Menu
Search
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in comments
Search in excerpt
Filter by Custom Post Type
Shows
Schedule
Posts
Pages
Filter by Genres
ШИВНЭЭ
ЖУДАГ
БОСГО АЛХАЖ ХОЙМОР
ДУЛААХАН ГЭР
ДУГУЙ ШИРЭЭНИЙ БҮСГҮЙЧҮҮД
ЗАЛУУС НӨГӨӨ КАФЕД
БАРИМТАД ЯРИА
БЭРЦЭЦЭГ
СОР ҮНДЭС
БИБЛИЙН ХУУДСААР
ГАЙХАМШИГТ ЕРТӨНЦ
{ "homeurl": "http://www.1045.mn/", "resultstype": "vertical", "resultsposition": "hover", "itemscount": 4, "imagewidth": 70, "imageheight": 70, "resultitemheight": "auto", "showauthor": 0, "showdate": 0, "showdescription": 1, "charcount": 3, "noresultstext": "Үр дүн байхгүй байна!", "didyoumeantext": "Did you mean:", "defaultImage": "http://www.1045.mn/wp-content/plugins/ajax-search-pro/img/default.jpg", "highlight": 0, "highlightwholewords": 1, "openToBlank": 0, "scrollToResults": 0, "resultareaclickable": 1, "autocomplete": { "enabled": 1, "googleOnly": 0, "lang": "en", "mobile": 1 }, "triggerontype": 1, "triggeronclick": 1, "triggeronreturn": 1, "triggerOnFacetChange": 1, "trigger": { "delay": 300, "autocomplete_delay": 310 }, "overridewpdefault": 0, "override_method": "post", "redirectonclick": 0, "redirectClickTo": "results_page", "redirect_on_enter": 0, "redirectEnterTo": "results_page", "redirect_url": "?s={phrase}", "settingsimagepos": "right", "settingsVisible": 0, "hresulthidedesc": "0", "prescontainerheight": "400px", "pshowsubtitle": "0", "pshowdesc": "1", "closeOnDocClick": 1, "iifNoImage": "description", "iiRows": 2, "iiGutter": 5, "iitemsWidth": 200, "iitemsHeight": 200, "iishowOverlay": 1, "iiblurOverlay": 1, "iihideContent": 1, "loaderLocation": "auto", "analytics": 0, "analyticsString": "", "show_more": { "url": "?s={phrase}", "action": "ajax" }, "mobile": { "trigger_on_type": 1, "trigger_on_click": 1, "hide_keyboard": 0 }, "compact": { "enabled": 0, "width": "100%", "closeOnMagnifier": 1, "closeOnDocument": 0, "position": "static", "overlay": 0 }, "animations": { "pc": { "settings": { "anim" : "fadedrop", "dur" : 300 }, "results" : { "anim" : "fadedrop", "dur" : 300 }, "items" : "fadeInDown" }, "mob": { "settings": { "anim" : "fadedrop", "dur" : 300 }, "results" : { "anim" : "fadedrop", "dur" : 300 }, "items" : "voidanim" } }, "autop": { "state": "disabled", "phrase": "", "count": 10 } }
Home

МЭДЭЭ МЭДЭЭЛЭЛ

ЭНЭ ӨДӨР ДЭЛХИЙН ТҮҮХНЭЭ

Өнөөдөр 2017 оны 06-р сарын 28-ны өдөр.
1886 оны энэ өдөр тив хоорондын анхны зорчигч галт тэрэг Кюбекийн Монтреалаас Британи Колумбийн Порт Мүүдийг чиглэн гарч байсан бол
1967 оны энэ өдөр Изриал зүүн Ерүсалимыг нэгтгэж байжээ.

Сонгодог урлагийн гайхамшигийг тольдоорой

Одоогоос 54 жилийн өмнө буюу 1963 онд “Дуурь бүжгийн театр”-ыг байгуулахаар шийдвэрлэж П.И.Чайковскийн “Евгений Онегин” дууриар нээлтээ хийж байжээ. Тэр цагаас хойш дэлхийн сонгодог болон үндэсний 57 дуурь, 57 балетийг тайзнаа тавьж олон сая үзэгчиддээ сонгодог урлагийн гайхамшигийг мэдрүүлжээ. УДБЭТ нь өөрийн тайзнаа жилд 100 гаруй тоглолт тоглож, үүнээс 50 орчим нь дуурийн тоглолт, мөн тооны балетийн тоглолт, 20 орчим концерт тоглож дэлхийн олон нэр хүндтэй театрууд, уран бүтээлчидтэй хамтран ажиллаж байна. Энэ жил тоглолтын 54 дэхь улиралдаа дэлхийн болоод Монголын сонгодогуудыг үзэгчдийн хүртээл болгоод байна. Энэ зуны тоглолт 7 сарыг дуустал үргэлжлэх юм байна. УДБЭТеатрт 5 үеийн туршид 2500 гаруй уран бүтээлчид ажиллаж амьдрал хувь заяагаа холбожээ. Өнөөдөр тус театрт  300 орчим уран бүтээлчид ажиллаж байгаагийн 65 хувь нь 40-өөс доош насны залуучууд байна. Мөн 50 гаруй жилийн хугацаанд олон арван алдартан гавъяатууд төрөн гарчээ.

Хүүхдүүд могойд хатгуулах нь их байна

Иргэд хөдөө хээр аялал зугаалгаар явахдаа олон эрсдэл дагуулсаар байдаг. Тухайлбал гол улстай газар болон хээр тал, уулын бэл, тэр ч бүү хэл хашаан дотроо тогойд хатгуулж, гэмтлийн эмнэлгийн хаалгыг татсаар байна. Өнгөрсөн жилийг бодвол энэ жил бага насны хүүхдүүд, тэр дундаа 0-10 хүртлэх насныхан могойд хатгуулан ирэх тохиолдол ихэссээр байгаа ажээ. Могой ихэвчлэн хүний хөл, гарын хэсэгт хатгадаг бөгөөд цөөн тохиолдолд нүүр болон хүзүүн тус газарт халддаг байна. Ингэхдээ хатгасан даруйдаа тухайн хэсэгтээ хор цацсанаар хүний биед маш хурдан хоруу чанар нь үйлчилдэг байна. Хүний биед могойн хор тархаж эхэлснээр богино хугацаанд хатгуулсан хэсэг хавдаж эхэлдэг байна. Иргэд могойд хатгуулсны дараа эмнэлгийн байгууллагад хандаагүйгээс болж цусны бүлэгнэл үүсдэг байна. Ингэснээр ам цангах, царай цонхийх, ухаан алдах, таталт өгөх, цаашлаад зүрхний үйл ажиллагаа алдагдаж амь  нас хохирдог байна.

525b31afc4b61dfcbig

Зуны амралтаар нь хүүхдүүдээ номтой нөхөрлүүлээрэй

Зуны дэлгэр цаг болж хүүхдүүд зусланд амрах, хөдөө өвөө эмээ дээрээ очих зэргээр амралтаа өнгөрөөдөг. Зарим эцэг эхчүүд зуны сургалтанд хүүхдүүдээ сургаж мэдлэг боловсролд нь анхаардаг. Харин номын санд сууж зорин ирэх хүүхдүүд хэр байгаа талаар сурвалжиллаа. Хүүхдийн үндэсний номын сангийн их мэдэх танхимд бага насны хүүхдүүд үйлчлүүлдэг. Орчин үед бүгд л ажил ихтэй завгүй болоод ном уншиж амжихаа байсан гэдэг. Жаахан зав гарвал зурагт харах юмуу компьютер гар утсаа бариад суучихна. Манай хүүхэд ном уншихгүй байна гэж  зэмлэхийн оронд нэг удаа  хүүхдээ дагуулаад номын санруу ирж байсан эцэг эх хэр байгаа бол.  Хүүхдээ номтой нөхөрлүүлснээр ирээдүйд  өв тэгш эрдэм боловсролтой хүн болгож хүмүүжүүлэх нь танаас шалтгаална.Манай хүүхэд гар утсанд донтоод байна гэхийн оронд та хүүхэддээ цаг гаргаж хамтдаа тоглохоос гадна ном уншиж өгвөл хүүхэд тань аяндаа утаснаас хөндийрөх болно. Зуны амралтаар нь хүүхдүүдээ номын санд дагуулан ирж номтой заавал нөхөрлүүлээрэй.

Дэлхийн хүн ам 2050 онд 9,8 тэрбумд хүрнэ

2050 онд дэлхийн хүн ам 9.8 тэрбумд хүрэх төлөвтэй байгаа аж. Энэ талаар НҮБ-аас мэдээлсэн байна.  Өнөөдрийн байдлаар дэлхийн хүн амын тоо 7.6 тэрбум байгаа юм. НҮБ-ын Эдийн засаг, нийгмийн зөвлөлөөс саяхан гаргасан судалгаагаар дэлхийн хүн ам 2030 онд 8.6 тэрбум, 2050 онд 9.8 тэрбумд хүрэх бол 2100 онд 11.2 тэрбумд хүрэх төлөвтэй байгааг тогтоожээ. Судалгаанаас үзэхэд, Энэтхэг улсын хүн ам долоон жилийн дараа Хятадынхаас давж, Нигери улсын хүн ам 2050 он гэхэд АНУ-ынхыг гүйцэж, дэлхийд 3-т орох бололтой. Дэлхийн хүн ам жилд 83 саяар өсч байгаа ажээ. Хэдийгээр дэлхийн хэмжээнд төрөлтийн түвшин буурсаар байгаа боловч хүн амын тоо цаашдаа тасралтгүй өсөх хандлагатай байна гэж судалгаа хийсэн мэргэжилтнүүд ярьсан байна. 2050 онд дэлхийн 60 болон түүнээс дээш насны иргэд 2 дахин буюу түүнээс ихээр, харин 2100 онд 3 буюу түүнээс ихээр нэмэгдэх хандлагатай байгаа ажээ. Дэлхийн хүн амд эзлэх өндөр настнуудын тоо 2017 онд 962 сая байгаа бол 2050 онд 2.1 тэрбум, улмаар 2100 онд 3.1 тэрбумд хүрнэ гэж судалгаанд дурджээ.

World-Citizen

Оньсон тоглоом оюун ухааныг хүмүүжүүлнэ

Монголчуудын хүн төрөлхтний түүхэнд оруулсан оюун ухааны том хувь нэмрийн нэг нь яах аргагүй Монгол наадгай юм. Монгол ардын тоглоом наадам нь олон төрөлтэй бөгөөд үүний нэг нь оньсон тоглоом. Хүннү гүрний үед оньсон тоглоомоор тоглож байсан баримт байдаг. Оньс нь өөрөө нүүдлийн соёл иргэшилтэй. Манай өвөг дээдэс жилийн дөрвөн улиралдаа тохируулан нүүж суухын тулд эд хогшил бараа саравчаа бүгдийг нь задалж угсарахаар бодож хийдэг. Энэ нь явсаар оньсны үндэс болж хөгжсөн байна.  Монгголчууд үр хүүхдийнхээ оюун ухаан, сэтгэн бодох чадвар эвлүүлэх ухааны арга барил зохион бүтээх бүтээлч сэтгэлгээг хөгжүүлж ардын уламжлалт тоглоомын бүхэл бүтэн соёлыг бий болгосон ард түмэн. Хүүхдийн заавал тоглуулах ёстой тоглоомд эвлүүлдэг, оньсон тоглоом ордог. Цэвэр модоор хийсэн тоглоом хүүхдүүдийн эрүүл мэндэд хоргүй. Мөн хүүхдийн сэтгэхүйг хөгжүүлэхээс гадна гар хурууны мэдрэмж, эв дүйтэй болгодог байна. Нэг эвлүүлдэг тоглоом олон хэсгээс бүрддэг учраас хэрхэн яаж хийх вэ гээд сэтгэхүй хөгжүүлэхэд ихээхэн тустай байдаг. Тиймээс сонсогч та хүүхдийнхээ тоглоомд оньсон тоглоомын орон зайг заавал бий болгоорой.

Манай улсын хүн амын давсны хэрэглээ өндөр байна

Насанд хүрсэн монгол хүний давсны хоногийн дундаж хэрэглээ 7.3 грамм гэсэн статистик үзүүлэлт гарчээ. Энэ нь та давс хэтрүүлэн хэрэглэдэг гэсэн үг. Насанд хүрсэн хүн өдөрт таван граммаас бага давс хэрэглэх ёстойг Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллага зөвлөдөг. Энэ нь нэг жижиг цайны халбага ч хүрэхгүй хэмжээ юм байна. Давсны хэрэглээг багасгавал цусны даралт буурч, зүрх судасны өвчин үүсэх, цус харвахаас сэргийлдэг. Даралт ихтэй хүн хоолныхоо давсыг жаахан хасахад л дөрвөн долоо хоногийн дараагаас амтлах мэдрэмж нь сэргэн, хоол, хүнсний жинхэнэ амтыг мэдэрч эхэлдэг гэнэ. Иймд та давсны хэрэглээгээ багасгаж өөрийн болон гэр бүлийнхээ эрүүл мэндийг хамгаалаарай.

2664

Урлагийн ертөнцөөр аялаарай

Монголын уран зургийн галерейд сор болсон 4000 гаруй бүтээлүүд байна. Жил бүр уран бүтээлчдийн шинэ бүтээлүүдээр баяжигдаж үзэгч олны хүртээл болдог. Уран зургийн галерейгаар жилд 5000 гаруй хүн үйлчлүүлж урлагийн сор бүтээлүүдтэй танилцдаг байна. Харин зуны цагт 2000 гаруй гадны жуулчид үйлчлүүлдэг ажээ. Хүүхдүүдээ дагуулан ирж галерейгаар аялуулдаг багш нар, эцэг эхчүүд олширсоор байгаад галерейн удирдлагууд баярладаг хэмээн ярьж байсан юм. Уран зургийн галерейд ардын зураач Ядамсүрэнгийн “ Өвгөн хуурч” Одонгийн “ Ажлын дараа” Цэвэгжавын “Азарганы ноцолдоон” зэрэг алдартай бүтээлүүдээс гадна 1920 –иод онд Марзан Шаравын зурсан алдартай бүтээлүүд ч байна. Та бидний хэний ч үзэл бодол амьдрал нийгэмд өөрчлөлт хийж чадахуйц агуу хүчтэй байдгийг урлагаар дамжуулан хүргэх боломжтой байдаг. Иймд зуны амралтаараа хүүхдүүдтэйгээ хамт урлагийн ертөнцөөр аялаарай.

Шүдээ хамгаалъя

Шүд өвдөх нь тэвчихийн аргагүй өвдөлт байдаг. Энэ нь ялангуяа бага насны хүүхдэд ихээхэн тохиолддог өвдөлт юм. Тиймээс эцэг эхчүүд хүүхдийнхээ амны эрүүл ахуйд дээд зэргээр анхаарч зөв угааж хэвшүүлвэл олон суурь өвчин үүсэхээс хамгаалж чадна гэж мэргэжлийн эмч нар зөвлөж байна. Бидний хэрэглэж буй хоол хүнснээс шалтгаалаад шүдэнд өнгөр тогтдог. Өнгөр нь өөртөө маш их хэмжээний нянг агуулж, дотор эрхтэнг гэмтээх эх үүсвэрийг бүрэлдүүлдэг байна. Энэ нь шүдтэй адилхан өнгөтэй байдаг тул эцэг эхчүүд төдийлөн сайн анзаардаггүй. Тэгвэл өнгөрийн цаана шүдний цоорол аль эрт явагдсан байдгийг мэдэж байх нь чухал юм. Нян эдгээрийг задалснаар хүчил үүсгэдэг байна. Уг хүчил нь шүдний эрдэсжилтийг алдагдуулдаг сөрөг нөлөөтэй. Харин шүд нь эргээд цус болон шүлсээрээ эрдэсээ нөхөн авч байдаг онцлогтой юм. Гэвч их бага хэмжээгээр ойр ойрхон чихэрлэг зүйл хэрэглэх нь шүдийг эргэн эрдэсжих хугацаагүй болгож цоорол үүсгэдэг байна. Цоорсон шүднээс нян цусанд орох бөгөөд ингэснээр бусад эрхтэн системд тархаж өвчлүүлэх аюултай байдаг. Тиймээс шүд өвдөнө гэдэг шүдний өвчин хүндэрч байгаагийн дохио тул яаралтай эмчид хандахыг зөвлөж  байна.

Depositphotos_9548751_m

Толгой их өвдөх нь аюултай

Таны  толгой ойр ойрхон өвддөг үү? Ямарваа нэг хурц үнэр, хурц гэрэл толгой өвдөх шалтгаан болдог уу? Толгой лугшиж, таллаж өвддөг үү? Толгой өвдөх үед бөөлжис цутгаж, хоолны дуршил эрс буурдаг уу? Толгой өвдөх үед хурц үнэр, гэрэл, дуу чимээнд маш мэдрэмтгий болдог уу? Толгой өвдөлтийн үед хараанд өөрчлөлт орж, нүд харанхуйлах, эсвэл юмс давхар болж харагдах зэрэг байдал илэрдэг үү? Биеийн тэнцвэр алдагдаж, толгой эргэдэг үү? Хэрвээ энэ бүх асуултанд та тийм гэж хариулж байвал мигрейн өвчтэй байх магадлал өндөр байна гэсэн үг. Гэхдээ мигрейний шинж тэмдэгүүд өөр бусад төрлийн мэдрэлийн гаралтай өвчнүүдтэй, тэр дундаа цус харвалтын үед илэрдэг зарим шинжүүдтэй маш төстэй учраас заавал зохих эмчид үзүүлж тодорхойлуулах хэрэгтэй. Мигрейн өвчин ихэнхдээ жирийн толгой өвдөлттөй андуурагдах нь элбэг тохиолддог. Гэхдээ мигрейн нь жирийн толгой өвдөлтөөс олон шинжээрээ ялгаатай мэдрэлийн гаралтай байдаг. Энэ нь маш элбэг тохиолддог, бүрэн эмчлэгддэггүй өвчин юм.  Мигрейн өвчнөөр шаналдаг хүмүүс цус харвалтанд өртөх магадлал мигрейнгүй хүмүүстэй харьцуулбал 50 хувиар илүү байдаг байна. Тиймээс мигрейн өвчнөөр шаналдаг хүмүүс толгойн өвдөлтийн үед илрэх шинжүүдийг маш сайн ажиглаж, хэрвээ ямар нэг өөрчлөлт гарвал эмчид хандах хэрэгтэй.

Шаардлага хангахгүй эм худалдан авахгүй байгаарай

Зах зээлд худалдаалж байгаа хуурамч, улсын бүртгэлд бүртгэгдээгүй, бүртгэлийн загвараас зөрүүтэй, шаардлага хангаагүй эм, биологийн идэвхит бүтээгдэхүүн, эмнэлгийн хэрэгслийг МХЕГ-аас хяналт тавьж ажилладаг. Гэсэн хэдий ч хуурамч эм, бүтээгдэхүүн бидний гар дээр очсоор байна. Тиймээс МХЕГ-аас иргэдэд зөвлөмж хүргүүлж байна. Хэрвээ та эмийн сангаас эм авах гэж байгаа бол тэр эм нь дараах мэдээллүүдийг бүрэн агуулсан эсэхийг нягтлан, эмийн сангийн жор баригчаас тодруулаарай. Үүнд: Олон улсын болон худалдааны эмийн нэр зөв байгаа эсэх. Шахмал, уусмал, үрэл гээд таны авах гэж байгаа эмийн хэлбэр зөв эсэх. Эмийн тун хэмжээ тоо ширхэг, эмийн үйлдвэрлэгчийн нэр, Эмийн цувралын дугаар, эм хэрэглэх арга байгаа эсэх. Эмийн үйлдвэрлэсэн он, сар, өдөр, хүчинтэй хугацаа, Жортой эсвэл жоргүйгээр эмийг олгох нөхцөл ямар болох. Эмийн хадгалах нөхцөл, Монгол Улсын эмийн бүртгэлийн дугаар байгаа эсэхийг нягтлах хэрэгтэй байдаг ажээ.

277_61323_1581496

Түүхт бөмбөгөр ногоонтой танилцаарай

Бидний дэлгэцнээ харж байдаг алтан үеийнхний түүхийг харуулсан театрын музей нь олон улсын музейн өдрөөр түүхт бөмбөгөр ногоон театрын тухай “Ардын цэнгэлдэх хүрээлэн-Бөмбөгөр ногоон” нэртэй үзэсгэлэнг иргэддээ толилуулжээ. Мөн “Алтан үе-Бөмбөгөр ногооныхон” номын нээлтийг хийж нээлтэнд ахмад уран бүтээлчид хүрэлцэн иржээ. Үзэсгэлэнд бөмбөгөр ногоон театрын барилгын дотоод гадаад байдал байршлыг харуулсан гэрэл зургууд, жүжгийн хөтөлбөр, зурагт хуудас, уран зураг, ном сэтгүүл, тухайн үед тоглогдож байсан жүжгийн гэрэл зураг, барилгын макет, театрын хөшигний загвар зэргийг дэлгэн үзүүлсэн байна. Мөн тус театрт 1940-өөд онд ажиллаж байсан ахмад уран бүтээлч, урлагийн гавъяат зүтгэлтэн Мушгиа гуай хүрэлцэн ирж сонирхолтой ярилцлага өрнүүлжээ. Театрын музейд тайз дэлгэцнээ мөнхөрсөн алтан үеийнхний эд хэрэглэл, жүжгээ тоглож байхдаа өмсөж байсан хувцас зэрэг олон түүхэн дурсгалууд байна. Тухайлбал ардын жүжигчин Гомбосүрэн гуайн 1955 онд “Отелло” жүжигт өмсөж байсан хувцас хэрэглэл, ардын жүжигчин Ичинхорлоо гуайн тоглож асан хөгжим зэрэг олон бүтээлүүд байна. Тиймээс сонсогч таныг энэ зун хүүхдийнхээ оюунд хөрөнгө оруулалт хийж театрын музейгээр зочлохыг урьж байна.

Гэр бүлээ батлуулах нь амьдралын нандин мөч

Хүний амьдралын нандин дурсамжуудын нэг нь хосууд гэр бүл болж гэрлэлтээ батлуулж улс орныхоо өмнө хариуцлага хүлээдэг. Хосууд хуримын ордонд гэр бүлээ батлуулахаас гадна улсын иргэний бүртгэлд гэр бүл болсноо баталгаажуулж бүртгүүлдэг. Гэрлэлт нь хэдийгээр 18 наснаас дээш эрэгтэй, эмэгтэй хүмүүсийн сайн дурын харилцаан дээр үндэслэдэг ч гэрлэхэд харшлах шалтгаан, гэрлэлтийг бүртгэхгүй байх үндэслэл гэж байна. Өөрөөр хэлбэл Өмнөх гэрлэлт хүчинтэй буюу өөрөөр хэлбэл өмнөх гэрлэлтээ цуцлуулаагүй бол, гэрлэгчдийн хэн нэг нь 18 насанд хүрээгүй бол, төрөл, садангийн хүмүүс хоорондоо гэрлэх, харгалзан дэмжигч, дэмжүүлэгч хоёр хоорондоо гэрлэх, үрчлэгч, үрчлүүлэгч хоёр хоорондоо гэрлэх, гэрлэгчдийн хэн нэг нь, эсхүл хоёулаа удамших хандлагатай сэтгэцийн архаг өвчтэй байвал гэрлэж болдоггүй байна. Дээрх нөхцөл байдлууд байхгүй тохиолдолд хүмүүс өөр хоорондоо чөлөөтэй гэрлэж болдог аж. Хэдийгээр хүмүүс чөлөөтэй, харилцан тохиролцож гэр бүл болдог ч өнөөдрийн байдлаар гэрлэлт цуцлалт буюу гэр бүл салах явдал маш их болжээ. Ялангуяа хоёр дахь удаагаа гэрлэх гэж буй хүмүүст бэрхшээлүүд их байдаг байна. Хэрвээ гэрлэгчид гэрлэлтээ цуцлуулахыг харилцан зөвшөөрсөн, 18 хүртлэх насны хүүхэдгүй, эд хөрөнгийн маргаангүй тохиолдолд гэрлэгчид тус тусдаа өргөдөл бичиж, гарын үсгээ зуран иргэний гэр бүлийн бүртгэлийн байгууллагад өгөх юм байна. Иргэний гэр бүлийн бүртгэлийн байгууллага талуудын хүсэлтийг хянан үзэж 30 хоногийн дотор гэрлэлтийг цуцалдаг аж. Харин 18 хүртлэх насны хүүхэдтэй, эд хөрөнгийн маргаантай бол шүүхийн журмаар цуцалдаг байна.

IMG_7218

Цэргийн дуу бүжгийн эрдмийн чуулга 85 жилийн ойтойгоо золгож байна

Одоогоос 85 жилийн өмнө буюу 1932 оны 12-р сарын 12-ны өдөр уран бүтээлийн анхны тоглолтоо толилуулснаар одоогийн Цэргийн дуу бүжгийн эрдмийн чуулгын түүхэн замнал эхэлжээ. Тус чуулга нь улс орныг батлан хамгаалах хүчийг бэхжүүлэн хөгжүүлэх, Зэвсэгт хүчний дайчид, нийт ард иргэд залуучуучуудыг цэрэг эх оронч үзлээр хүмүүжүүлэхийг уран бүтээлийн зорилгоо болгон ажиллаж иржээ. Тус чуулга нь1932-1942 онуудад цэргийн театр чуулгын үүргийг хослон гүйцэтгэж, үндэсний болон дэлхийн сонгодог жүжгүүдийг өөрийн тайзнаа амьдруулж байсан түүхтэй. Ялангуяа 1945 оны чөлөөлөх дайны талбарт цэрэг дайчид чөлөөлөгдсөн нутгийн иргэдэд урлагаар үйлчилсэн цорын ганц урлагийн байгууллага юм. Чуулга нь өөрийн гэсэн онцлогтой өвөрмөц дүр төрхтэй, бие даасан уран бүтээл туурвиж улсын болон олон улсын чанартай соёл урлагийн томоохон арга хэмжээнд голлох үүрэгтэй оролцож иржээ. Чуулгын уран бүтээлийн амжилтыг төр засаг өндрөөр үнэлэн 1962 онд “Байлдааны гавъяа”-ны, 1982 онд “Байлдааны гавъяаны улаан туг”-ийн одонгоор тус тус шагнаж, 2002 онд чуулгын түүхт 70 жилийн ойгоор “Эрдмийн чуулга” гэсэн эрхэм алдрыг хүртээсэн юм. Энэ онд цэргийн дуу бүжгийн эрдмийн чуулгын 85 жилийн ой тохиож ойгоо угтсан олон бүтээлч ажлыг төлөвлөөд байгаа аж. ЦДБЭЧ-ын уран бүтээлчдийн эгнээнээс олон арван алдар цуутан, төрийн шагналтнууд, ардын жүжигчид, урлагийн гавъяат зүтгэлтнүүд, түүний дотроос 50 гаруй гавъяат жүжигчид төрөн гарчээ. Найрал дууны анги нь гэхэд л Монголын урлагийн түүхэнд “60 хар” хэмээн алдаршсан хамгийн анхны эрэгтэй найрал дуучдын суурийг тавьсан байдаг. Монголын дууны урлагийн түүхэнд цэрэг эх орны сэдэвтэй дууг хөгжүүлэхэд үнэтэй хувь нэмэр оруулан ажиллаж байгаа тус байгууллагын хамт олонд талархал илэрхийлье.

Халууны улиралд ундны усаа зөв хадгалж хэрэглэе

Ундны усны хүртээмж, чанар, аюулгүй байдлыг хянаж, цэвэр сайн ус уух нь айл бүрийн өдөр тутмын амьдралд заавал хэвшүүлэх дадал байдаг.  Буруу хадгалсан ундны уснаас гэдэсний олон төрлийн халдварт өвчин хүний биед үүсдэг байна. Тухайлбал А, Е вируст гепатит, сальмонелез, балнад зэрэг өвчин  нь хүний дотоод эрхтний үйл ажиллагааг цочмог гэмтээж, эдгэршгүй хор урхагаа үлдээх аюултай юм. Өнөөдөр Улаанбаатар хотын хүн амыг Туул голын дагуу “Уу” булангаас Тэц – 4 хүртэл ойролцоогоор 100 орчим км урт, 0,5-1км орчим зурвас газарт гаргасан 174 гүний худгийн усыг авч хангаж байдаг байна. Худгийн эргэн тойронд ариун цэвэр хамгаалалтын бүс тогтоосон байх бөгөөд эрүүл ахуйн бүс нь  30-50 метрт, хамгаалалтын бүс нь 100 метрт байх ёстой аж. Түүнчлэн газрын гадарга нь тэгш төвгөр, газар дээрх налуу хэсэг нь цементэн хучилт болон хашлагатай байж, мэргэжлийн байгууллагаар дүгнэлт шинжилгээ гаргуулсан байх шаардлагатай юм байна. Тиймээс иргэн та ундны ус авдаг худагтаа эдгээр шаардлага хангагдсан эсэхийг анхаарахад илүүдэхгүй.

2d074f6e6d4eccbb5a2cd7b9b988c16d_x3

Гэдэсний халдварт өвчнөөс сэргийлээрэй

Ходоод гэдэсний хэвийн үйл ажиллагааг алдагдуулан, бүх биеийг өвчлүүлж, хордлогын шинжээр илэрдэг хурц халдварт өвчнүүдэд хамаарах өвчнийг гэдэсний халдварт өвчин гэж хэлдэг. Үүсгэгч нь өвөрмөц нян, вирүс байдаг. Хүний өтгөнд агуулагдан үржиж олширсон вирус, нян, эгэл биетүүд амаар дамжин халдварлагдаж, гэдэсний халдварт өвчин үүсгэдэг байна. Ер нь хүнсний аюулгүй байдал, түүний хадгалалт, тээвэрлэлт хангалтгүйгээс болж гэдэсний халдварт өвчин тархдаг.  Мөн бага насны хүүхдүүд түүхий ус их ууж, гудамжинд худалдаалж буй жимс жимсгэнийг угааж, цэвэрлэлгүйгээр иддэг зэрэг шалтгаанаар дээрх халдварт өвчнөөр өвчлөгсдийн тоо өсч байна. Гэдэсний халдварт өвчинд бага насны хүүхэд болоод  настай хүн илүү  их өртдөг байна . Учир нь эдгээр насны хүнд дархлаа сул байдаг ажээ. Хэрэв гэнэт өндөр  халуурч, ядарч сульдаж хоолондоо дургүй болох, огиж бөөлжиж, гэдсээр базалбал дур мэдэн эм уухаасаа өмнө эмчид хандахыг анхааруулж байна.

Тоосжилтоос сэргийлээрэй

Нийгмийн эрүүл мэндийн үндэсний төв нь Арьсны өвчин судлалын үндэсний төв болон бусад холбогдох мэргэжлийн байгууллагуудтай хамтран иргэд аж ахуй нэгж байгууллагуудад зориулж  “Ургамлын тоосны харшлаас сэргийлье” зөвлөмж, улиас мод болон шарилж луулийн төрлийн ургамлын тоосжилтын хуанлыг боловсруулан гаргажээ. Ургамал судлаачид ургамлыг цэцэглэж дохиурын тоос нь агаарт дэгдэхээс өмнө тайралт хадалт хийх нь тоосжилтыг бууруулах хамгийн тохиромжтой арга гэж үзэж  байгаа юм. Иймээс иргэд аж ахуй нэгж байгууллагууд нийгмийн хариуцлагаа ухамсарлан шарилж лууль болон бусад хөл газрын ургамлын тоосжилтыг бууруулах үйл ажиллагаанд нэгдэж 6 сарын сүүлийн 7 хоногоос 8-р сарын 15-ныг хүртэлх хугацаанд тайралт хадалтыг хийж байх хэрэгтэй аж. Тайралтыг ийнхүү хийснээр ургамлын тоосжилтоос сэргийлж чадах боломжтой юм.

20150522120628-20
Learning-how-to-play-an-instrument-as-a-child-can-boost-cognition-later-in-life-even-if-you-dont-continue-playing-as-an-adult.-Credit-©-Raywoo-Dreamstime.com_

Хөгжим таны хүүхдийг хүмүүжүүлнэ

Соёлт дэлхийн хүн төрөлхтөн үүсэн бий болсон цагаас хөгийн жим буюу хөгжмийн урлаг хамтдаа бий болсныг үгүйсгэх аргагүй. Тэгэхээр хүн гэдэг ухагдахууныг хөгжимгүйгээр авч үзэх бололцоо боломж огт байхгүй. Та бид олон ном зохиолоос хүн анх үүссэн түүхийн талаарх төрөл бүрийн таамаглал, судалгааг олж үзэхдээ дуу авиа, дохио зангаа, үйл хөдлөлөөрөө нэг нэгэнтэйгээ ойлголцдог байсныг мэдэх билээ. Тэгвэл энэ бүхэн нь чухамдаа хөгжлийн явцад та бидний мэдэх хөгжим, дуу, бүжгийн урлагийн үүслийг бий болгож байсны тодорхой үйл явц юм. Өнөөгийн нийгэмд урлаг, түүн дотроо хөгжмийн урлагийн гүйцэтгэх үүрэг маш өндөрт тавигдаж байгаа нь нийгэмд хүн өөрийн байр сууриа зөв эзлэх, хүн болохын ухааныг ойлгох, соёлт хүн болон төлөвших хамгийн энгийн шаардлага хэрэгцээтэй уялдан гарч ирж байна. Хүүхдүүдийг  урлагт дуртай болгох, урлагаар дамжуулж өөрийн гоо сайхны таашаалыг дээшлүүлэх, урлагийн бүтээлийг ойлгох, хүндлэх, хайрлах зэрэг төлөвшлүүдийг олгоход чиглэгдэх нь нэн чухал юм. Ихэнх эцэг эхчүүд хүүхдүүдээ хөгжимчин болгохгүй юмаа гэхэд хөгжмийг мэдэрч зөв хүн болон төлөвшнө хэмээн итгэж дугуйланд суралцуулдаг. Мэдээж энэ нь таны хүүхдийг тодорхой хэмжэээнд хүмүүжүүлж бас их ухаарлыг өгдөг байна. Урлагийн төлөө зүрх цохилдог хамтран ажиллагчиддаа хөгжмийн урлагийг бүх нийтийн үйлс болгохын төлөө хамтран ажиллахыг уриалж байна. Тэр дундаа СӨБ, ЕБСургуулийн хөгжмийн багш, хөгжмийн хичээлийг хүүхдэд сонирхолтой, дуртай, бүтээлч сэтгэлгээг хөгжүүлэх зэргээр чиглүүлэгчийн үүргийг гүйцэтгэхэд гол зорилгоо болгох хэрэгтэй юм. Урлагийн бүтээлийг сонсоно, үзнэ, харна гэдэг нь тухайн хүнээс маш их тэвчээрийг шаарддаг билээ.

Өнөөдөр дэлхийн донорын өдөр тохиож байна

Жил бүрийн 6-р сарын 14 нд дэлхийн донорын өдрийг бүх нийтээрээ тэмдэглэн өнгөрүүлдэг уламжлалтай. Энэхүү арга хэмжээгээр авлагагүй цусны донор, аюулгүй цус цусан бүтээгдэхүүний тухай олон нийтэд мэдээлэх, цусны доноруудыг алдаршуулах, тэдэнд талархал илэрхийлдэг. Дэлхий дахинд өдөрт 800 эмэгтэй жирэмслэлт болон төрөлтийн үеийн хүндрэлээс болж амь насаа алддаг гэсэн тоо судалгаа бий. Тэгвэл эдгээрийн дийлэнх нь хөгжиж буй орнуудад тохиолддог байна. Талаас илүү хувь нь Африкийн улсуудад, гуравны нэг нь зүүн өмнөд Азийн орнуудад тохиолдож, 15-аас доош насны охидын эндэгдэл өндөр хувийг эзэлж байна. Өнөөдрийг хүртэл дэлхийн олон улс орнуудад цус цусан бүтээгдэхүүний цусан хангамж, зохистой хэрэглээ хангалтгүй хэвээр байгаа юм.  Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллагын гишүүн 191 орон энэ өдрийг нэгэн зэрэг тэмдэглэдэг байна.

Хүүхдүүдийнхээ сайн сонсогч нь байгаарай

Батаа хүү 5 настай. Хүү 5 нас хүртлээ аав ээждээ эрхэлж, эрх дураараа байж байтал нэг л өдөр дүүтэй болжээ. Дүүтэй болсноор өмнөх шигээ аав ээждээ эрхлэх цаг нь багасч гадуурхагдсан мэт сэтгэл төрөх болсон байна.  Аав ээж нь түүнийг өмнөх шигээ анхаарч халамжлахаа байж, чи ингэж тэгж болохгүй хэмээн зэмлэж загнах ихэсчээ.  Энэ бол айлын ганц байж байгаад нэг л өдөр дүүтэй болсон олон хүүхдийн жишээ юм. Ихэнх аав ээжийн хувьд чи бол том агаа аниа болсон гэж том хүүхэддээ тавих анхаарлаа багасгадаг. Ингэснээр намайг тоохгүй байна гэж сэтгэл дотроо хаягдсан гээгдсэн мэдрэмжийг авдаг байна. Дөрвөн наснаас дээш хүүхдүүд учир мэдэх болсон учраас дүүтэйгээ хэрхэн харилцах хайрлаж, хамгаалах ёстой талаар сайн тайлбарлан ойлгуулж өгөх нь чухал юм. Та шинэ хүүхэдтэй болсон бол том хүү, охиндоо зориулах анхаарал халамжаа битгий сулруулаарай. Анхаарахгүй байснаар таны хүүхдэд зан байдлын доголдол илэрэх сөрөг талтай. Тиймээс хүүхдийнхээ хамгийн сайн сонсогч нь байх хэрэгтэй юм.

Хүнсний аюулгүй байдал таны амьдралын баталгаа

Хүнсний аюулгүй байдал гэж хүн амь амьдралынхаа туршид чанартай, шим тэжээлтэй, аюулгүй хүнсийг улсын эдийн засаг, нийгмийн нөхцөл байдал, газар зүйн байршлаас үл хамааран тогтвортой, хүртээмжтэй сонгон хэрэглэх боломж бүрдсэн байхыг хэлнэ. Хүнсний аюулгүй байдлын гол хүчин зүйл бол эрүүл ахуйн шаардлага, чанар юм. Манай орны хувьд эрүүл ахуйн шаардлага маш муу байгаагаас гадна импортоор орж ирж буй бараа таваарт тавих хяналт тааруу байна. Учир нь импортын бүтээгдэхүүний 70 орчим хувийг БНХАУ-аас оруулж ирдэг бөгөөд эдгээр бараа бүтээгдэхүүн, чанар эрүүл ахуйн шаардлагыг хангадаггүй байх жишээ олонтаа. НҮБ-ын судалгаагаар дэлхийн хүн амын талаас илүү хувь нь ядуурлын улмаас хоол хүнсний хомсдолтой амь зууж байгаа бол дэлхий дээр жил тутам 6 сая хүүхэд тэжээлийн доройтолтой холбоотой өвчин эмгэгээр нас бардаг аж. Мөн ДЭМБ-аас дэлхий хэмжээнд хорт хавдраар өвчилсөн таван хүн тутмын дөрөв нь хоол хүнстэй холбоотой шалтгаанаар өвчилдөг гэж үзэж байгаа юм. Тиймээс хүн бүр аюулгүй хүнс хэрэглэж, энэ талаар мэддэг мэдээлэлтэй байх нь чухал юм. Хүнсний аюулгүй байдал нь  дан ганц хэрэглэгчдийн сэтгэл ханамжаар тодорхойлогддоггүй бөгөөд төр болон холбогдох мэргэжлийн хяналтын алба, газруудын зүгээс тавигдах шаардлага, түүний хэрэгжилтээр мөн тодорхойлогддог билээ.

21681_34303
p1bh91ojlhpf4cuk198b12eg9i41

“Зохистой хөдөлмөр 2017” сарын аян өрнөж байна

Урин дулаан цаг ирж барилгын ажлууд өрнөж байна. Барилгын ажил эхэлсэнтэй холбоотой Нийслэлийн МХГ-аас хөдөлмөр нийгмийн аюулгүй ажиллагааг хангаж урьдчилан сэргийлэх зорилгоор “ Зохистой хөдөлмөр 2017” сарын аяныг өрнүүлж эхэлжээ. Ажилчдын хөдөлмөрлөх нөхцөл, аюулгүй байдал, нийгмийн хамгааллыг сайжруулах замаар нийгмийн хариуцлага бүтээмжийг нэмэгдүүлэх, хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, осол гэмтлээс урьдчилан сэргийлэх зорилгоор ажил олгогч, ажилтан нарт “Хөдөлмөрийн тухай” “Хөдөлмөрийн аюулгүй байдлын тухай” энэхүү аянаараа мэдээллийг өгч байна. Осол гэмтэл гарсан хойно нь биш харин гарахаас нь өмнө урьдчилан сэргийлэх нь чухал байдаг тул барилгын компанийханд зориулсан сургалтыг явуулж байгаа аж. Ямар нэгэн осол гэмтэл хэлж ирдэггүй. Иймд барилгын компаний удирдлагууд ажилчдынхаа аюулгүй байдлыг ханган, хөдөлмөрийн аюулгүй байдлаа сахин хууль дүрмээ баримталж чадвал осол гэмтлээс сэргийлж чадах юм.

Хүнсэнд зориулагдсан сав хэрэглэж хэвшээрэй

Амьдралын хэв маяг хэрэгцээнээс шалтгаалаад эзэгтэй бүр хоол хүнсээ бэлтгэхдээ мөн  хань ижил үр хүүхэддээ хоолыг нь хийж өгч явуулах, гэр бүлээрээ салхинд гарах зэрэг хуванцар савыг өргөнөөр хэрэглэдэг. 1987 онд хуванцар үйлдвэрлэгчдийн холбооноос гаргасан хуванцарын ангилал гэж байдаг байна. Энэхүү ангилалд бүх хуванцар бүтээгдэхүүнийг 1-7 хүртэл ангилж  хүнсэнд,  барилгын материалд хэрхэн ашиглабал зохистойг зааж өгсөн байдаг байна.  Худгаас ус авахдаа хэрэглэдэг цэнхэр, шар савнууд нь цувраа гурвалжин шугамтай “7” гэсэн тэмдэглэгээтэй. Энэ нь “Зөвхөн химийн бодисыг хадгалж тээвэрлэхэд зориулагдана” гэсэн тэмдэг юм байна. Тиймээс тухайн саванд байсан бодисыг нь угааж цэвэрлэсэн бол зүгээр” гэсэн буруу ойлголтоо орхих хэрэгтэй юм. Учир нь энэ сав өөртөө хортой бодис агуулагдаж усаар дамжин хүний биед орсоор байдаг байна. Хүнсэнд зориулагдсан сав нь 5 гэсэн тэмдэглэгээтэй байдаг тул та зөвхөн ийм тэмдэглэгээтэйг сонгож байгаарай.

ЖОЛООЧ НАР ЗАМЫН ХӨДӨЛГӨӨНД СОЁЛТОЙ ОРОЛЦДОГ БОЛЖЭЭ

Нийслэл хотод өдөрт дунджаар 350-400 мянган автомашин замын хөдөлгөөнд оролцдог байна. Дугаарын хязгаарлалт үйлчилж эхэлснээр өдөртөө замын хөдөлгөөнд оролцох машины тоог 15-20 хувиар буурчээ. Жолооч нарыг соёлгүй, нэгнийгээ хүндэтгэдэггүй замын хөдөлгөөнд оролцдог гэж хүн бүр л шүүмжилдэг. Гэхдээ замын хөдөлгөөний дүрэм хэрэгжиж эхэлснээр жолооч нар болоод иргэд үүргээ ухамсарладаг болжээ. Иргэд заавал гарцаар гардаг болж, жолооч нар ч зам тавьж өгдөг болсон нь сайшаалтай юм. Ногоон гэрлээр дураараа гарах ганц нэг жолоочийг эс тооцвол жолооч нар соёлтой болсон байна. Замын хөдөлгөөнд нэг нэгнээ хүндэтгэн соёлтой оролцох жолооч нарын тоо нэмэгдэж байгаа нь иргэдэд ч таатай байгаа юм.  Эцэг эхчүүдийн хувьд үр хүүхэддээ багаас нь замын хөдөлгөөнд хэрхэн зөв соёлтой оролцох тухай зааж сургавал осол гэмтлээс бүрэн сэргийлж чадна.

Харшил өвчин удамшдаг байна

Хүрээлэн буй орчны харь төрлийн зарим зүйлд бидний бие махбодийн дархлал тогтолцоо хэт хүчтэй хариу урвал үзүүлдэг. Үүнийг хэт мэдрэгшилт гэнэ. Ер нь хүний биемахбодод явагдах хэт мэдрэгшлийн урвалд дархлааний таван төрлийн эсрэг бие оролцдог байна. Иймээс харшил гэдэг бол нэг хэлбэрийн хэт мэдрэгшилт юм. Хүмүүс дархлаа сул учраас л харшилтай боллоо гэх буруу ойлголттой явдаг. Дархлаа сул хүмүүс өвчинд өртөмтгий байх нь их ч нөгөө талаас дархлаа хэт хүчтэй байвал эрхтний эсрэг, харшилтай болдог байна. Харшил нь  амьсгалын замаар, хоол хүнс, эм, химийн бодисуудаас шалтгаалж үүсэх нь элбэг. Бидний хүрээлэн буй орчинд  ургамлын тоос, тоосны хачиг, хөгцний мөөг, амьтны хучуур эд, хоол хүнс гэх мэтийн олон төрлийн аллерген байдаг. Манай орны хувьд хамгийн их харшил үүсгэж буй аллерген нь төрөл бүрийн ургамлын тоос юм. Аль ч насны хүмүүс харшлаар өвчилж болно. Гэхдээ насны хувьд залуужиж байгаа нь эмч мэргэжилтнүүдийн санааг зовоох асуудал болжээ.  Эцэг эхийн хэн нэг нь эсвэл хоёулаа харшилтай бол хүүхэд нь харшлаар өвдөх магадлал өндөр байдаг. Өөрөөр хэлбэл харшил удамшдаг гэсэн үг юм. Харшил үүсэхэд олон хүчин зүйлс буюу тамхидалт, агаарын бохирдол, амьдралын хэв маягийн өөрчлөлт, хотжилт, хоол хүнсний хэрэглээний өөрчлөлт гээд орчин үеийн судалгаа шинжилгээгээр нотлогдсон хүчин зүйлс нөлөөлж байна.

20150522120628-20
edec32a57e3018441d9884a973593726

Урлагийн уурхай 80 жилийн түүхтэйгээ золгож байна

С.Гончигсумлаагийн нэрэмжит Хөгжим Бүжгийн Коллеж нь Монгол Улсын хэмжээнд мэргэжлийн хөгжимчин, бүжигчин, дуучин, циркчин бэлтгэн гаргадаг цорын ганц уурхай сургууль юм. Энэхүү сургууль нь 1937 онд БНМАУ-ын Ардын сайд нарын зөвлөлийн  45-р тоот тушаалаар “Уран сайхны сургууль” нэртэй байгуулагдаж байжээ.  1945 онд БНМАУ-ын Сайд нарын зөвлөл ба МАХН-ын төв хорооны  тогтоолоор “Хөгжимт драматик сургууль”, 1957 онд БНМАУ-ын Сайд нарын зөвлөлийн  тогтоолоор “Хөгжим Бүжгийн Дунд Сургууль”, 1991 онд БНМАУ-ын Боловсролын сайд, Соёл урлагийн хөгжлийн хорооны даргын хамтарсан  тушаалаар “Хөгжмийн Коллеж”, 1996 онд МУ-ын Гэгээрлийн яамны сайдын тушаалаар “Хөгжим Бүжгийн Коллеж” хэмээн нэрлэгдсээр иржээ. Хөгжим Бүжгийн Коллеж нь үүсэн байгуулагдсанаасаа хойш 7000 гаруй мэргэжлийн боловсон хүчнийг бэлтгэн гаргасан байна. Түүнчлэн тус сургууль нь байгуулагдсан 80 жилийн түүхэн хугацаандаа Монголын урлагийн түүчээ болсон олон алдартнуудыг төрүүлсэн юм.  Тиймдээ энэхүү алдар түүхтэй сургуульд орж суралцахыг хүссэн олон хүүхдүүд байдаг. Харин жилд дунджаар 1-р ангид 500 гаруй хүүхэд шалгагдаж тэднээс ердөө 20 нь тэнцдэг байнаТус сургууль нь 1-5р ангид бага боловсрол, 6-9-р ангид дунд боловсрол, 10-11-р ангид тусгай мэргэжил олгодог байна. Түүнчлэн бакалаврын сургалтыг 4 жилийн хугацаанд явуулдаг аж. Хөгжим Бүжгийн Коллеж нь төгөлдөр хуур, хийл, морин хийл, үндэсний болон үлээвэр хөгжмийн бүх төрөл, сонгодог бүжиг, ардын бүжиг, ардын болон дуурийн дуучин зэрэг хөгжмийн урлагийн бүхий л төрлөөр мэргэжилтэн бэлтгэж байна.

Гэр бүлийн хүчирхийллийг зогсооход хөршүүдийн оролцоо чухал

Хаалганы цаана хайртай хүмүүсээ хүчирхийлж байгаа хүмүүсийг араатан гэж хэлж болно. Энэ хүмүүсийг өөрчилж буруу юм хийгээд байна гэдгийг нь ойлгуулахад хөршүүдийн оролцоо чухал нөлөөтэй нь тодорхой юм.  Гадны зарим нэг улс оронд хүчирхийллийн ямар нэг шинж тэмдэг илэрсэн тохиолдолд шууд холбогдох байгууллагад мэдэгддэг. Харин манайхны хувьд төдийлөн нэг их мэдээллээд байдаггүй. Энэ нь гэр бүлийн хүчирхийлэл далд хэлбэрээр үргэлжлэхэд онцгой нөлөөлдөг байна. Тэгэхээр иргэн та өөрийнхөө үүргийг биелүүлж, хөрш айлд чинь хүчирхийллийн шинж тэмдэг ажиглагдвал холбогдох байгууллагад заавал мэдэгдэж байгаарай. Гэхдээ гэр бүлийн хүчирхийллийн эсрэг хууль хэрэгжиж эхэлснээр иргэд үүргээ ухамсарлаж холбогдох байгууллагад ханддаг болсон нь сайшаалтай юм.

Зүрхээ хайрлаарай

Сүүлийн жилүүдэд нас баралтаар тэргүүлэх өвчний эгнээнд зүрхний шигдээс өвчин орж байна. Уг өвчинд хүмүүсийн амьдралын буруу хэв маяг, хөдөлгөөний дутагдал, буруу хооллолт зэрэг нь ихээр нөлөөлдөг аж.  Зүрхний булчингийн агшиж сулрах үйл ажиллагаанд биеийн бусад булчинтай яг адил хүчилтөрөгчийн хангамж маш чухал үүрэг гүйцэтгэдэг байна. Тухайлбал зүрхэнд тэжээл өгдөг судсыг титэм судас гэх бөгөөд гол судаснаас эх авна. Тиймээс зүрхний булчинд энэхүү судсаар дамжин хүчилтөрөгч очдог. Амьтны гаралтай өөх тостой хоол идэх, хөдөлгөөний дутагдалд орох, тамхи татах, архи ууснаар аажимдаа титэм судсанд холестрол цугларч, цусны судасны дотор хананд бөөгнөрөл үүсгэдэг. Энэ бөөгнөрөл нь цусны судсыг нарийсгаж, судсаар өнгөрөх цусны урсгалыг саатуулдаг байна. Үүнээс үүдэн судасны хөндий хэт нарийсч, зүрхний үйл ажиллагаанд шаардлагатай хүчилтөрөгч дутагддаг аж. Бид хүнд юм өргөхөд гарын булчин өвддөг, эсвэл удаан алхахад хөл өвддөг гэдгийг мэднэ, үүнтэй адил зүрхэнд хангалттай цус очихгүй бол зүрх өвддөг байна.

Нарны хордлого хүндэрвэл аюултай

Зуны халуун өдрүүдэд нарны хэт ягаан туяаны улмаас томчууд болоод хүүхдүүд нарны хордлого авдаг. Нарны хордлого авсан хүнд гэрийн нөхцөлд үзүүлэх тусламж бол  хүйтэн ус толгой дээрээс нь асгах болон бүх биеээр нь оруулах, нойтон алчуураар ороох зэрэг энгийн аргуудыг хэрэглэж болно. Нарны хордлогын үед хүний бие шингэнээр дутагддаг учир цэвэр ус, хярам уухыг зөвлөж байна. Гэхдээ шингэн уухдаа бага багаар уухгүй бол бөөлжих аюултай. Уух шингэний хэмжээ нь хордлого авсан хүний нас, биеийн жингээс хамаардаг байна.  Нарны хордлого авсан хүнд бөөлжих, гүйлгэх, даралт унах, толгой эргэх, нүд юм харахгүй болох, ухаан алдах зэрэг хүндрэл өгдөг. Энэ үед эмнэлгийн яаралтай тусламж хэрэгтэй. Нарны хордлогын үед гаднаас дулааны цохилт авч хүний биеийн дотоод дулаан үйлдвэрлэлт зогсдог. Өөрөөр хэлбэл бодисын солилцооны үр дүнд байнгын үйлдвэрлэгдэж байдаг дулаан гадагшлахаа болино. Түүнээс болоод дулааны тэнцвэр алддагддаг. Маш хүнд нарны цохилт авч, тусламж үзүүлж чадаагүй нөхцөлд дотоод дулаан хашилтанд орж, улмаар хүний биеийн бодисын солилцоо сааталд ордог аюултай. Эмнэлгийн нөхцөлд хийх эмчилгээ нь хордлого тайлах, зүрх судасны үйл ажиллагааг дэмжих, бодисын солилцооны болон дулааны алдагдсан тэнцвэрийг барихад чиглэдэг байна. Иймд хэт халуун өдөр гарахдаа малгай өмсөх юмуу, шаардлагагүй үед гэрээсээ гарахгүй байх нь зөв юм.

алтан_бийр

Монголын сор бүтээлүүдтэй танилцаарай

Монголын уран зургийн галерей нь Монголын орчин үеийн дүрслэх урлагийн бүтээлүүдтэй олон түмнийг танилцуулах зорилгоор 1991 онд дүрслэх урлагийн музейгээс салж бие даан үйл ажиллагаагаа явуулж эхэлжээ.  Тус галерей нь 1921 оны ардын хувьсгал ялснаас хойш өнөө үеийг хүртлэх дүрслэх урлагийн шилдэг бүтээлүүдийг сонгон цуглуулж, сан хөмрөгөө баяжуулах, сурталчлах, хадгалж хамгаалах, нийгэм түүх, соёлын хөгжлийн зүй тогтлыг баримтжуулах, дүрслэх урлагаар дамжуулан үзэгчдэд гоо зүйн болон урлагийн боловсрол олгох зорилго чиглэлтэй байгууллага юм. Галерейн алтан сан хөмрөгт монгол зураг, уран зураг, зураасан зураг, баримал, сийлбэр, хөөмөл, ардын гар урлал, хатгамал зэрэг Монголын дүрслэх урлагийн шилдэг бүтээлүүд хадгалагдаж байна. Уран зургийн галерейд дэлгэгдсэн бүтээлүүдээс та нүүдэлчин Монголчуудын өнө эртний түүх,  соёл, үндэсний ёс заншил, ахуй амьдрал, уудам хээр тал, говь хангайн үзэсгэлэнт байгалийн сонин дүр дүрслэлийг тусгасан бүтээлүүдийг үзэж болно. Харин тус галерей нь гадаадын мэргэжил нэгт байгууллага, хувь хүмүүстэй харилцаатай ажиллаж, харилцан туршлага солилцон ажилладаг байна. Сүүлийн жилүүдэд гадаад харилцаагаа өргөжүүлж Юнеско, олон улсын музейн зөвлөл, Азийн урчуудын хороо, Монгол улсад суугаа гадаад орны элчин сайдын яамдууд зэрэг байгууллагуудтай хамтын ажиллагаагаа өргөжүүлжээ.

Цахим үнэмлэхээ гээгдүүлбэл торгуультай

Иргэний цахим үнэмлэхээ хаясан, үрэгдүүлсэн эсвэл үнэмлэх дээрхи гэрэл зураг сэтгэлд тань нийцэхгүй, мөн шинээр цахим үнэмлэх гаргуулах хүсэлтэй иргэд оршин суугаа хороондоо хүсэлт гарган маягт бөглөх шаардлагатай юм байна. Цахим үнэмлэхээ гээгдүүлсэн иргэд дахин авахын тулд цахим үнэмлэхний үндсэн үнэ 15 мянган төгрөг, тэмдэгтийн хураамж 3300 төгрөг тушаана. Мөн Монгол Улсын иргэний үндсэн бичиг баримтыг  Захиргааны хариуцлагын тухай хуульд зааснаар 40 хүртэлх мянган төгрөгөөр торгуулах юм байна. Өөрөөр хэлбэл, 58300 төгрөгөөр  иргэн та дахин ухаалаг үнэмлэх авах эрхтэй болох ажээ. Гэхдээ улсын байцаагч цахим үнэмлэхээ ямар учраас, хаяж үрэгдүүлсэн болон, хэдий хэр хугацаанд цахим үнэмлэхгүй явсан зэргээс шалтгаалан торгуулийн хэмжээг тогтоох юм. Тухайлбал 5-40 мянган төгрөгөөр торгуулийг тогтоодог байна. Цахим үнэмлэхээ аваад удаагүй байхдаа хаяж үрэгдүүлсэн иргэнд хамгийн өндөр буюу 40 мянган төгрөгийн торгууль оноох бүрэн үндэслэлтэй юм байна. Өмнө нь иргэний үнэмлэхийг шинээр авахад иргэний үнэмлэх, тэмдэгтийн хураамж нийлээд 13300 төгрөг байсан. Мөн урьд нь ч ялгаагүй Захиргааны хариуцлагын тухай хуулийн дагуу дөч хүртлэх мянган төгрөгөөр торгодог байжээ.

Дулааны улиралтай холбогдуулан гэдэсний халдварт өвчнөөс урьдчилан сэргийлэхийг анхааруулж байна

Дулааны улиралд гэдэсний халдварт өвчин үүсгэгч нянгууд үржих таатай нөхцөл бүрдэн өвчлөл ихэсдэг. Хоол боловсруулах замыг гэмтээдэг халдварт өвчнүүдийг гэдэсний халдварт өвчний бүлэгт хамруулдаг. Гэдэсний халдварт өвчний хоолны хордлогоос ялгарах онцлог нь өндөр хоруу чанартай цөөн тооны бичил биетэн хүний биед нэвтрэн өвчлүүлдэг байна. Гэдэсний халдварт өвчний үед бөөлжүүлж, гүйлгэснээс болж бие махбод ихээхэн хэмжээний шингэн алдаж усгүйждэг. Үүний үр дүнд бөөрний дутагдал, тархи хавагнах, зүрхний гаралтай шок, элэгний өөрчлөлт зэрэг ноцтой өөрчлөлт үүсэх аюултай. Хоол хүнс бэлтгэхдээ боловсруулах, худалдаалах, хэрэглэх, хадгалах, тээвэрлэх үед эрүүл ахуй, ариун цэврийн дэглэм алдагдасны улмаас хоол хүнс нянгаар бохирдох нөхцөл бүрддэг. Мах махан бүтээгдэхүүн, далайн гаралтай хүнс, чанасан будаа, гоймон, кремтэй бүтээгдэхүүн, сүү, бяслаг, өндөг зэрэг уураг, нүүрс усаар баялаг хүнсний бүтээгдэхүүн, мөн бүх төрлийн болсон хоолонд нян өсөн үрждэг байна. Иймээс хоол хүнсийг тасалгааны хэмд удаан хугацаагаар хадгалах нь гэдэсний халдварт өвчнийг үүсгэгч нян тухайн хоол хүнсэнд үржиж хүн хэрэглэсэн тохиолдолд өвчлүүлэх эрсдэл үүсгэдэг байна.

Сагсан бөмбөг сонирхогчдыг урьж байна

“Уай Эм Си Эй Монгол” олон улсын залуучуудын байгууллага нь 2013 оноос залуучуудын олон талт цогц хөгжлийг дэмжихээр үйл ажиллагаагаа тасралтгүй явуулж байна. Тус байгууллага нь дэлхийн 125 оронд 58 сая гишүүдтэйгээр үйл ажиллагаагаа явуулж байна. Энэ жил тус байгууллагын 173 жил, сагсан бөмбөг үүссэний 125 жилийн ойн баярыг угтан нийт 121 оронд нэгэн зэрэг сагсан бөмбөгийн тэмцээнийг зохион байгуулах гэж байна. Сагсан бөмбөгийг анх 1892 онд тус байгууллагын залуу манлайлагч багш Жейтс Нейсмид зохион бүтээсэн түүхтэй ажээ. Тэр үеэс хойш сагсан бөмбөг бүх насны хүмүүсийг нэгтгэх, улмаар тэднийг Уай Эм Си Эй байгууллагатай холбох хүчирхэг хэрэгсэл болжээ. Сагсан бөмбөгийн тэмцээн маргааш үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэнд болох юм байна. Тэмцээнд 16-аас дээш насны залуучууд баг бүрдүүлэн оролцож байна. Сагсан бөмбөгийг сонирхогчид болон спрайт лигийн тамирчид оролцож түрүүлсэн баг сая төгрөгийн шагнал хүртэх юм байна.

Хүүхдийн баяраар 282 хүүхэд төөрчээ

Өчигдөр олон улсын хүүхдийн эрхийг хамгаалах өдрийг Монгол улс даяараа тэмдэглэн өнгөрүүлсэн. Энэ жилийн хүүхдийн баярын өдрийг Монгол улс даяар харьцангуй тайван тэмдэглэж, элдэв хэрэг зөрчил бага гарчээ. Гэсэн ч эцэг эхээсээ төөрсөн хүүхэд олон байсныг цагадаагийн байгууллагаас мэдээлж байна. Тодруулбал, өчигдөр төв талбайд 282 хүүхэд төөрсөн байсныг цагдаагийн байгууллагын албан хаагчид эцэг эх, асран хамгаалагчид нь хүлээлгэж өгсөн байна. Иймд эцэг эхчүүд баярын ёслол, олон нийтийг хамарсан арга хэмжээний үеэр бага насны хүүхдэд тавих хараа хяналтаа сайжруулахыг цагдаагийн байгууллагаас зөвлөж байна.

Туслах цэс
by