжих нэг нөхцөл бол төрсөн цагаас нь зөв асрах юм. Тэр тусмаа нярай үедээ гадаад орчинтой танилцах гэж уддаг учраас илүү эмзэг арьстай байдаг. Иймд  хоёр сар хүртэл нь өдөр бүр усанд оруулах, агаарт тогтмол цагаар гаргаж байх нь аливаа өвчин, ханиад томуу тусах эрсдлээс хамгаалдаг байна. Ялангуяа хаврын салхи сэвэлзсэн өдрүүдэд эцэг эх та хүүхдийнхээ хувцаслалтанд сайтар анхаарах хэрэгтэй. Аль болох чийг даахгүй, даавуун материалтай хувцасыг сонгож өмсгөх нь илүү тохиромжтой байдаг байна. Хаврын урт өдрүүдэд бидний бас нэг анхаарах зүйл бол хоол хүнсний хэрэглээ юм. Хүүхдэдээ аль болох амин дэмээр баялаг, дархлаа дэмжсэн хоол хүнсийг өдөр тутамд өгч хэвшвэл өвдөх эрсдлээс хамгаалах боломжтой. Тэр тусмаа хүүхдээ та зургаан сартай буюу бор хоолонд орох үед илүү их  анхаарах хэрэгтэй. Олон төрлийн ногоогоор баялаг хоол хүнснээс хүүхэд хэрэгцээтэй  амин дэмээ авч чаддаг. Улмаар ногоонд дурлаж, том болсон хойноо шим тэжээлийн дутадалд орохгүй сайн талтай юм. Хүүхдээ эрүүл чийрэг, ухаалаг, амжилттай байлгахын тулд эцэг та багаас нь хэрэглэж буй хоол хүнсэнд нь онцгой анхаараарай

Иргэд бүртгэлийн үйлчилгээг хорооноосоо авна

Анх 2016 онд Нийслэлийн засаг дарга, УБЕГ-ын даргын хамтарсан захирамжаар бүртгэлийн зарим үйлчилгээг хорооноос зохион байгуулах ажлыг эхлүүлж байсан. Ингэснээр Нийслэлийн хороодыг үе шаттайгаар шилэн кабелиар бүртгэлийн нэгдсэн сүлжээнд холбосон байна. Эхний ээлжинд 42 хороонд улсын бүртгэлийн таван төрлийн үйлчилгээг хийж эхэлжээ. Харин энэ оны эхээр гэхэд бүх хороодод бүртгэлийн үйлчилгээ нэвтэрсэнд иргэд талархалтай байна. Нийслэлийн зургаан дүүргийн 152 хороон дээр ажиллаж буй улсын бүртгэгчид өнөөдрийн байдлаар төрсний гэрчилгээ олгох,  шилжилт хөдөлгөөн хийх, гэрлэлт бүртгүүлэх, гэрлэлт цуцлах, гэрлэлт сэргээх зэрэг үйлчилгээг үзүүлж байна. Иргэдийн цаг мөнгийг хэмнэсэн, төрийн үйлчилгээг ард түмэнд илүү ойр хүртээмжтэй болгож буй энэхүү ажил сайнаар дүгнэгдэх нь гарцаагүй.

17 jil

Сайн үрийг таригч нь арвин ургац хураадаг

Шим тэжээлтэй хөрсөнд суулгасан ширхэг тариа бүрийнхээ төлөө ажиллахыг эрмэлздэг таны  Гэр бүлийн радио өнөөдөр 17 нас хүрлээ. Анх 2001 оны 05 сарын 02 нд сонгодог хөгжим эгшиглүүлэн шууд эфирээ нээж байсан түүхтэй бидний зорилго бол нийгэмд эерэг уур амьсгалыг бий болгох юм. Цаашид ч энэ л зорилгынхоо дагуу Монгол гэр бүлүүдийн сайн сайхны төлөө нэвтрүүлэг, уран бүтээлээ хүргэсээр байх болно. Өнгөрсөн хугацаанд манай уран бүтээлчид 30 гаруй шууд нэвтрүүлэг, 60 гаруй бичлэгийн нэвтрүүлгийг бэлтгэж  7 хоног 24 цагийн туршид шууд эфирээрээ хүргэжээ. Харин өнөөдөр  Гэр бүлийн радиогийн нийтлэл, нэвтрүүлэг зөвхөн агаарын цэнхэр долгионоор бус цахим ертөнцөөр дамжуулан дэлхийн өнцөг булан бүрт эгшиглэж байна. Гэр бүлийн радио нь өнөөдөр нийслэлээс гадна Хөвсгөл, Багануур, Баянхонгор, Налайх, Ховд, Сайншанд, Булган, Дархан, Эрдэнэт зэрэг есөн аймаг, хотуудад салбараа  ажиллуулж,  шууд хөтлөлттэйгээр хүргэж байна.  “Эрүүл харилцаа, Ивээгдсэн гэр бүл, Эвлэрсэн нийгэм” алсын хараан дор Монголын нийгэмд, тусгаар тогтнол, амьдралын үнэ цэнийг сурталчилан, тунхагласан уран бүтээл бүрийг өлгийдэн авч, зүрх сэтгэлдээ үрслүүлэгч сонсогч бол бидний хамгийн үнэт зүйл юм. Тийм ч учраас эфирийн цаг хором бүрээ таны гэр бүлийн  сайн сайхан, бат бэх байдлын төлөө зориулан ажиллахдаа бид баяртай байдаг.  Үргэлж хамт байж, эерэг өөрчлөлтийн дуу хоолой болдог сонсогч танд 17 жилийн ойн баярын мэнд хүргэе.

Элэгний хорт хавдар залуужих хандлагатай байна

Монгол Улсын Засгийн газрын 2016-2020 оны үйл ажиллагааны хөтөлбөр, “Монгол Улсын тогтвортой хөгжлийн үзэл баримтлал”-ыг биелүүлэх үүднээс “Элэг бүтэн Монгол” үндэсний хөтөлбөрийг хэрэгжүүлж эхэлсэн. Үндэсний хөтөлбөрийн I үе шатанд нийслэлийн хэмжээнд 40-65 насны 353 мянган иргэн хепатитын В, С вирүсийн илрүүлэг, шинжилгээнд хамрагджээ. Энэ нь зорилтот иргэдийн 57 хувийг эзэлж байгаа юм. Элэгний өвчлөл нь хүн амын нас баралтын 15 хувь буюу нийт нас баралтын тэргүүлэх шалтгаан болсныг эмч мэргэжилтэнүүд анхааруулах болсон. Энэ үүднээс Монгол Улсын Засгийн газар олон ажил санаачлан хэрэгжүүлж байгаа хэдий ч иргэдийн эрт илрүүлэг, оношилгоо, эмчилгээнд хамрагдалтын идэвхи хангалтгүй түвшинд байсаар байна. Харин энэ удаа ажлыг илүү үр дүнтэй болгохын тулд тус хөтөлбөрийн хоёр дахь үе шат буюу В, С вирүсийн эрт илрүүлэг, шинжилгээнд 15-39 насны хүн амыг хамруулж эхэлжээ. Нийслэлийн ЭМГ-ын мэргэжилтэн н.Батцэцэг ярьлаа.  Өнгөрсөн онд элэгний хорт хавдрын шинэ тохиолдол 2300 бүртгэгдсэний 53 хувь нь эрэгтэйчүүд, 47 нь эмэгтэйчүүд байжээ.  Харин энэхүү өвчний улмаас 1400 хүн нас барсан байна. Манай улс, элэгний хорт хавдрын нас баралтаар дэлхийд тэргүүлж байгаа төдийгүй цаашид элэгний хорт хавдрын өвчлөл залуужих хандлагатай байгаа юм. Иймд энэ хөтөлбөрийн II үе шатанд 15-39 насны залуусыг эрт илрүүлэг, шинжилгээнд хамруулахаар зорьжээ.

olloo_mn_1438834498_eleg

“Яллагч” бидэнд юуг хэлэхийг хүсэв?

Бодит явдлаас сэдэвлэн бүтээсэн “Яллагч” уран сайхны кино маргааш  нээлтээ хийх гэж байна. Тус киног найруулагч Г.Эрдэнэбилэг, Б.Баатар нар хамтран найруулж, үзэгч олондоо өргөн барьж байгаа юм.  Харин найруулагч Г.Эрдэнэбилэгийн хувьд “Яллагч” уран сайхны кино нь түүний бие даасан гурав дахь бүтээл болжээ. Үүнээс өмнө тэрээр “Аав” “Үргээлэг-2” зэрэг уран сайхны киноны найруулагч, ерөнхий продюссерээр ажиллаж байсан туршлагатай. Кино урлагт хайртай, кинонд дуртай үзэгчид түүнийг Үргээлэг киноны Галтын дүрийг чадварлаг сайн бүтээснийг магтан ярьдаг. Тэгвэл энэ удаа жүжигчин, найруулагч Г. Эрдэнэбилэгийг бид  Яллагч бас Ялагч-ын дүрээр харах болно. Тус киног хоёр  жилийн өмнө ОХУ-д болсон Андрей Каравайкины бодит явдал буюу хүчирхийлэлд өртсөн охиныхоо төлөө аав хүний  хийж чадах бүхий л зүйлийг хийж буй түүний амьдралаас сэдэвлэжээ. “Яллагч” киноны эсрэг дүрд УДЭТын жүжигчин С.Болд-Эрдэнэ тогложээ. Тэрээр гаднаа сайн хүн мэт харагдах хэдий ч үнэндээ мөнгөөр бүхнийг шийддэг баян бизнесмений дүрийг бүтээсэн байна. Найруулагч Г.Эрдэнэбилэг хэлэхдээ “Өнөөдөр олон хүн, үр хүүхдээ орхиод, хайртай хүмүүсээ үлдээгээд харь газарт ажиллаж байна. Харин энд хэчнээн хүүхэд эцэг эхээсээ хол тэднийгээ үгүйлэн харж хамгаалах хүнгүй өсөж байгаа бол… Бид “Яллагч” киногоор өнөөгийн нийгмийн хамгийн асуудалтай байгаа сэдвүүдийг хөндсөн. Уран бүтээлч хүний үүргээ гүйцэтгэлээ” гэсэн юм. “Яллагч” уран сайхны кино маргаашаас бүх кино театруудаар гарч эхэлнэ. 

Цусаа хандивлаж, бусдад амьдрал бэлэглэе

Эрүүл мэндийн яамнаас сар бүрийн 3-ны өдрийг “Цусаа бэлэглэх өдөр” болгож, иргэдийг  уриалсаар гурван жил болж байна. Төрөөс донорын цус, цусан бүтээгдэхүүний хангамжийг сайжруулах, аюулгүй байдлыг хангах талаар баримтлах бодлогод энэ тухай тусгагдсан байдаг. Үүний дагуу  донорын үйлсийг сурталчлах, олон нийтийн оролцоог нэмэгдүүлэхэд энэ өдөр чиглэж байгаа юм. Сар бүрийн 3-ны өдрийг сонгосон шалтгаан нь “Таны цуснаас гурван бүтээгдэхүүн бэлтгэж, гурван хүний эрдэнэт амийг авардаг гэсэн утга санааг илэрхийлдэг байна. Тэгвэл тус өдрийг бий болгосноор цусаа хандивлах иргэдийн тоо нэмэгдэж, цусны нөөц хангалттай болжээ. Цусаа хандивлаж, бусдад амьдрал бэлэглэх зорилготой албан байгууллагууд ч олширч, “Цусны төв”-д хүсэлтээ ирүүлсээр байдаг байна.  Өнөөдөр гэхэд л Нийслэлийн хөрөнгө оруулалтын газрын хамт олон цусаа хандивлалаа. Таны бэлэглэсэн цус нь төрөхийн хүндрэл, зам тээврийн осол гэмтэл, томоохон мэс засал, цусны хавдрын үед  юугаар ч орлуулшгүй эмчилгээний бэлдмэл болдог. Хэрвээ та цусаа өгөхөөр шийдсэн бол ЦССҮТийг зорин очоорой. Эрүүл, өвчин хуучгүй, 17-60 насны ямар ч хүн цусаа бэлэглэх боломжтой юм. Хүний алтан амийг аврахад Монгол улсын иргэн бүрийн сэтгэл, үүрэг оролцоо чухал билээ.

16705094272

УГИЙН БИЧГЭЭ ХӨТӨЛЖ, УДМЫН ХЭЛХЭЭГЭЭ АРИУН БАЙЛГАЯ

Монголчууд эрт дээр үеэс “ургийн бичиг”, “өрхийн түүхээ” хөтөлж, тэмдэглэж ирсэн уламжлалтай. Энэ уламжлал,  амьдралын үндсэн  шаардлагаас үүссэн байдаг.  Тухайлбал  үр хүүхдээ гэрлэх болоход хоёр тал тэмдэглэлээ үзэж, удмаараа ярилцаж танилцдаг нарийн заншилтай байжээ. Өрх бүр үүнийг ингэж чухалд авч үзэх нь цөөхөн хүн амтай манай улсын хувьд цус ойртохоос сэргийлсэн нэн чухал зан үйл байсан нь ойлгомжтой. Тийм ч учраас засгийн газрын үйл ажиллагааны мөрийн хөтөлбөр, төрөөс гэр бүлийн хөгжлийн талаар баримтлах бичигт энэ талаар онцлон тусгасан байдаг. Өнөөдөр уг хөтөлбөрийг үр дүнтэй хэрэгжүүлэхийн тулд Засгийн газрын хэрэгжүүлэгч агентлаг ГБХЗХГ-аас  21 аймаг есөн дүүргийн хэмжээнд угийн бичиг хөтөлж, ажиллах сургагч нарыг бэлтгэж байна. Угийн бичиг хөтлөхийн гол зорилго нь үндэстэнээ цус ойртож, мөхөх аюулаас хамгаалахад оршиж байдаг.  Тиймдээ ч эртний монгол айл-өрх бүр  “ургийн” буюу “гэрийн үеийн бичиг” гэдэг тэмдэгтэй байжээ. Монгол уламжлал болон шинжлэх ухааны үндэслэлээр  авч үзвэл, хүний цус ойртолт нь есөн үе дотор болдог байна. Иймд угийн бичгээ хөтөлж, ураг төрлөө мэддэг байх нь өнөөгийн бидэнд нэн чухал юм.

Нийгмийн ажилтаныг дэмжье

Нийгмийн ажилтан гэсэн нэр томъёо үүсээд 20 жил болж байна. Өнөөдөр манай улсад энэ мэргэжлээр мэргэшиж буй хүмүүсийн эрэлт хэрэгцээ өндөр байгаа аж. Анх Хүүхдийг Ивээх Сангийн захиалгаар “Нийгмийн Хөгжлийн Төв”- өөс 1994 онд судалгаа хийсэн байдаг. Энэхүү судалгаандаа үндэслэн Хүүхдийн төлөө үндэсний газрын ажилчдыг олон нийтийн хөгжлийн чиглэлээр ажиллах боловсон хүчин болгох ажлыг эхлүүлсэн байна. Улмаар хүүхэдтэй ажиллах ажилтнуудын ур чадварыг дээшлүүлэх, хүүхдийн өмнө тулгарч буй нийгмийн асуудлыг шийдвэрлэх мэргэжлийн боловсон хүчнийг бэлтгэх хэрэгцээ шаардлага гарсан байдаг. Харин МУБИС дээр нийгмийн ажлын сургалт судалгааны төвийг 1997 онд нээж байжээ. Сургуулийн нийгмийн ажилтан гэдэг бол хүүхдийн төлөө зүрх сэтгэлээ зориулж,  хүүхдийн эрх ашгийн төлөө үйлчилдэг бүхий л байгууллагуудтай хамтран ажилладаг хүн. Харамсалтай нь өнөөдөр  тэдний ажлыг ойлгож дэмжих нь шат шатандаа хүндрэлтэй байдаг аж. Заримдаа тэдэнд хүүхдийн сайн сайхны төлөө өөрийн халааснаас хүртэл мөнгө гарган ажиллах үе бий. Тиймээс сургуулийн нийгмийн ажилтны холбооноос тэднийг дэмжих  олон ажлыг хийхээр төлөвлөжээ. Тухайлбал нийгмийн ажилтнуудын хамтарсан зөвлөгөөн хэлэлцүүлэг өрнүүлж,  гарын авлагатай болохыг зорин ажиллаж байна.

0

Ой хээрийн түймэр гарах шалтгааны 96 хувь нь хүний буруутай үйлдлээс болдог

Ихэнх нутгаар хур бороо багатай, хуурайшилтын зэрэглэл өндөр байгаа нь ой, хээрийн түймэр гарах эрсдэлийг бүрдүүлж байна. Иймд иргэн та амралт, аялал зугаалгаар явж, зорчихдоо ил задгай гал түлэхгүй байх, асаасан гал, шүдэнз, тамхиныхаа галыг бүрэн унтрааж байхыг чухалчлаарай. Мөн халуун үнс нурамыг ил задгай асгахгүй байж ой, хээрийн түймрээс урьдчилан сэргийлэхийг Онцгой байдлын газраас анхааруулж байна. БЗД-ийн Онцгой байдлын хэлтсийн улсын байцаагч Амгалан: Ой хээрийн түймэр гарах шалтгааны 96 хувь нь хүний буруутай үйл ажиллагаанаас болж байна. Иймд иргэд байгаль дэлхийгээ хайрлаж, өөрийн гэсэн сэтгэлээр хандаж, анхаарал болгоомжтой байхыг сэрэмжлүүллээ.
Улсын хэмжээнд 2016 онд 14 аймгийн 61 суманд 138 удаагийн ой, хээрийн түймэр гарч, түймрийн улмаас 31,3 мянган ой, 3.2 сая га бэлчээр, нийт 3.2 сая га ой, хээрийн талбай өртжээ. Ингэснээр иргэд аж ахуйн нэгжийн өмч хөрөнгөд 1.3 тэрбум төгрөг, байгаль, экологид 10,7 тэрбум төгрөгийн хохирол учирсан байна. Мөн байгаль, экологид асар их хохирол учирч, иргэдийн аж амьдралд түймрийн үзүүлж буй сөрөг нөлөөлөл улам ихэссээр байгаа юм

Ангиараа Найрамдалд амраарай

Олон улсын хүүхдийн Найрамдал зуслан анх 1978 онд байгуулагдсанаасаа хойш 40 жил болжээ. Нэг ээлжиндээ 240 хүүхэд хүлээн авч амрааж сувилахын зэрэгцээ пионерийн төрөл бүрийн ажлуудыг зохион байгуулж ирсэн байна. Харин 1981 онд төв байр, сургуулийн байр, ажилчдын орон сууцны байр зэрэг өвлийн улиралд үйл ажиллагаа явуулах боломжтой барилгыг ашиглалтанд оруулсан байдаг. Ийнхүү өргөтгөснөөр зуны улиралд 500, өвөлдөө 240 хүүхэд хүлээн авах боломжтой болжээ. Үүнээс гадна жил бүр олон улсын ээлжийг зохион байгуулж 40 гаруй орны хүүхэд багачуудыг амраадаг байна. Тэдэнд монгол орны үзэсгэлэнт байгаль, түүх соёл, ардын зан заншилыг танилцуулж, эх орноо дэлхийд сурталчилах ажлуудыг давхар хийдэг аж. Энэ жил тус зуслангийн 40 жилийнх нь ой тохиож буй тул угтсан олон ажлыг төлөвлөөд байна. Ойн хүрээнд ЕБС-уудын дунд “Найрамдалд тавтай морил” тэргүүний ангиа хамт олон шалгаруулах уралдааныг зарлажээ.
Уралдааны нэгдүгээр шатанд нийслэл орон нутгийн сургуулиудаас шалгарсан байна. Одоогийн байдлаар хоёрдугаар шатны шалгаруулалт эхлээд удаагүй аж. Шагналын хувьд эхний байранд шалгарсан анги хамт олон зуны ээлжинд амрах бол дэд байранд шалгарсан анги хамт олон өвлийн ээлжинд амрах нь ээ. Харин гуравдугаар байрын шагнал, өдрийн ээлжинд анги хамт олноороо амрах эрхийн бичгээр тус тус шагнагдах юм байна.

5086

6 настнууд уншиж бичиж сурснаа аав ээжүүддээ тайлагналаа

Энэ жил 1-р ангид улсын хэмжээнд 73000 сурагч шинээр элсэн орж суралцаж байгаа нь өмнөх оноос 10 гаруй мянган хүүхдээр илүү суралцаж байна. БЗД-ийн 127-р сургуулийн  1- р ангийн 6  бүлэгт 200 гаруй сурагчид шинээр сургуулийн босго алхан суралцаж байна. Нэгдүгээр ангийн бяцхан сурагчид маань цагаан толгойгоо үзэж дууссанаа тэмдэглэж эрдмийн баяраа хийсэн юм. Саяхан л  9-р сарын 1-нд А үсгээ ч танихгүй орсон хүүхдүүд өнөөдөр уншиж, бичиж сурснаа аав ээж багш нартаа тайлагналаа. Тэд ийнхүү Монгол хэлний цагаан толгойн үсгээ үзэж уншиж сурсан мэдлэгээ аав ээж, эмээ өвөө, ах эгч, багш сурган хүмүүжүүлэгч нартаа тайлагнасан юм. Сурагчдын маань хувьд үсэглэлийн баяр нь нэгдүгээр ангиа төгсгөн хоёрдугаар ангид дэвшин суралцаж байгаа гэдгээрээ онцлог юм. Энхрий шавь нартаа сургууль багш нарын зүгээс эрдмийн их замд нь амжилт ерөөж сурлага хөдөлмөрт нь амжилт хүсч байв.

Оюутнуудад эрүүл мэндийн даатгалын ач холбогдлыг ойлгуулж байна

Эрүүл мэндийн даатгалын тухай хуулийн шинэчилсэн найруулга 2015 онд батлагдаж тухайн оныхоо 7-р сарын 1-ээс хэрэгжиж эхэлсэн. Тус хуулиар даатгуулагч эмнэлгээ сонгож үйлчлүүлэх боломжтойгоос гадна өндөр өртөгтэй үйлчилгээ авах тохиолдолд зардал нь хүрэхгүй бол гэр бүлийнхээ гишүүний даатгалыг шилжүүлж ашиглах боломж нээлттэй болсон юм. Харин оюутнууд 2016 оны 1-р сараас эхлэн эрүүл мэндийн даатгалын шимтгэлээ өөрсдөө төлдөг болсон. Оюутнууд эрүүл мэндийн даатгалаа төлснөөр харъяалал харгалзахгүй эрүүл мэндийн үйлчилгээ авах боломжтой болж байгаа юм. Эрүүл мэндийн даатгалд хамрагдсанаар жилдээ 2 сая, сард 55 мянган төгрөгийн эрүүл мэндийн үйлчилгээг авах юм. Оюутнуудын ихэнх нь энэ талын мэдлэг дутмагаас тухайн орон нутагтаа л эрүүл мэндийн үйлчилгээнд хамрагдана гэж боддог байсан. Харин сургалт явуулснаар даатгалын тухай мэдлэгтэй болжээ.

ЭМД

“Хүүхдийг эерэг аргаар хүмүүжүүлье” үндэсний аян эхэллээ

2003-2006 оны хооронд НҮБ-ын ерөнхий нарийн бичгийн даргын санаачлалаар “Хүүхдийн эсрэг хүчирхийллийн нөхцөл байдлын судалгаан”-нд дэлхийн ихэнх улс орныг хамруулжээ. Энэхүү судалгааны тайланд “Гэр бүл, боловсрол, гудамж талбай, асрамж халамжийн газар, хорих байгууллага, хүүхэд хөдөлмөр эрхэлж буй талбар, асрамж халамжийн газар зэрэг хүүхэд хаана амьдарч, сурч байгаа бүхий л орчинд хүүхдийн эсрэг бие махбодын болон сэтгэл санааны хүчирхийлэл их байгааг илрүүлжээ. Иймээс хүүхдийн эсрэг бие махбод болон бусад гутаан доромжлох шийтгэлийг устгах арга бол хүүхдийг хүчирхийллийн бус хүмүүжүүлэх хандлагад суралцахад нь дэмжлэг үзүүлэх нь чухал гэж дүгнэжээ. Засгийн газрын хэрэгжүүлэгч агентлаг ГБХЗХГ-аас “Хүүхдийг эерэг аргаар хүмүүжүүлье” үндэсний аяныг улс даяар эхлүүлээд байна. Аяны зорилго нь хүүхдийг хүмүүжүүлэх үүрэг хүлээгч бүх талуудын хүүхдийг эерэг аргаар хүмүүжүүлэх мэдлэг ойлголтыг нэмэгдүүлж, зөв хандлагыг төлөвшүүлэх, олон нийтийн санаачлагыг өрнүүлэхэд оршиж байна. Аян 11-р сарын 1 хүртэл үргэлжлэх ажээ. Энэхүү аяны албан ёсны нээлт энэ сарын 30-нд Сүхбаатарын талбайд болно.

Аав нэрэндээ багтаж амьдаръя

Манай радиогийн “Монгол аав” төслийн хүрээнд хийгдэж буй эрчүүдэд зориулсан “Жудаг” нэвтрүүлэг баасан гараг бүрийн 17 цагаас шууд хүрдэг. Энэ сарын сэдэв “Эрчүүдийн хүндлэл-бахархал сэтгэл зүй” гэсэн сэдвээр хүрч байгаа билээ. Манай уран бүтээлчид эр хүн, эр нөхөр, аав, өрхийн тэргүүн гэсэн өнцгөөс нь нэвтрүүлгээ хүргэдэг. Өнөөдрийн 17 цагаас “Аав нэрэндээ багтаж амьдаръя” сэдвээр нэвтрүүлэг хүрнэ. Аав болсон эр хүн та үр хүүхдээрээ “Ааваа” гэж дуудуулахдаа ямар хариуцлага бас бахархлыг мэдэрдэг вэ? Аав хэмээх бахархаж хүндлэм энэ нэр зөвхөн эр хүн танд л оногддог. Энэхүү үнэлэмжээрээ Аав гэдэг хүн Гэр бүл дотроо хөдлөшгүй үнэ цэнэтэй. Тиймээс эр хүн та “ААВ” хэмээх энэ үгийн цаана буй хөдлөшгүй тэр л үнэнийг өөрөө ухаарч ойлгосноор “Аав нэрэндээ багтаж амьдрах боломжтой”. Учир нь “Ааваа” гэж үр хүүхдээрээ дуудуулах бүртээ та ямар үнэ цэнэтэйгээ, таны замаар ямар олон хүн явж байгааг, тэдэндээ юуг үлгэрлэн өвлүүлж байгаагаа, та ямар олон хүнийг хамгаалж, тэтгэж байгаагаа Үр хүүхдийнхээ төлөө ямар сайхан бодлуудыг тээж байгаагаа мэдэрч байвал “Аав” байсны бас болсны бахархал тэр билээ.

262641657d2518c64c7541

Залуучууд бүтээн байгуулалттай танилцана

Монголын Залуучуудын Холбооны дэргэдэх Залуучуудын Хөдөлмөрийн Төв Бирж нь оюутан, залуучуудын хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжин, улсын хэмжээнд залуучуудын ажилгүйдлийг бууруулах зорилгоор цагийн болон байнгын ажил хайгч хэн бүхний өмнө нээлттэй үйл ажиллагаа явуулдаг билээ. Оюутан залуусын зуны амралт дөхөж буйтай холбоотойгоор цагийн болон байнгын ажил хайгчдын тоо өдрөөс өдөрт нэмэгдэж, Залуучуудын Хөдөлмөрийн Төв Биржээр үйлчлүүлэх оюутан залуусын цуваа тасрахгүй байна. Жил бүр тус биржээс эх орны томоохон үйлдвэр аж ахуй нэгж, уурхайтай оюутан залуучуудыг танилцуулдаг байна. Энэ жил “Таван толгой” компанийн бүтээн байгуулалттай танилцахаар 50 залуус явах гэж байна. Анх Оюу толгой компаний бүтээн байгуулалттай танилцахаар 200 гаруй залуус явж байжээ. Ингэж явснаар уул уурхайн чиглэлээр суралцаж буй оюутнууд уул уурхайд хөдөө ажиллахын онцлогийг харж ирээдүйн ажлаа сонгоход нөлөөлдөг байна.

Үндэсний бичиг үсгийн баяр болно

“Үндэсний бичиг үсгийн баяр”-ыг “Үндэсний бичиг үсэг-Тусгаар тогтнол” уриан дор зохион байгуулах гэж байна. Эх хэл, бичиг, түүх соёлоо үндэсний хэмжээнд сурталчлах энэхүү арга хэмжээний нээлт ирэх сарын 4 нд Үндэсний номын санд болно. Тус баярыг БСШУСЯ, Соёл урлагийн газар, Үндэсний номын сан, Хүүхдийн төв номын сан, Улаанбаатар хотын төв номын сан, “Бичиг соёл” боловсролын төв болон орон нутгийн номын сангууд хамтран зохион байгуулж байгаа ажээ. Энэ хүрээнд монгол хэл, соёлын судалгааны талаарх эрдэм шинжилгээний хурал, бичиг үсгийн түүх, соёл, уламжлалыг харуулсан цуврал үзэсгэлэн, уншигч эрдэмтдийн уулзалт, хэлэлцүүлэг болох юм байна. Мөн үндэсний монгол бичгээ хойч үедээ өвлүүлэх, түүх соёлоороо бахархах үзлийг дэлгэрүүлэх ажээ. Үүний дагуу үндэсний бичиг соёлын уралдаан, монгол бичгийн улсын төрөлжсөн олимпиад, уран бичлэг, тэргүүний уншигч, зөв сайхан бичигтэн шалгаруулах уралдаан орон даяар явагдах ажээ.

1493264707_20192017-kover-copy

Гэр бүлийн аз жаргал нэгнээ хүндлэхээс эхэлнэ

Хажууд байгаа бүхнээсээ аз жаргалыг нь олж хараагүйгээс л гэр бүлийн гишүүд үл ойлголцдог. Тэгвэл хэрхэн батбөх гэр бүлийн харилцааг бий болгох вэ. Хоёр өөр орчинд өсөж хүмүүжсэн хүмүүс нэг гэрт ороод амьдрахад олон бэрхшээл тохиолддог. Зүгээр л хажууд байгаа насан туршийн сонголтоо хайрлах энгийн зүйлээс эхэлнэ . Түүнийхээ сул талыг нь мартаад бүх зүрх сэтгэлээсээ түүнийгээ бишрэх хэрэгтэй юм. Ихэнх эмэгтэйчүүд нөхрөө өөрийнхөө хүссэнээр байлгах гэж өөрчлөх гэж оролддог. Үүнээс болоод гэр бүлийн зөрчил үүсэж эхэлдэг байна. Бoсгүй та нөхрөө  гайхалтай нэгэн гэж өөртөө итгүүлээрэй. .Бүсгүй хүн хүндэлдэг хүнээ илүү ихээр хайрладаг учраас хүндлэлийг нөхөртөө байнга үзүүлж байвал таны гэр бүл аз жаргалаар дүүрэн , хүүхдийн тань нүд гэрэлтэж байх болно.

“Авдарт нуусан эрдэнэс” уулзалтандаа урьж байна

Гэр бүлийн радио 104,5 гэртээ хүүхдээ хараад сууж буй ээжүүддээ зориулан “Бэр цэцэг” хөтөлбөрийг даваагаас баасан гаригийн 10.30-13.00 цагийн хооронд хүргэдэг. Энэхүү хөтөлбөр нь ээжүүдийг хөгжүүлж, танин мэдүүлж, бүтээлч байлгахад анхаардаг. Сонсогч бүсгүйчүүдийнхээ  уулзалтыг зохион байгуулдаг уламжлалтай.   Энэ удаагийн уулзалт энэ сарын 28-ны бямба гаригт “ Авдарт нуусан эрдэнэс” сэдвээр хүрэх гэж байна. Уулзалтын зорилго нь “Айлаас хайхаар авдараа уудал” гэсэн үг байдаг. Эмэгтэйчүүд өөрсдийнхөө дотоод гоо сайханд хэрхэн анхаарах талаар зөвлөгөө мэдээлэл өгөх ажээ.Хүн өөрийнхөө гоо сайхныг өөрөө л бүтээдэг. Энэ сэдвээр “Яруумаа “ салоны захирал Ц.Яруумаа лекц уншиж, зөвлөгөө өгөх юм байна. Эмэгтэй хүн зүрх сэтгэлдээ өөрийгөө хайрлах нь гадна талдаа өөгүй сайхан харагдах нэг нууц болдог. Энэхүү уулзалтанд ирснээр бүсгүй та дотоод сэтгэл болон гадаад гоо үзэсгэлэнгээ хэрхэн хослуулахын гайхамшигаас суралцах юм байна. Дэлгэрэнгүй мэдээллийг 461212 дугаарын утсаар лавлаарай.

Урин цаг ирсэн ч томуугийн өвчлөл байсаар байна

Монголчууд бидний дийлэнх нь хэнэггүй, хайхрамжгүйгээсээ болж ханиад, томуу тусч байна. Өөрөөр хэлбэл бидэнд амьсгалын замын энэхүү халдварт өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх зуршил, амьдралын зөв хэвшил төлөвшөөгүй. Тиймээс ханиад, томуу туссан хойноо л гэнэт ухаарч, хүчтэй эм, тариа, антибиотик хэрэглэхийг чухалчилдаг нь нууц биш. Уг нь аливаа өвчнөөс урьдчилан сэргийлж чадвал эрүүл мэнд болон эдийн засгаараа хохирохгүй байх боломж хүн бүрт бий.Хэдийгээр урин цаг ирсэн хэдий ч томуугийн өвчлөл байсаар байна. Томуугийн өвчлөл 5 сарыг дуустал үргэлжилдэг байна. Гэр орон, ажлын байрандаа эрүүл ахуйн дэглэмийг сахиж, чийгтэй цэвэрлэгээ байнга хийж, агааржуулах, ариутгалын бодисоор шал болон хаалганы бариул зэрэг нян, вирус дамжуулах эрсдэлтэй газруудыг угааж цэвэрлэх, хувийн ариун цэврийг сахих, ханиадтай хүнээс аль болох хол байх зэрэг  ханиаднаас урьдчилан сэргийлэх олон арга зам бий. Мөн амин дэмээр баялаг чацаргана, нэрс, аньс гэх мэт эрдэс баялаг ихтэй жимсний шүүс, аарц, сонгино, сармис зэргийг хоол хүнсэндээ ихээр хэрэглэх хэрэгтэй.

95915825a6fce7e78c8901

Барилга Хот, Байгуулалтын салбар Жендэрийн бодлоготой боллоо

Барилга, хот байгуулалтын салбартай хамааралгүй нэг ч иргэн Монгол улсад үгүй билээ. Үндсэн хуулиндаа ч хүн бүр эрүүл, аюулгүй орчинд амьдрах, орчны бохирдол, байгалийн тэнцэл алдагдахаас хамгаалуулах эрхтэй гэсэн байдаг.Тиймээс барилгын салбарт баримтлах Жендэрийн бодлого батлагдан хэрэгжихээр болж тус бодлогыг танилцуулах үйл ажиллагаа боллоо. Энэ тухай Жендэрийн Үндэсний Хорооны ажлын албаны дарга Энхбаяраас тодрууллаа.
Аж үйлдвэрийн салбарын анхны Жендэрийн бодлого батлагдаж байна.Энэ салбарт бодлого батлах ямар хэрэгцээ шаардлага байгаа вэ? гэдэг нь их чухал.Өнөөдөр бид Жендэрийн асуудлыг эмэгтэйчүүдийн эрхийг хамгаалах асуудлаар эсвэл эрэгтэй, эмэгтэй хүний тоог тэнцүүлэх гэж ойлгож ирсэн. Харин бид одоо энэ ойлголтыг аль хэдийнээ даван туулаад салбарын бодлого төлөвлөлт рүү орчихлоо. Барилга хот байгуулалтын салбар ард түмнийхээ эрүүл аюулгүй орчинд амьдран суух, аж төрөх, хот төлөвлөлтийн асуудлыг нэн тэргүүнд хүлээсэн эрхэм үүрэгтэй. Энэ салбарт хувийн хэвшил түлхүү ажилладаг, улирлын шинжтэй ажилладаг болохоор ажиллагсдын ар гэр, тэнцвэрт байдал нэлээд хөндөгдөж байгаа. Тиймээс салбарын ажилчдын асуудлыг шийдэж байж иргэнд ирэх бүтээгдэхүүн Жендэрийн мэдрэмжтэй байх ёстой. Жендэрийн мэдрэмжтэй бүтээгдэхүүн гэдэг нь эрүүл, аюулгүй барилга байгууламж, хот төлөвлөлт юм.
Харин одоо Барилга Хот Байгуулалтын Салбарын Жендэрийн багийн үндэсний зөвлөх Ж.Жаргалсайханаас тус бодлогоор 2018 ондоо багтаж юуг хэрэгжүүлэх тухай тодрууллаа.
Хамгийн чухал асуудал бол энэ салбарт ажиллаж байгаа хүмүүсийн чадвар, мэдлэгийг нэмэгдүүлэх. Мөн судалгаа, бодлого, хэрэгжилт гурвын уялдаа холбоог сайжруулах шаардлагатай байгаа. Энэ салбарт гаргасан Жендэрийн мэдрэмжтэй бодлогын гол цөм нь хэрэглэгч буюу ард түмэн өөрсдийн хэрэгцээгээ мэддэг. Түүнийгээ шаарддаг байх ёстой. Энийг бид амьдралын чанарын суурь стандарт гэж оруулсан. Тэгэхээр ямар хэмжээний стандарт шаардлага, эрүүл ахуйн нөхцөл байдлыг хангасан барилгын салбарын үйлчилгээг мэдэх вэ? гэдгээ иргэд маш сайн мэдэх хэрэгтэй.
Тус бодлого 2018-2025 оны хугацаанд 1-т ажиллагсдын хандлага, мэдлэгийг сайжруулах 2-т энийг даван туулахад Бүтээгдэхүүний мэдрэмжтэй байх, Төлөвлөлтийг жендэрийн мэдрэмжтэйгээр хийж хүнд ээлтэй бүтээн босголт хийх. 3-т салбарын бодлогыг хэрэгжүүлэхэд хамтын ажиллагаа, түншлэлийг сайжруулах ажээ.

Гэрчилгээ хуурамчаар үйлдэн бусдыг мэхэлж байна

Монгол улсад бүртгэгдсэн нийт гэмт хэргийн сүүлийн 3 жилийн байдлаарх статистик тооноос харахад өссөн дүн байна. 2016 онд 7,9 хувь , 2017 онд 9,2 хувь байсан бол энэ оны эхний 3 сарын байдлаар 12,7 хувь болтлоо өссөн байгаа нь залилангийн  гэмт хэрэг байнга өссөн дүнтэй байна. Ялангуяа үл хөдлөх хөрөнгийн гэрчилгээг хуурамчаар үйлдэн их хэмжээний мөнгө залилах гэмт хэрэг гарсаар байна. Цагдаагийн байгууллагад шалгагдаж байгаа аливаа гэмт хэргийн талаар тодорхой мэдээллийг прокурорын байгууллагын зөвшөөрлийг үндэслэн олон нийтэд хүргэхээр хуульчилсан. Гэхдээ энэ нь олон нийт, иргэдэд мэдээлэл өгөхгүй гэсэн ойлголт биш юм.2017 оны 07 дугаар сарын 01-ний өдрөөс хүчин төгөлдөр мөрдөгдөж эхэлсэн Монгол Улсын Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийн 3.2 дахь заалт дээрх аргын залилах гэмт хэргийн үйлдлийн нэг арга болгож хууль тогтоогчоос хуульчилсан. Энэ гэмт хэрэг үйлдэж гэм буруутай нь шүүхээр тогтоогдвол 5-12 жилийн хугацаанд хорих ял шийтгэхээр заасан байдаг байна. Тийм учраас цагдаагийн байгууллага гэмт хэрэг үйлдэгдсэний дараа араас нь хөөцөлдөх биш, түүнээс урьдчилан сэргийлэх, таслан зогсоох чиглэлээр олон нийтийг хамарсан олон төрлийн идэвхитэй арга хэмжээг хэд хэдэн үе шаттайгаар авч хэрэгжүүлэн ажиллаж байгаа юм.

61263

Хүүхдийн зохиолчдын гар бичмэлийн үзэсгэлэн гарч байна

Манай улсад БСШУ-ны сайдын шийдвэрээр “Дэлхийн номын өдөр”-ийг 2018 оны 4-р сарын 20-оос 25-ны өдрүүдэд улс орон даяар тэмдэглэн өнгөрүүлэхээр болжээ. Энэ долоо хоногийн турш улс даяар номын сангууд олон ажлыг зохион байгуулж байна. Тухайлбал Үндэсний номын сангаас НҮБ-ын залуучуудын зөвлөлийн номын буланг байгуулж, суут хүмүүсийн бүтээлүүдээр үзэсгэлэн гаргаж байна. Харин хүүхдийн төв номын сан хүүхдийн зохиолчдын гар бичмэлийн үзэсгэлэнг гаргаж уншигчдын хүртээл болгож байна. Үзэсгэлэнд хүүхдийн зохиол бичдэг ахмад дунд залуу үеийн зохиолчдын гар бичмэл, ном зохиолууд нь тавигджээ.Тухайлбал ардын уран зохиолч Л.Түдэв, төрийн шагналт Д.Гармаа, Ж.Дашдондог, Д.Давааням зэрэг зохиолчдын гар бичмэлүүд дэлгээстэй байна. Үзэсгэлэнг ерөнхий боловсролын сургуулийн хүүхдүүд хамгийн их  үзэж сонирхож байна. Ялангуяа Монгол хэл уран зохиолын багш нарнь  дагуулан ирж, зохиолыг унших дуртай зохиолчдынх нь  бүтээлүүдтэй танилцуулж байгаа нь сашаалтай байлаа.

Монгол эр хүн та хэлэх үгээ цагаан удам заяагаа гэгээн байлгаарай

Өнөөдөр Монгол эрчүүдийн байдал үндэсний хэмжээнд авч ярих хэмжээнд хүрсэн гэдэг. Хүмүүс жендер гээд ярихаар зөвхөн эмэгтэй хүний асуудал мэт ойлгодог. Энэ нь эрэгтэй эмэгтэй аль альных нь талаар ярих шаардлагатай юм.  Болохгүй бүх асуудлын эзнээр эрчүүдийг тодруулж байгаа нь тэдний нийгэмд эзлэх байр суурь, нэр хүндийг сэвтүүлсэн асуудал болоод байгааг мэргэжлийн хүмүүс хэлж байна. Эрүүл мэнд боловсролын салбарт ажиллаж байгаа хүмүүсийн 80 гаруй хувь нь эмэгтэйчүүд байна. Төрөөс тодорхой бодлого хэрэгжүүлж эдгээр салбарлуу эрчүүдийг татан оролцуулах хэрэгтэйг мэргэжлийн хүмүүс хэлдэг. Эрчүүдийн дунд тулгамдсан нэг асуудал нь архидалт байна. Судлаачид олон улсын хэмжээний хоёр ч удаагийн судалгаа хийжээ. Насанд хүрсэн Монгол эрэгтэй хүний 52 хувь нь байнга архи хэрэглэдэг гэсэн тоо гарчээ. Хөдөлмөр эрхлэлтийн хувьд ч олон залуус гэр орон, эцэг эх, эхнэр хүүхдээ орхиод гадаадад мөнгө олохоор гарч байна. Тэд тэндээ эрүүл мэндэд халтай хөдөлмөр эрхэлж эрүүл мэндээрээ хохирч байна. Монгол гэр бүл бат бөх аз жаргалтай байна гэдэг айл гэрийн эзнээс хамгийн их хамааралтай билээ. Монгол эр хүн та хэлэх үгээ цагаан удам заяагаа гэгээн байлгаарай.

Туслах цэс
by